Η ώρα των πολιτών: Γιατί η συμμετοχή μας στο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο Αλεξανδρούπολης θα καθορίσει το μέλλον της πόλης

Στις 3 Σεπτεμβρίου θα κριθεί αν η Αλεξανδρούπολη θα γίνει πόλη για τους πολίτες ή θα παραμείνει όμηρος των συμφερόντων – Η τελευταία ευκαιρία για ουσιαστική διαμόρφωση του αστικού χώρου μετά από δεκαετίες παραμέλησης

Η Τετάρτη 3 Σεπτεμβρίου 2025, στις 18:00, στην Αποθήκη Νο3 του Λιμανιού Αλεξανδρούπολης, δεν θα είναι μια συνηθισμένη ημέρα για την πόλη, αλλά η μέρα που θα σηματοδοτήσει την έναρξη μιας καθοριστικής διαδικασίας που θα επηρεάσει τη ζωή χιλιάδων κατοίκων για τις επόμενες δεκαετίες. Ο λόγος για την παρουσίαση των εναλλακτικών σεναρίων χωρικής οργάνωσης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ) του Δήμου Αλεξανδρούπολης.

Μια ιστορική ευκαιρία που δεν επαναλαμβάνεται

Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο είναι το «Εδαφικό Σύνταγμα» της πόλης. Καθορίζει που και πώς θα χτίζουμε, ποιες δραστηριότητες επιτρέπονται σε κάθε περιοχή, πού θα δημιουργηθούν πάρκα και πλατείες, ποιες περιοχές θα προστατευτούν από την άναρχη δόμηση.

Η σημασία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστεί κανείς ότι το προηγούμενο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο, που μελετούσε εταιρεία από το 2015, ακυρώθηκε λόγω χρονοβόρων διαδικασιών και καθυστερήσεων από τα υπουργεία. Χάθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ και η πόλη έμεινε χωρίς το βασικό εργαλείο οργάνωσής της.

Γιατί κάθε πολίτης πρέπει να συμμετάσχει

1. Το δικαίωμα στην πόλη είναι θεμελιώδες δικαίωμα

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η «χωροταξική αναδιάρθρωση της χώρας, η διαμόρφωση, η πολεοδομική ανάπτυξη των πόλεων υπάγεται στην ρυθμιστική αρμοδιότητα του κράτους με σκοπό να εξυπηρετείται η λειτουργικότητα και να εξασφαλίζονται οι καλύτεροι όροι διαβίωσης». Όμως, δεν είναι μόνο δικαίωμα του κράτους, αλλά και δικαίωμα του πολίτη να συμμετέχει στη διαμόρφωση του χώρου όπου ζει.

2. Η τοπική γνώση είναι ανεκτίμητη

Κανένας ειδικός ή μελετητής δεν γνωρίζει καλύτερα από τους κατοίκους ποια είναι τα καθημερινά προβλήματα μιας περιοχής. Που υπάρχουν κυκλοφοριακά προβλήματα, ποιες περιοχές πλημμυρίζουν, πού χρειάζονται παιδικές χαρές ή πράσινο. Η συλλογική γνώση των πολιτών είναι το πιο σημαντικό εργαλείο για έναν ρεαλιστικό και λειτουργικό σχεδιασμό.

3. Η συμμετοχή εγγυάται την αποτελεσματικότητα

Διεθνή παραδείγματα, όπως το Ελσίνκι, αποδεικνύουν ότι ο συμμετοχικός σχεδιασμός δεν ενισχύει μόνο την αίσθηση του ανήκειν, αλλά βελτιώνει και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων έργων, καθώς οι σχεδιασμοί ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της κοινότητας.

4. Η ευκαιρία να αντισταθείς στην κερδοσκοπία

Χωρίς ενεργή συμμετοχή των πολιτών, ο πολεοδομικός σχεδιασμός γίνεται όμηρος οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων. Η άναρχη δόμηση, η καταστροφή του περιβάλλοντος, η έλλειψη κοινόχρηστων χώρων είναι συνέπειες σχεδιασμού που αγνοεί τις ανάγκες των κατοίκων.

Τι θα καθοριστεί στην εκδήλωση

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης θα αναλυθούν κρίσιμα ζητήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα όλων:

– Προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος: Ποιες περιοχές θα προστατευθούν από τη δόμηση και πώς θα αξιοποιηθεί η πολιτιστική κληρονομιά της πόλης.

– Αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και των υποδομών: Πού θα δημιουργηθούν νέοι δρόμοι, δίκτυα αποχέτευσης, χώροι πρασίνου, αθλητικές εγκαταστάσεις.

– Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας: Που θα επιτρέπονται εμπορικές δραστηριότητες, τουριστικές επιχειρήσεις, βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

– Ορθολογική διαχείριση του χώρου: Πώς θα αντιμετωπιστεί η άναρχη δόμηση, πώς θα οργανωθούν οι χρήσεις γης, πώς θα προστατευθούν οι αγροτικές περιοχές.

