Τα ξημερώματα της Δευτέρας το εντυπωσιακό αστρονομικό ραντεβού. Γιατί ονομάζεται έτσι, η ιστορική παρερμηνεία και η ιδιαιτερότητα της φετινής «μικροσελήνης».
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα και γοητευτικά αστρονομικά φαινόμενα πρόκειται να εξελιχθεί στον νυχτερινό ουρανό της χώρας μας. Τα ξημερώματα της Δευτέρας (1/6), οι λάτρεις της αστροπαρατήρησης στην Ελλάδα θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν τη λεγόμενη Μπλε Σελήνη. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που περιβάλλεται από έναν πέπλο μυστηρίου, με τις ιστορικές ρίζες του όρου να κρύβουν πίσω τους ένα διαχρονικό επιστημονικό σφάλμα ερμηνείας.
Για να αποφευχθούν οι παρανοήσεις, η Σελήνη προφανώς και δεν πρόκειται να αλλάξει χρώμα ούτε να γίνει… μπλε. Αν και υπάρχουν δύο διαφορετικοί αστρονομικοί τύποι για τα «μπλε φεγγάρια», κανένας από αυτούς δεν σχετίζεται με την απόχρωση του δορυφόρου μας. Αντίθετα, ο όρος αφορά αποκλειστικά τον τρόπο με τον οποίο μετράμε τον χρόνο, τις εποχές και τους σεληνιακούς κύκλους.
Η ιστορική παρεξήγηση και οι δύο ορισμοί
Ο παραδοσιακός και αρχικός ορισμός αφορά τη λεγόμενη «εποχική» Μπλε Σελήνη. Αυτός αναφέρεται αυστηρά στην τρίτη πανσέληνο μιας συγκεκριμένης αστρονομικής εποχής (άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνας) η οποία τυχαίνει να περιλαμβάνει συνολικά τέσσερις πανσελήνους αντί για τις συνηθισμένες τρεις.
Ωστόσο, με το πέρασμα των χρόνων και λόγω μιας εκδοτικής παρερμηνείας, καθιερώθηκε ένας δεύτερος, εναλλακτικός ορισμός: η «μηνιαία» Μπλε Σελήνη. Αυτή αναφέρεται στη δεύτερη πανσέληνο που καταγράφεται μέσα στον ίδιο ημερολογιακό μήνα. Η πανσέληνος που θα αντικρίσουμε τις επόμενες ώρες ανήκει ακριβώς σε αυτή τη δεύτερη κατηγορία, κλείνοντας εντυπωσιακά τον μήνα Μάιο.
Το φαινόμενο της «Μικροσελήνης» – 7% μικρότερη από το κανονικό
Το φετινό φαινόμενο παρουσιάζει μια επιπλέον γεωμετρική ιδιαιτερότητα, καθώς θα είναι μια από τις μικρότερες πανσελήνους του έτους, γνωστή στην αστρονομία ως «μικροσελήνη». Το φαινόμενο αυτό αποτελεί το ακριβώς αντίθετο της δημοφιλούς «υπερσελήνης». Στη συγκεκριμένη φάση, ο δορυφόρος μας θα βρίσκεται στο απόγειο της τροχιάς του, δηλαδή στη μεγαλύτερη δυνατή απόστασή του από τη Γη.
Ως εκ τούτου, το φεγγάρι θα φαίνεται περίπου 7% μικρότερο σε σχέση με μια μέση πανσέληνο και έως 14% μικρότερο και λιγότερο φωτεινό σε σύγκριση με μια υπερπανσέληνο.
Κάθε πότε εμφανίζεται και πότε πρέπει να κοιτάξετε τον ουρανό
Η Σελήνη ολοκληρώνει τον κύκλο των φάσεών της κάθε 29,5 ημέρες, πράγμα που σημαίνει ότι οι 12 σεληνιακοί κύκλοι ενός έτους διαρκούν συνολικά 354 ημέρες. Επειδή το ημερολογιακό έτος έχει 365 ημέρες, περίπου κάθε δυόμισι χρόνια συσσωρεύεται το χρονικό υπόλοιπο και εμφανίζεται μια 13η πανσέληνος, η οποία «βαφτίζεται» Μπλε. Αν και η αγγλοσαξονική φράση “once in a blue moon” υποδηλώνει κάτι εξαιρετικά σπάνιο, αστρονομικά το φαινόμενο είναι απόλυτα τακτικό.
Για τους Έλληνες παρατηρητές, η ιδανική στιγμή για να στρέψουν το βλέμμα τους ψηλά είναι τα ξημερώματα της Δευτέρας, 1η Ιουνίου, ακριβώς στις 4:06 το πρωί. Η Σελήνη θα κάνει την εμφάνισή της στον νυχτερινό ουρανό με κατεύθυνση προς τον λαμπρό, κοκκινωπό αστέρα Αντάρη στον αστερισμό του Σκορπιού, προτού συνεχίσει την τροχιά της και εισέλθει στον αστερισμό του Οφιούχου.
(Σημείωση: Αν αναρωτιέστε πότε θα είναι η επόμενη παραδοσιακή, εποχική Μπλε Σελήνη, η αστρονομία έχει ήδη βγάλει το πόρισμα: θα χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι την 21η Αυγούστου του 2032).
