Ένας από τους τρεις κατοίκους της Θράκης επιβιώνει από κτηνοτροφία και γεωργία – Σήμερα βιώνει τον χειρότερο εφιάλτη της τελευταίας δεκαετίας καθώς δύο ζωονόσοι απειλούν να διαλύσουν έναν από τους παλαιότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας
Στη Θράκη, την περιοχή όπου “1 στους 3 πολίτες ασχολείται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία” σύμφωνα με την απογραφή 2021, εκατοντάδες κρούσματα και περισσότερα από 70.000 νεκρά πρόβατα σημάδεψαν έναν ολόκληρο τρόπο ζωής.
Η κατάρρευση της γαλακτοπαραγωγής
Οι αριθμοί του ΕΛΓΟ Δήμητρα καταγράφουν μια πρωτοφανή κατάρρευση. Στη Θράκη, που αντιπροσώπευε το 2,5% της εγχώριας παραγωγής γάλακτος για το 2024, η κατάσταση έχει γίνει δραματική.
299 μονάδες αιγοπροβάτων λιγότερες το 2025 σε σχέση με το 2024 , ένας αριθμός που μεταφράζεται σε 299 οικογένειες που έμειναν χωρίς εισόδημα. Οι παραδοτέες ποσότητες γάλακτος για το πρώτο εξάμηνο του 2025 κατέρρευσαν κατά 40%: από 13.590.000 κιλά το 2024 σε 8.430.000 κιλά το 2025.
Ένας κλάδος σε αργό θάνατο
Η Διακομματική Επιτροπή για την ανάπτυξη της Θράκης του 2021 είχε επισημάνει ότι “ο τομέας της αιγοπροβατοτροφίας στηρίζει το εισόδημα, την επιβίωση και την παραμονή στη Θράκη χιλιάδων οικογενειών κτηνοτρόφων”. Σήμερα, αυτές οι οικογένειες βιώνουν την οικονομική κατάρρευση.
7,2 εκατομμύρια ευρώ έχουν ήδη απολεσθεί από το εισόδημα των κτηνοτρόφων μόνο από την αξία γάλακτος τον τελευταίο χρόνο. Στον αριθμό αυτό πρέπει να προσθέσουμε τα χαμένα εισοδήματα από πωλήσεις αμνών και τα διαφυγόντα κέρδη από παράπλευρες δραστηριότητες.
Εγκλωβισμός χωρίς διέξοδο
Οι κτηνοτρόφοι της Θράκης βιώνουν ένα διττό εγκλωβισμό. Από τη μια, όσοι ταλαιπωρήθηκαν από την ευλογιά, έσφαξαν τα κοπάδια τους και αποζημιώθηκαν, αλλά δεν μπορούν εδώ και ένα χρόνο να κάνουν ανασύσταση ζωικού κεφαλαίου.
Από την άλλη, υπάρχουν οι επαγγελματίες που βιώνουν καταστάσεις εγκλεισμού στα πρόβατά τους δίχως δυνατότητα πώλησης αμνών, με αποτέλεσμα να αυξάνονται τα έξοδα εκτροφής του κοπαδιού. Και τα δύο παραδείγματα οδηγούν μαθηματικά στην οικονομική κατάρρευση και στην άμεση αλλαγή επαγγέλματος.
Η ελληνική τραγωδία της αδράνειας
Σε εθνικό επίπεδο, η εικόνα είναι εξίσου τραγική. 185.110 αιγοπρόβατα έχουν θανατωθεί συνολικά για το 2024 και 2025 – 91.301 το 2024 και 94.809 το 2025. Οι εστίες που εκδηλώθηκαν ανέρχονται σε 322 το 2024 και 358 έως τώρα το 2025.
“Αν προσθέσουμε τις φωτιές που εκδηλώθηκαν το ’23, τις καταστροφές από τον Daniel, αλλά και τις ζωονόσους πανώλη και ευλογιά, οι θανατώσεις πραγματικών παραγωγικών ζώων, έχουν ξεπεράσει τις 350.000”, δηλώνει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ) Δημήτρης Μόσχος, “πάνω από 500 οικογένειες έχουν εγκαταλείψει την κτηνοτροφία τον τελευταίο χρόνο”.
Η αποτυχία των μέτρων
Με την έναρξη της ζωονόσου στη Θράκη, πάρθηκαν μέτρα τα οποία όπως φάνηκε από την πορεία των κρουσμάτων δεν ήταν αποτελεσματικά και δεν απέτρεψαν την περαιτέρω εξάπλωση των ζωονόσων.
Όταν σε μία μικρή Περιφέρεια χάνονται περίπου 300 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις σε ένα μόνο χρόνο και εκατομμύρια ευρώ σε διαθέσιμο εισόδημα για τους πολίτες, δεν νοείται να μην υπάρχει συντονισμένη δράση για την διακοπή εξάπλωσης της ευλογιάς, αλλά και ανασύστασης των κοπαδιών.
Το τέλος μιας εποχής;
Χαρακτηριστικό είναι ότι από το Πάσχα μέχρι σήμερα σε δύο μόνο νομούς της Θεσσαλίας, στη Μαγνησία και τη Λάρισα, έχουν οδηγηθεί στη σφαγή περίπου 40.000 αιγοπρόβατα, με εκατοντάδες κτηνοτροφικές μονάδες να βρίσκονται σε απόγνωση.