Η πρόκληση της κλιματικής αλλαγής

Το νέο ΤΠΣ καλείται να ενσωματώσει διασταυρούμενες πολιτικές: κλιματική ανθεκτικότητα, φυσική προστασία από πλημμύρες και πυρκαγιές, ενεργειακή μετάβαση. Η Αλεξανδρούπολη, ως παράκτια πόλη, αντιμετωπίζει ιδιαίτερες προκλήσεις που μόνο μέσω συμμετοχικού σχεδιασμού μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Το παράδοξο της Αλεξανδρούπολης

Η Αλεξανδρούπολη βιώνει σήμερα μια τουριστική και οικονομική άνθηση χωρίς προηγούμενο. Ωστόσο, χωρίς ολοκληρωμένο πολεοδομικό σχέδιο, αυτή η ανάπτυξη μπορεί να γίνει καταστρεπτική. Υπερδόμηση, κυκλοφοριακή συμφόρηση, καταστροφή του φυσικού τοπίου, απώλεια της ποιότητας ζωής.

Είναι παράδοξο μια πόλη που γνωρίζει ανάπτυξη να μην έχει τα βασικά εργαλεία οργάνωσής της. Το ΤΠΣ είναι η ευκαιρία να “καπιταλιστούμε” την ανάπτυξη με βιώσιμο και ισόρροπο τρόπο.

Η ψηφιακή πλατφόρμα – Ένα εργαλείο στα χέρια των πολιτών

Παράλληλα με τη δια ζώσης συμμετοχή, έχει ενεργοποιηθεί ειδική πλατφόρμα του ΥΠΕΝ, όπου οι πολίτες μπορούν να:

• Υποβάλλουν ιδέες και προτάσεις από τα πρώτα στάδια της μελέτης
• Ενημερώνονται και σχολιάζουν τα προτεινόμενα σενάρια ανάπτυξης
• Παρακολουθούν την πορεία της μελέτης και των έργων

Όλα τα σχόλια που υποβάλλονται καταγράφονται και διαβιβάζονται στους αναδόχους μελετητές για αξιολόγηση. Δεν είναι τυπική διαδικασία αλλά πραγματική δυνατότητα επιρροής.

Τα διδάγματα από την πρώτη εκδήλωση

Στην πρώτη ενημερωτική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο 2025, η αίθουσα ήταν γεμάτη με πολίτες που εξέφρασαν τις ανησυχίες τους. Ιδιαίτερα έντονη ήταν η παρουσία κατοίκων της Χιλής που διαμαρτυρήθηκαν για τα υψηλά τέλη εισφοράς σε γη και χρήμα.

Αυτό αποδεικνύει ότι οι πολίτες δεν είναι απαθείς , απλώς περιμένουν να ακουστούν. Η 3η Σεπτεμβρίου είναι η ευκαιρία να γίνει ακόμη πιο δυνατή η φωνή τους.

Γιατί η απουσία μας θα στοιχίσει στην πόλη

Η ιστορία της Αλεξανδρούπολης είναι γεμάτη χαμένες ευκαιρίες, ακυρωμένες μελέτες, έργα που δεν ολοκληρώθηκαν, σχεδιασμοί που έμειναν στα χαρτιά. Η αδιαφορία των πολιτών έχει συμβάλει σε αυτή την κατάσταση.

Σήμερα, η πόλη βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο, από «ακριτική περιφέρεια» έχει γίνει «πύλη της χώρας και της ΕΕ».

Η συμμετοχή μας δεν είναι προαιρετική αλλά κρίνεται αναγκαία

Κάθε πολίτης που δεν θα παρευρεθεί στην εκδήλωση παραδίδει την ευθύνη για το μέλλον της πόλης σε άλλους. Κάθε φωνή που δεν θα ακουστεί αφήνει κενό που θα καλυφθεί από συμφέροντα που μπορεί να μην ταυτίζονται με τις ανάγκες των κατοίκων.

Η πόλη που θέλουμε δεν θα γίνει από μόνη της

Η Αλεξανδρούπολη του μέλλοντος, μια πόλη με ποιοτικό δημόσιο χώρο, προστασία περιβάλλοντος, ισόρροπη ανάπτυξη, σεβασμό στην κληρονομιά, δεν θα γίνει από μόνη της. Χρειάζεται τη συνεισφορά, τις ιδέες, τις προτάσεις και την επιμονή των πολιτών.

Την Τετάρτη 3 Σεπτεμβρίου, στις 18:00, στην Αποθήκη Νο3 του Λιμανιού, κάθε πολίτης έχει την ευκαιρία να συμμετάσχει σε μια ιστορική στιγμή. Να αποδείξει ότι η πόλη ανήκει στους κατοίκους της και όχι στα συμφέροντα που τη θεωρούν εμπόρευμα.

Η παρουσία μας λοιπόν, δεν είναι ευγενική προσφορά αλλά υποχρέωσή μας απέναντι στα παιδιά μας, την πόλη μας και τις μελλοντικές γενιές που θα κληρονομήσουν τις αποφάσεις που θα παρθούν σήμερα.