Καταργείται η δεύτερη Κυριακή, έρχεται η «εναλλακτική ψήφος» – Σαρωτικές αλλαγές από το Υπουργείο Εσωτερικών για τις αυτοδιοικητικές εκλογές
Σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο που εκλέγονται δήμαρχοι και περιφερειάρχες προωθεί το Υπουργείο Εσωτερικών με τον νέο Κώδικα Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όπως παρουσίασε ο Υπουργός Θοδωρής Λιβάνιος στο Υπουργικό Συμβούλιο, από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές το 2028, η διαδικασία εκλογής θα γίνεται σε έναν και μόνο γύρο, ενώ θα εφαρμόζεται για πρώτη φορά η εναλλακτική ψήφος στο ίδιο ψηφοδέλτιο.
Τι σημαίνει η εναλλακτική ψήφος
Στο νέο εκλογικό σύστημα, οι πολίτες θα μπορούν να ψηφίζουν δύο συνδυασμούς ταυτόχρονα:
- Τον βασικό συνδυασμό της προτίμησής τους
- Και έναν δεύτερο, εναλλακτικό, από τους υπόλοιπους που συμμετέχουν στις εκλογές
Η διαδικασία αφορά τόσο τις δημοτικές όσο και τις περιφερειακές εκλογές, που πλέον θα διεξάγονται την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου, κάθε πέντε χρόνια.
Αν κάποιος συνδυασμός λάβει πάνω από 42%, εκλέγεται αυτόματα δήμαρχος ή περιφερειάρχης και η εναλλακτική ψήφος δεν προσμετράται. Αν όμως κανένας δεν ξεπεράσει το 42%, τότε ενεργοποιείται η δεύτερη φάση καταμέτρησης: οι εναλλακτικές ψήφοι ανακατανέμονται ανάμεσα στους δύο πρώτους συνδυασμούς, κρίνουν το αποτέλεσμα και διαμορφώνουν την τελική εικόνα.
Παράδειγμα
Αν ο Α συνδυασμός λάβει 40%, ο Β 36% και οι υπόλοιποι 24%, τότε οι εναλλακτικές ψήφοι από το 24% μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Αν ο Α πάρει από εκεί 5% και ο Β 10%, ο τελικός νικητής είναι ο Β με 46%, ενώ ο Α μένει στο 45%.
Τέλος ο δεύτερος γύρος – Η αποχή τον «σκότωσε»
Η απόφαση κατάργησης της δεύτερης Κυριακής βασίστηκε σε στατιστικά στοιχεία. Στον δεύτερο γύρο των δημοτικών εκλογών του 2023, η συμμετοχή μειώθηκε δραματικά.
Η χαμηλή συμμετοχή και το υψηλό διοικητικό κόστος (υπάλληλοι, κάλπες, δικαστικοί αντιπρόσωποι) ώθησαν την κυβέρνηση να προχωρήσει σε πιο ευέλικτο και αποδοτικό σύστημα.
Έρχεται και η ηλεκτρονική ψήφος
Μετά την πιλοτική εφαρμογή της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές του 2024, το ΥΠΕΣ σχεδιάζει να δώσει στους πολίτες δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου για τις αυτοδιοικητικές εκλογές. Θα είναι προαιρετική και θα συνυπάρχει με τη φυσική παρουσία στις κάλπες.
Διαφάνεια & εξορθολογισμός
Το νέο πλαίσιο φέρνει επίσης:
- Μειωμένα παράβολα για συμμετοχή στις εκλογές, αναλόγως πληθυσμού
- Αυστηρούς κανόνες στις προεκλογικές δαπάνες και τηλεοπτικές εμφανίσεις
- Κατάργηση αποσπάσεων δημοσίων υπαλλήλων λόγω εκλογής (τέλος στα ρουσφέτια)
- Ποσόστωση νέων έως 30 ετών στους συνδυασμούς
- Εισαγωγή δημοτικών συμβούλων χωρίς σταυρό (τύπου “Επικρατείας”) για να προσελκυστούν επιστήμονες και πρόσωπα κύρους
Νέοι θεσμοί & καινοτομίες
Με στόχο τον εκσυγχρονισμό των ΟΤΑ, προβλέπονται επίσης:
- Υποχρεωτική διαβούλευση για κανονιστικές αποφάσεις
- Ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα για τοπικά θέματα
- Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ) αντί του ΤΑΠ, με ελεύθερη διαμόρφωση από τον κάθε δήμο
- Έλεγχος ενταλμάτων από το Ελεγκτικό Συνέδριο για ποσά άνω των 15.000 ευρώ