“Ζούμε έναν παραλογισμό και στο τέλος αυτός που θα την πληρώσει είναι ο πραγματικός παραγωγός”, λέει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΣΕΚ.
Η σπείρα των επιπτώσεων
Ο κτηνοτροφικός κλάδος επηρεάζει άμεσα και έμμεσα πληθώρα οικονομικών δραστηριοτήτων:
- Κτηνιάτρους και φαρμακοποιούς
- Εμπόρους ζωοτροφών και γεωργικών εφοδίων
- Μεταφορικές εταιρείες
- Τυροκόμους και μεταποιητές
- Χτίστες και μηχανικούς για εγκαταστάσεις
- Εργάτες γης και βοηθητικό προσωπικό
Η κρίση των τυροκομικών μονάδων
Η μεταποίηση του γάλακτος στην Ελλάδα λειτουργεί μέσω προκαταβολών στην έναρξη της γαλακτικής περιόδου και εκκαθάριση αυτών είτε ανά μήνα είτε στη λήξη της. Όταν υπάρχει τόσο μεγάλη αβεβαιότητα τόσο για την πρώτη ύλη όσο και για την εκτιμώμενη παραγωγή των τυροκομικών προϊόντων, οι επαγγελματίες του κλάδου βρίσκονται σε τέλμα μαζί με τους κτηνοτρόφους.
Η Φέτα σε κίνδυνο
Μία από τις ναυαρχίδες των ελληνικών εξαγωγών, η Φέτα Π.Ο.Π., η οποία σημείωσε ποσό ρεκόρ εξαγωγών 785 εκατομμυρίων ευρώ και αποτελεί το 10% των εξαγωγών της κατηγορίας τροφίμων, κινδυνεύει από την έλλειψη ποιοτικής τοπικής πρώτης ύλης.
Αντίστοιχες μειώσεις καταγράφονται και σε άλλες γαλακτοπαραγωγικές περιοχές της χώρας και αναμένεται η έλλειψη ποιοτικής τοπικής πρώτης ύλης να επηρεάσει τις τελικές τιμές των γαλακτοκομικών/τυροκομικών προϊόντων με αρνητικό πρόσημο για τους Έλληνες καταναλωτές.
Η τραγική προφητεία του Τσιάρα
“Θα είναι ένας Δεκαπενταύγουστος που θα ζήσουμε χωρίς αρνί”, είχε δηλώσει ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας το Αύγουστο του 2024. Η προφητεία εκπληρώθηκε με τον χειρότερο τρόπο.
Η εξίσωση της σωτηρίας
Η εξίσωση επίλυσης παραμένει γνωστή σε όλους και πρέπει να βασιστεί σε τρεις άξονες:
Πρώτον και άμεσα: Πρέπει να θεσπιστούν νέες αποτελεσματικές πρακτικές αντιμετώπισης, περιορισμού και εξάλειψης των νόσων.
Δεύτερον: Χρειάζονται δράσεις υποστήριξης του κτηνοτροφικού κλάδου, σε ερευνητικό και πρακτικό επίπεδο για την άμεση ανασύσταση των κτηνοτροφικών μονάδων που έκλεισαν.
Τρίτον: Η περαιτέρω ανάπτυξη και βελτίωση των κτηνοτροφικών μονάδων για την εξωστρέφεια της εθνικής οικονομίας.
Η τελευταία ευκαιρία
Σε κάθε κρίση, πάντα προκύπτουν ευκαιρίες. Η συγκεκριμένη συγκυρία αποτελεί ίσως την τελευταία ευκαιρία για ανασύσταση του ελληνικού κτηνοτροφικού κλάδου, για επαρκέστερη στελέχωση κρίσιμων υπηρεσιών, για δημιουργία κρατικών χημείων σε απομακρυσμένες περιοχές.
Ευκαιρία για πιο ολοκληρωμένο έλεγχο εισαγόμενων ζώων/ζωοτροφών ή γάλακτος, για καλύτερη εκπαίδευση και ενημέρωση των κτηνοτρόφων, για βελτίωση του ζωικού κεφαλαίου και για συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα για το κοινό καλό.
Η επαρχία που φθίνει
Η ελληνική επαρχία φθίνει, αλλά παραμένει ζωντανή σε μεγάλο βαθμό λόγω της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Εν κατακλείδι, εξαιτίας εθνικών λόγων, προτείνεται η άμεση υλοποίηση των τριών αναπτυξιακών αξόνων στη Θράκη και με βάση την εμπειρία/αποτελέσματα η σταδιακή επέκταση του αναμορφωμένου σχεδίου σε όλη την επικράτεια.
Το στοίχημα του αύριο
Η Θράκη, με τη γεωστρατηγική της θέση και την πλούσια κτηνοτροφική παράδοσή της, στέκεται σήμερα σε μια ιστορική καμπή. Η επιλογή είναι απλή, είτε θα σωθεί ένας από τους παλαιότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας είτε θα παραδοθεί στην αφάνεια μαζί με χιλιάδες οικογένειες που επί αιώνες έδωσαν ζωή στην περιοχή που όλοι αγαπούν και θυμούνται προεκλογικά.
