Από την απόσυρση του προϋπολογισμού και τις εξεγέρσεις της Generation Z, έως τις αποκαλύψεις για «πειραγμένο» πληθωρισμό: Πόσο κοντά είναι η Ευρώπη σε μια νέα «ελληνικού τύπου» κρίση;
της Κατερίνας Καλεντερίδου
Η απόσυρση του σχεδίου προϋπολογισμού 2026 στη Βουλγαρία, λίγους μόλις μήνες πριν από την υιοθέτηση του ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2026, αποκαλύπτει μια χώρα σε πολιτική και κοινωνική δίνη την ώρα που θα έπρεπε να εκπέμπει σήμα σταθερότητας.
Μαζικές διαδηλώσεις νέων και Generation Z στη Σόφια και σε άλλες μεγάλες πόλεις, συνθήματα κατά της διαφθοράς και στοχοποίηση παρασκηνιακών ισχυρών, όπως ο Delyan Peevski, οδήγησαν την κυβέρνηση σε άτακτη υπαναχώρηση, την ώρα που η δημόσια εμπιστοσύνη στις θεσμικές επιλογές βυθίζεται.
Το σχέδιο προϋπολογισμού, που προέβλεπε αυξήσεις φόρων σε μερίσματα και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, εξελίχθηκε σε πυροκροτητή μιας βαθύτερης κρίσης νομιμοποίησης.
Χιλιάδες διαδηλωτές, κυρίως νέοι, κατέκλυσαν το κέντρο της Σόφιας, περικύκλωσαν τη Βουλή και συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις ασφαλείας, καταγγέλλοντας «μαφιόζικο» έλεγχο της πολιτικής από οικονομικά συμφέροντα και απαιτώντας παραίτηση της κυβέρνησης.
Ο πρόεδρος Rumen Radev πήρε ανοιχτά θέση, ζητώντας πρόωρες εκλογές και κατηγορώντας το πολιτικό σύστημα ότι, αντί για σταθερότητα ενόψει ευρώ, καλλιεργεί «αναρχία» με προκλητικές επιλογές.
Την ίδια στιγμή, στην καρδιά της ευρωζώνης πληθαίνουν οι φωνές που συγκρίνουν το «βουλγαρικό πείραμα» με το ελληνικό προηγούμενο.
Δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η Σόφια προχώρησε σε δραστική μείωση κρατικά ρυθμιζόμενων τιμών, όπως η ημερήσια χρέωση νοσηλείας, που φέρεται να μειώθηκε κατά 82,8% και σε μειώσεις σε ταχυδρομικά τέλη και εισιτήρια τρένων, με αποτέλεσμα να υποχωρήσει τεχνητά ο πληθωρισμός και να «πιαστεί» το κριτήριο του 2,8% σχεδόν οριακά.
Οικονομολόγοι όπως ο Steve Hanke εκφράζουν ανοιχτά αμφιβολίες για την αξιοπιστία των στοιχείων, μιλώντας για «στατιστική δημιουργικότητα» που θυμίζει Greek statistics σε μια βαλκανική εκδοχή.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν συνδυαστεί με τη δομική αδυναμία της βουλγαρικής οικονομίας. Πρόκειται για μία από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ πολύ χαμηλότερο από Γερμανία και Γαλλία, ιστορικά προβλήματα πληθωρισμού και επαναλαμβανόμενες πολιτικές κρίσεις, επτά εκλογικές αναμετρήσεις και αλλεπάλληλες κυβερνήσεις από το 2020.
Παρά το γεγονός ότι το λέβα είναι ήδη συνδεδεμένο με το ευρώ, η πλήρης ένταξη αφαιρεί κρίσιμους μηχανισμούς ασφαλείας και εγκλωβίζει τη χώρα σε ένα κοινό νόμισμα χωρίς ευελιξία σε περίπτωση κρίσης, όπως επισημαίνουν αναλυτές που προειδοποιούν για επανάληψη της ελληνικής εμπειρίας, αυτή τη φορά με βουλγαρική υπογραφή.
Την ώρα που περίπου οι μισοί Βούλγαροι δηλώνουν σκεπτικιστές απέναντι στο ευρώ, φοβούμενοι νέο κύμα ακρίβειας, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Κομισιόν εμφανίζονται αποφασισμένες να προχωρήσουν την ένταξη, στη λογική ότι η χώρα τυπικά πληροί τα κριτήρια.
Το ερώτημα, όμως, που πλανάται πλέον πάνω από τις Βρυξέλλες δεν είναι μόνο αν η Βουλγαρία είναι έτοιμη για το ευρώ, αλλά αν η ίδια η ευρωζώνη αντέχει ξανά ένα μέλος με εύθραυστη οικονομία, ενδημική διαφθορά, πολιτική αστάθεια και «πειραγμένα» στατιστικά.
Αν το 2026 βρει τη Σόφια σε δίνη πληθωρισμού, κοινωνικών εκρήξεων και κρίσης εμπιστοσύνης, η κρίση δεν θα περιοριστεί στον Δούναβη, αλλά το πιο πιθανό σενάριο είναι να ταξιδέψει μέχρι το Βερολίνο, το Παρίσι και φυσικά, τις Βρυξέλλες.
