Από την “Κερκόπορτα” και την προδοσία των μοναχών μέχρι τον “δειλό Ιουστινιάνη” – Τι δεν μας είπαν ποτέ για την πιο συγκλονιστική μέρα του Ελληνισμού;
Η Άλωση της Πόλης δεν είναι απλά ένα κεφάλαιο στα σχολικά βιβλία. Είναι τραύμα, είναι θρύλος, είναι μια ιστορία που επιβιώνει μέσα από μισές αλήθειες, εθνικούς μύθους και βολικές αφηγήσεις.
Πόσο όμως γνωρίζουμε εμείς, οι σύγχρονοι Έλληνες, τι πραγματικά συνέβη τότε; Μήπως στηριζόμαστε συχνά σε μύθους που δεν έχουν καμία σχέση με εκείνο το φοβερό συμβάν που τόσο πολύ σημάδεψε την πορεία του νεότερου ελληνισμού;
Τι έγινε πραγματικά στις 29 Μαΐου 1453;
Ποιος άνοιξε την Κερκόπορτα;
Ήταν όλοι ενωμένοι ή και τότε ήμασταν “διαιρεμένοι”;
Ο Ιουστινιάνης… την κοπάνησε ή τον έφαγε το κανόνι;
Με τη βοήθεια του Δρ. Μάριου Αθανασόπουλου, αποδομούμε 7 καυτούς μύθους και βάζουμε τα πράγματα στη θέση τους.
Μύθος #1: «Η Δύση μας άφησε μόνους»
Η αλήθεια: Ούτε εντελώς μόνη η Πόλη, ούτε και προδομένη απόλυτα. Σταυροφόροι, βασιλείς και πάπες… δοκίμασαν αλλά απέτυχαν. Εκατονταετής Πόλεμος και Σχίσμα έκαναν τα πράγματα χειρότερα.
Μύθος #2: «Οι Σέρβοι, οι Ρώσοι και οι άλλοι… γύρισαν την πλάτη»
Η αλήθεια: Ο Μπράνκοβιτς έδωσε λεφτά για τα τείχη. Άλλοι ήταν ήδη υποτελείς των Οθωμανών. Η αδιαφορία ήταν περισσότερο αδυναμία.
Μύθος #3: «Η Κερκόπορτα είναι παραμύθι»
Η αλήθεια: Ο ιστορικός Δούκας γράφει ξεκάθαρα για την ξεχασμένη πύλη. Δεν είναι ταινία – είναι πηγή.
Μύθος #4: «Οι μοναχοί κάθονταν στα στασίδια και προσεύχονταν»
Η αλήθεια: Οι περισσότεροι πολεμούσαν, φύλαγαν τα τείχη. Οι “500.000 μοναχοί” είναι υπερβολή μεγαλύτερη και από… TikTok story.
Μύθος #5: «Όλοι πολεμήσαμε μαζί»
Η αλήθεια: Ενωτικοί και Ανθενωτικοί σφάζονταν μεταξύ τους ιδεολογικά. Η Πόλη έπεσε διχασμένη.
Μύθος #6: «Οι φιλενωτικοί πρόδωσαν τη θρησκεία»
Η αλήθεια: Οι περισσότεροι έπαιξαν διπλωματικά. Ήθελαν βοήθεια από τη Δύση, αλλά δεν αποκήρυξαν την Ορθοδοξία.
Μύθος #7: «Ο Ιουστινιάνης το έσκασε σαν δειλός»
Η αλήθεια: Βαριά τραυματισμένος, πέθανε λίγες μέρες μετά. Ούτε δειλία, ούτε θεατρινισμός – μάλλον ήρωας.
Συμπέρασμα: Η Πόλη δεν έπεσε από μια πόρτα, αλλά από δεκαετίες φθοράς
Συμπερασματικά, σαν άλλο επίλογο της ιστορικής του ανάλυσης, ο κ. Αθανασόπουλος είναι σαφής και για τα αίτια που οδήγησαν στην πτώση:
«Επιλογικά, οφείλουμε να τονίσουμε ότι η άλωση της Κωνσταντινούπολης υπήρξε ένα σπουδαίο γεγονός παγκόσμιας εμβέλειας, συγκλονιστικό ως προς τις συνέπειες που είχε όχι μόνο στους κληρονόμους του βυζαντινού πολιτισμού (Έλληνες, Σέρβους, Βουλγάρους, Ρώσους και άλλους λαούς) αλλά και στη Δύση.
Εντούτοις θα πρέπει να μη μας διαφεύγει το γεγονός ότι ουσιαστικά αποτέλεσε τη φυσική κατάληξη μιας πορείας που είχε ξεκινήσει από το 1204, με την πρώτη άλωση της βυζαντινής πρωτεύουσας από τους σταυροφόρους. Γιατί η πόλη που κατέλαβαν εξ εφόδου οι Οθωμανοί τα ξημερώματα της 29ης Μαΐου 1453, αποτελούσε το φάντασμα του παλιού εαυτού της. Με πιο σύγχρονους όρους, θύμιζε μια ηλικιωμένη γερόντισσα με πολλαπλές ασθένειες η οποία φιλοξενούνταν για ένα διάστημα στην εντατική, ώσπου οι θεράποντες ιατροί αποφάσισαν τη διακοπή της τεχνητής υποστήριξής της», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η Κωνσταντινούπολη του 1453 ήταν πια σκιά του εαυτού της. Η Άλωση ήταν το τέλος ενός πολιτισμού που δεν κατάφερε να γιατρέψει τις εσωτερικές του πληγές.
Ο μύθος είναι πιο εύκολος απ’ την αλήθεια. Αλλά η ιστορία δεν είναι Netflix. Είναι καθρέφτης.
