Εκατοντάδες αγρότες απέκλεισαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο — Η κατακόρυφη άνοδος του κόστους παραγωγής απειλεί άμεσα την ελληνική γεωργία.
Η διεθνής κρίση στα λιπάσματα προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα. Εκατοντάδες τρακτέρ κατέκλυσαν το Στρασβούργο. Οι παραγωγοί απέκλεισαν την είσοδο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε εν μέσω έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων.
Η ευρωπαϊκή ηγεσία αναζητά τώρα λύσεις για την αντιμετώπιση των οικονομικών πιέσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα νέο, έκτακτο Σχέδιο Δράσης στις 19 Μαΐου 2026. Ωστόσο, οι αγροτικές ενώσεις ζητούν άμεση και ριζική αναθεώρηση της ακολουθούμενης πολιτικής.
Στην ουσία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα των πανάκριβων χημικών λιπασμάτων στρέφοντας τη γεωργία στα οργανικά (φυσικά) λιπάσματα.
Η συγκεκριμένη πρόταση περιλαμβάνει:
- Ανατροπή των ορίων στην κοπριά: Για πρώτη φορά, επιτρέπεται στους αγρότες να ξεπεράσουν τα μέχρι τώρα αυστηρά περιβαλλοντικά όρια και να χρησιμοποιούν επεξεργασμένη κοπριά (ζωικά απόβλητα) ως λίπασμα. Το πρόσθετο αυτό όριο ορίζεται στα 80 kg αζώτου ανά εκτάριο ετησίως.
- Νέο πλαίσιο για την ΚΑΠ: Δίνεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να τροποποιήσουν την Κοινή Αγροτική Πολιτική, ώστε να δίνουν άμεσες προκαταβολές και μεγαλύτερη ρευστότητα στους αγρότες για να αγοράσουν εφόδια.
- Έκτακτο κονδύλι: Αποδέσμευση 200 εκατομμυρίων ευρώ από το αγροτικό αποθεματικό κρίσης για την άμεση στήριξη της αγοράς.
Γιατί όμως οι αγρότες αντιδρούν και είναι στους δρόμους, αφού η Κομισιόν τους δίνει λύση;
Οι αγρότες θεωρούν την πρόταση «ασπιρίνη» που δεν λύνει το πραγματικό πρόβλημα. Υποστηρίζουν ότι η στροφή στην επεξεργασμένη κοπριά απαιτεί χρόνο, υποδομές και μεγάλο κόστος επεξεργασίας, ενώ αυτοί χρειάζονται φθηνά λιπάσματα τώρα.
Ζητούν, λοιπόν, να μην τους επιβαρύνει η Ευρώπη με τον φόρο άνθρακα (CBAM) στις εισαγωγές, ο οποίος είναι η πραγματική αιτία που οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων εκτινάχθηκαν στο +70%.
Την ίδια στιγμή, η πρόταση αυτή έχει ανοίξει μέτωπο και με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες προειδοποιούν ότι η απελευθέρωση της χρήσης κοπριάς θα οδηγήσει σε τεράστια ρύπανση των υδάτων.
Η συντονισμένη δράση της Copa-Cogeca και της γαλλικής FNSEA είχε έντονο συμβολισμό. Οι διαδηλωτές τοποθέτησαν μεγάλες σακούλες λιπασμάτων μπροστά στο κτίριο του Κοινοβουλίου. Οι εκπρόσωποι των παραγωγών προειδοποίησαν για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της κατάστασης.
«Η σημερινκή κρίση λιπασμάτων αποτελεί την αυριανή επισιτιστική κρίση».
Ο πρόεδρος της ιρλανδικής ένωσης IFA, Francie Gorman, άσκησε κριτική στα ευρωπαϊκά μέτρα. Χαρακτήρισε μάλιστα την εφαρμογή του φόρου άνθρακα ως ένα σοβαρό «αυτογκόλ» της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το κλείσιμο των Στενών και το ενεργειακό ράλι
Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή αποτελεί την κύρια αιτία της οικονομικής δυσπραγίας. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για τη ναυσιπλοΐα. Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος εξυπηρετεί το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει σήμερα το 30% των αζωτούχων λιπασμάτων της. Επίσης, εισάγει το 70% του απαραίτητου φωσφορικού πετρώματος. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας, Christophe Hansen, περιέγραψε με σαφήνεια το πρόβλημα:
«Δεν αντιμετωπίζουμε πρόβλημα επάρκειας, αλλά τεράστιο ζήτημα με τις τιμές».
Η παραγωγή συνθετικών σκευασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου. Η άνοδος της ενέργειας επηρεάζει άμεσα την τελική αξία των προϊόντων.
Τι σημαίνει η κρίση στα λιπάσματα για την Ελλάδα
Οι Έλληνες παραγωγοί απορροφούν ήδη τους κραδασμούς των διεθνών ανατιμήσεων. Η εγχώρια αγορά παρουσιάζει μεγάλες ελλείψεις και υψηλές τιμές. Ενδεικτικά, η τιμή της ουρίας αυξήθηκε κατά 46% μέσα σε έναν μήνα. Το προϊόν πωλείται πλέον προς 590,75 ευρώ ανά τόνο.
Η ελληνική κυβέρνηση θεσμοθέτησε επιδότηση 15% επί των τιμολογίων αγοράς. Το μέτρο αφορά περίπου 250.000 ενεργούς αγρότες της χώρας. Ωστόσο, η ψηφιακή πλατφόρμα “myBusinessSupport” της ΑΑΔΕ εμφάνισε τεχνικές καθυστερήσεις.
Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Μαργαρίτης Σχοινάς, ανακοίνωσε το χρονοδιάγραμμα των πληρωμών. Η εξόφληση θα πραγματοποιηθεί σε τρεις δόσεις. Η πρώτη καταβολή θα γίνει στα μέσα Ιουνίου για τα τιμολόγια Μαρτίου και Απριλίου.
Οι εναλλακτικές λύσεις και το ευρωπαϊκό σχέδιο
Το νέο σχέδιο των Βρυξελλών προβλέπει την αποδέσμευση 200 εκατομμυρίων ευρώ. Τα κονδύλια προέρχονται από το αγροτικό αποθεματικό κρίσης. Παράλληλα, η νέα οδηγία RENURE επιτρέπει τη διευρυμένη χρήση οργανικών λιπασμάτων.
Η τρέχουσα κρίση στα λιπάσματα αναγκάζει τους παραγωγούς να αλλάξουν στρατηγική. Πολλοί Έλληνες αγρότες στρέφονται πλέον στην αμειψισπορά με ψυχανθή φυτά. Η συγκεκριμένη βιολογική διαδικασία μειώνει τη χρήση χημικών σκευασμάτων έως και 61%.
Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί, ότι ο ευρωβουλευτής Σάκης Αρναούτογλου ζήτησε ειδικά μέτρα στήριξης για τον ευρωπαϊκό Νότο. Οι μεσογειακές χώρες πλήττονται περισσότερο από την αύξηση του κόστους παραγωγής. Η εξέλιξη της σοδειάς κατά τους επόμενους μήνες θα κρίνει την επάρκεια της αγοράς.
