Νέα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ (Ε.2113/2025) ενεργοποιεί από 1η Ιανουαρίου 2026 καθεστώς μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ κατά 30% στη Σαμοθράκη και σε δεκάδες μικρά νησιά του Αιγαίου με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων, δίνοντας ισχυρή φορολογική ανάσα στην τοπική αγορά, με εξαίρεση καπνικά και μεταφορικά μέσα.
Από την Πρωτοχρονιά του 2026 τίθεται σε ισχύ η νέα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ Ε.2113/2025, που επεκτείνει και οριστικοποιεί το ειδικό καθεστώς μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ για τη Σαμοθράκη και σειρά νησιών του Αιγαίου με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Η ρύθμιση αφορά νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, νησιά του νομού Δωδεκανήσου, καθώς και τη Σαμοθράκη, η οποία εντάσσεται αυτοτελώς ως νησί της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου.
Πρακτικά, οι εν ισχύ συντελεστές ΦΠΑ μειώνονται κατά 30%, μετατρέποντας το 24% σε 17%, το 13% σε 9%, το 6% σε 4% και –όπου εφαρμόζεται το 4% σε 3%, αποκλειστικά για τα νησιά που αναφέρονται περιοριστικά στο παράρτημα της εγκυκλίου. Η μείωση καλύπτει τόσο παραδόσεις αγαθών όσο και παροχές υπηρεσιών, με βάση τις προϋποθέσεις του άρθρου 26 παρ. 4 και 5 του Κώδικα ΦΠΑ.
Ποιοι ωφελούνται και σε τι
Οι κερδισμένοι της ρύθμισης είναι οι μόνιμοι κάτοικοι και οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα νησιά που πληρούν το πληθυσμιακό κριτήριο των 20.000 κατοίκων, όπως αυτό αποτυπώνεται στην τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις λιανεμπορίου, εστίασης, τουρισμού, παροχής υπηρεσιών και τοπικής παραγωγής αποκτούν πλέον ένα ισχυρό ανταγωνιστικό όπλο, καθώς η τελική τιμή για τον καταναλωτή διαμορφώνεται αισθητά χαμηλότερα.
Την ίδια στιγμή, τα νοικοκυριά σε ακριτικές και νησιωτικές περιοχές όπως η Σαμοθράκη βλέπουν μέρος του «κόστους νησιωτικότητας» να αντισταθμίζεται μέσω ΦΠΑ, σε μια συγκυρία όπου μεταφορικό κόστος, καύσιμα και βασικά αγαθά έχουν πιέσει έντονα τα οικογενειακά εισοδήματα. Η κυβέρνηση και η ΑΑΔΕ διαφημίζουν τη ρύθμιση ως στοχευμένο μέτρο στήριξης της τοπικής οικονομίας και ανάσχεσης της ερήμωσης στα μικρά νησιά του Αιγαίου.
Εξαιρέσεις και «γκρίζες ζώνες» του μέτρου
Παρά το γενναίο «κούρεμα» των συντελεστών, η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι από τη μείωση εξαιρούνται ρητά τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα, τα οποία συνεχίζουν να επιβαρύνονται με τους κανονικούς συντελεστές ΦΠΑ. Επίσης, η εφαρμογή του μειωμένου ΦΠΑ προϋποθέτει ότι πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια του Κώδικα ΦΠΑ σχετικά με τον τόπο εγκατάστασης της επιχείρησης, τον τόπο παράδοσης των αγαθών ή παροχής των υπηρεσιών και τη σχέση τους με το νησί.
Σημαντικό είναι και το ότι η μείωση ισχύει μόνο για τα νησιά που αναφέρονται ρητά στο παράρτημα της εγκυκλίου της ΑΑΔΕ, με βάση επεξεργασμένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Αυτό σημαίνει ότι νησιά που υπερβαίνουν οριακά τους 20.000 κατοίκους ή δεν περιλαμβάνονται ονομαστικά, μένουν εκτός του καθεστώτος, γεγονός που αναμένεται να προκαλέσει συζητήσεις και αιτήματα αναθεώρησης από τοπικούς φορείς.
Γιατί είναι κομβική η ρύθμιση για τη Σαμοθράκη
Για τη Σαμοθράκη, η οποία βρέθηκε πολλές φορές στο προσκήνιο τα τελευταία χρόνια λόγω προβλημάτων ακτοπλοϊκής σύνδεσης, υποδομών και απομόνωσης, η μόνιμη πλέον μείωση του ΦΠΑ κατά 30% αποτελεί ένα κρίσιμο εργαλείο για την τόνωση της τοπικής οικονομίας. Η νησιωτική επιχειρηματικότητα αποκτά κίνητρο επενδύσεων και συγκράτησης δραστηριοτήτων στο νησί, ενώ ο τουρισμός μπορεί να αξιοποιήσει την τιμολογιακή διαφορά ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Την ίδια ώρα, οι κάτοικοι της Σαμοθράκης βλέπουν ένα μέτρο που αναγνωρίζει στην πράξη τις αυξημένες δυσκολίες διαβίωσης σε ακριτικές νησιωτικές περιοχές. Το μεγάλο στοίχημα τώρα είναι κατά πόσο η αγορά θα μετακυλήσει όντως τη μείωση του ΦΠΑ στις τελικές τιμές και αν αυτή η φορολογική ανάσα θα μεταφραστεί σε απτό όφελος στο ράφι και στο καλάθι του νοικοκυριού.
