Παρά τις διαθέσιμες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για αποζημιώσεις και αποκατάσταση, η Ελλάδα δεν αξιοποιεί τα εργαλεία στήριξης – Ο Επίτροπος Hansen αναλύει τις δυνατότητες που μένουν ανεκμετάλλευτες
Την κυβερνητική αδράνεια στην αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων αναδεικνύει η επίσημη απάντηση του Επιτρόπου Hansen στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μετά από ερώτηση του αντιπροέδρου της Αριστεράς Κώστα Αρβανίτη.
Η κρίση, που έχει καταστροφικές συνέπειες στον κτηνοτροφικό κλάδο με θανατώσεις δεκάδων χιλιάδων ζώων και κατακόρυφη πτώση εισοδημάτων, θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τη χρήση διαθέσιμων ευρωπαϊκών εργαλείων που παραμένουν ανεκμετάλλευτα.
Η έκταση της καταστροφής
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει επανεμφανιστεί με ιδιαίτερη σφοδρότητα σε Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, Θεσσαλία, Χαλκιδική και Φωκίδα. Οι συνέπειες είναι πολλαπλές, με υποχρεωτικές θανατώσεις χιλιάδων ζώων, εκτεταμένες καραντίνες, απαγόρευση μετακινήσεων, αναστολή λειτουργίας σφαγείων και κατακόρυφη πτώση εισοδημάτων των κτηνοτρόφων. Ιδιαίτερα επηρεασμένοι είναι οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι, των οποίων η δραστηριότητα εξαρτάται από τις εποχιακές μετακινήσεις.
Διαθέσιμα εργαλεία που δεν αξιοποιούνται
Η απάντηση του Επιτρόπου Hansen αποκαλύπτει ένα ευρύ φάσμα διαθέσιμων μηχανισμών στήριξης που η Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει:
Άμεσες αποζημιώσεις: Οι δαπάνες για επείγοντα κτηνιατρικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των αποζημιώσεων για θανατωμένα ζώα, είναι επιλέξιμες για συγχρηματοδότηση από την ΕΕ σε ποσοστό έως 30% (κανονισμός 2021/690).
Δωρεάν εμβόλια: Η ενωσιακή τράπεζα εμβολίων μπορεί να αποστείλει έως 500.000 δόσεις εμβολίων δωρεάν – παρότι μέχρι σήμερα δεν έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα από την Ελλάδα.
Αποκατάσταση γεωργικού δυναμικού: Στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΓΠ 2023-2027, υπάρχει δυνατότητα στήριξης επενδύσεων για αποκατάσταση μετά από καταστροφικά φαινόμενα, με ευθύνη της διαχειριστικής αρχής να διαθέσει χρηματοδότηση.
Ειδική στήριξη μεταναστευτικής κτηνοτροφίας: Υπάρχει στοχευμένο οικολογικό πρόγραμμα με τίτλο «Περιβαλλοντική διαχείριση κτηνοτροφικών συστημάτων» που θα μπορούσε να ενισχύσει τη βιώσιμη και εκτατική εκτροφή.
Τεχνική υποστήριξη και επιτήρηση
Η ΕΕ παρέχει ήδη χρηματοδοτική στήριξη για επιτήρηση σε περιοχές κινδύνου μέσω διασυνοριακών προγραμμάτων (Βουλγαρία-Ελλάδα) και του προγράμματος T.H.R.A.C.E. (Βουλγαρία-Ελλάδα-Τουρκία). Η κτηνιατρική ομάδα έκτακτης ανάγκης της ΕΕ επισκέφθηκε την Ελλάδα τον Μάιο 2025, ενώ τα κράτη μέλη ενημερώνονται τακτικά για τις εξελίξεις.
Η κρίσιμη απουσία πολιτικής βούλησης
Παρά τη διαθεσιμότητα αυτών των εργαλείων, η κυβερνητική αδράνεια παραμένει εμφανής. Η έλλειψη αξιοποίησης των ευρωπαϊκών μηχανισμών αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο πλαίσιο απουσίας πρόληψης, ελλιπών ελέγχων στις εισαγωγές από τρίτες χώρες και υποστελέχωσης των κτηνιατρικών υπηρεσιών.
Όπως τονίζει ο Κώστας Αρβανίτης, «οι κτηνοτρόφοι μας δεν μπορούν να περιμένουν άλλο». Απαιτείται άμεση κινητοποίηση για στήριξη, αποζημίωση και προστασία του εισοδήματος των παραγωγών, μέσω της πλήρους αξιοποίησης των διαθέσιμων ευρωπαϊκών εργαλείων.
Η αποκάλυψη των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων από τον Επίτροπο Hansen καθιστά σαφές ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη πόρων ή μηχανισμών, αλλά η έλλειψη πολιτικής βούλησης και αποτελεσματικής διαχείρισης από την ελληνική πλευρά.
Ακολουθεί η Ερώτηση του Αντιπροέδρου της LEFT και η απάντηση του Επιτρόπου Hansen:
Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης
προς την Επιτροπή
Άρθρο 144 του Κανονισμού
Κωνσταντίνος Αρβανίτης (The Left)
Θέμα: Επανεμφάνιση της ευλογιάς αιγοπροβάτων στην Ελλάδα – Ανάγκη ενίσχυσης των πληγέντων κτηνοτρόφων.
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων επανεμφανίστηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα στην Ελλάδα, κυρίως στη Θεσσαλία, την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, τη Χαλκιδική και τη Φωκίδα.
Η κρίση έχει οδηγήσει σε θανάτωση δεκάδων χιλιάδων ζώων, καραντίνες σε εκτεταμένες περιοχές, απαγόρευση μετακινήσεων, αναστολή λειτουργίας σφαγείων και κατακόρυφη πτώση του εισοδήματος των κτηνοτρόφων, ιδιαίτερα των μετακινούμενων.
Τα παραπάνω λαμβάνουν χώρα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο απουσίας πρόληψης, ελλιπών ελέγχων στις εισαγωγές από τρίτες χώρες (ιδίως τα Βαλκάνια) και την υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών.
Η νέα αυτή συμφορά προστίθεται σε σειρά θεομηνιών (Ιανός, Daniel, Elias), που έχουν ήδη εξαντλήσει την κτηνοτροφία της ελληνικής περιφέρειας, η οποία απειλείται πλέον με ολοκληρωτική κατάρρευση, με ευρύτερες συνέπειες στην αγροδιατροφή, στη διατήρηση του τοπίου, στην τοπική οικονομία και στην εθνική παραγωγή κτηνοτροφικών προϊόντων.
Δεδομένης της σοβαρότητας της κατάστασης
Ερωτάται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
1. Προτίθεται να ενεργοποιήσει ευρωπαϊκούς μηχανισμούς για τους πληγέντες Έλληνες κτηνοτρόφους;
2. Σκοπεύει να ενισχύσει την επιτήρηση, τους ελέγχους και την κτηνιατρική υποστήριξη, ιδίως στις παραμεθόριες περιοχές, μέσω προγραμμάτων υγειονομικής προστασίας της ζωικής παραγωγής;
3. Θεωρεί ότι η μετακινούμενη κτηνοτροφία – ως μορφή βιώσιμης και εκτατικής εκτροφής – χρήζει ειδικής στήριξης στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ και των πολιτικών για τις ορεινές και αγροτικές περιοχές της ΕΕ;
EL E-002766/2025 Απάντηση του κ. Hansen εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (3.9.2025)
Ορισμένες δαπάνες που πραγματοποιούνται κατά την εκτέλεση επειγόντων κτηνιατρικών μέτρων που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP), όπως η αποζημίωση των ιδιοκτητών για τα ζώα που θανατώθηκαν, μπορεί να είναι επιλέξιμες για συγχρηματοδότηση από την ΕΕ, σε ποσοστό 30 % κατ’ ανώτατο όριο (κανονισμός 2021/690 και εκτελεστική απόφαση C(2023) 8926 , παράρτημα 3 ).
Η ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική στήριξη για την επιτήρηση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων σε περιοχές κινδύνου, μέσω των προγραμμάτων για τις διασυνοριακές νόσους των ζώων (Βουλγαρία και Ελλάδα) και του προγράμματος συντονισμένης διασυνοριακής επιδημιολογικής επιτήρησης περιοχών υψηλού κινδύνου (T.H.R.A.C.E.) (Βουλγαρία, Ελλάδα, Τουρκία).
Τα εναρμονισμένα μέτρα της ΕΕ για την ευλογιά των αιγοπροβάτων καθορίζονται, μεταξύ άλλων, στον κανονισμό 2020/687 και στις εκτελεστικές αποφάσεις 2024/2207 (Ελλάδα), 2025/1160 (Βουλγαρία) και 2025/1406 (Ρουμανία) . Οι εισαγωγές ζώων από τρίτες χώρες στην Ένωση ρυθμίζονται αυστηρά σε επίπεδο ΕΕ.
Η Επιτροπή έχει τακτική επικοινωνία για την ευλογιά των αιγοπροβάτων με όλα τα πληττόμενα κράτη μέλη, τα οποία λαμβάνουν τεχνική υποστήριξη μέσω του εργαστηρίου αναφοράς της ΕΕ και έχουν δεχθεί επισκέψεις από την κτηνιατρική ομάδα έκτακτης ανάγκης της ΕΕ (Ελλάδα, Μάιος 2025). Τα κράτη μέλη ενημερώνονται σχετικά μέσω συνεδριάσεων της μόνιμης επιτροπής φυτών, ζώων, τροφίμων και ζωοτροφών. Η ενωσιακή τράπεζα εμβολίων κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων μπορεί να αποστείλει έως και 500 000 δόσεις εμβολίων δωρεάν (μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί σχετικό αίτημα).
Στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής 2023-2027 (ΣΣΚΓΠ) θα μπορούσε να παρασχεθεί στήριξη για επενδύσεις που αποσκοπούν στην αποκατάσταση του γεωργικού δυναμικού μετά από καταστροφικά φαινόμενα. Εναπόκειται στη διαχειριστική αρχή να διαθέσει χρηματοδότηση για τις εν λόγω παρεμβάσεις.
Εκτός από τη βασική εισοδηματική στήριξη και τη συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη, η μεταναστευτική κτηνοτροφία επωφελείται από ένα στοχευμένο οικολογικό πρόγραμμα στο πλαίσιο του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΓΠ με τίτλο «Περιβαλλοντική διαχείριση κτηνοτροφικών συστημάτων» .
