Αδήλωτες μισθώσεις, κρατήσεις εκτός ελληνικού φορολογικού «ραντάρ» και έως 1.300 καταλύματα το καλοκαίρι – Τι αποκαλύπτουν στην «Καθημερινή» άνθρωποι της τουριστικής αγοράς για τα «μαύρα Airbnb στην Αλεξανδρούπολη»
Τα «μαύρα Airbnb στην Αλεξανδρούπολη» αναδεικνύονται σε μία από τις σκοτεινές πλευρές της εντυπωσιακής τουριστικής ανάπτυξης των τελευταίων ετών, με παράγοντες της τοπικής αγοράς να περιγράφουν μια παράλληλη δραστηριότητα βραχυχρόνιων μισθώσεων που κινείται κάτω από το φορολογικό «ραντάρ».
Η εικόνα που προκύπτει από ρεπορτάζ της «Καθημερινής», στο οποίο μιλούν άνθρωποι που γνωρίζουν από πρώτο χέρι την αγορά της Αλεξανδρούπολης, έχει ιδιαίτερο τοπικό ενδιαφέρον. Και αυτό γιατί δεν αφορά απλώς ένα πανελλαδικό φαινόμενο, αλλά όσα φαίνεται να συμβαίνουν εδώ, στην Αλεξανδρούπολη, σε μια πόλη όπου η τουριστική κίνηση από την Τουρκία έχει αυξηθεί θεαματικά.
Μαύρα Airbnb στην Αλεξανδρούπολη – Από τα 850 στα 1.300
Την εικόνα της τοπικής αγοράς περιγράφει στην «Καθημερινή» ο αντιδήμαρχος Τουρισμού Αλεξανδρούπολης Πέτρος Κυριακίδης, ο οποίος δραστηριοποιείται παράλληλα επαγγελματικά στον χώρο των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, στην πόλη υπάρχουν περίπου 850 δηλωμένα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Το καλοκαίρι, όμως, η πραγματική αγορά εκτιμά ότι διογκώνεται σημαντικά. Μαζί με τα αδήλωτα καταλύματα, ο συνολικός αριθμός μπορεί να φτάνει τα 1.200 έως 1.300.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση δεν σημαίνει ότι έχουν επισήμως καταγραφεί 350 έως 450 παράνομα Airbnb. Δείχνει, όμως, τη διαφορά που άνθρωπος της τοπικής αγοράς εκτιμά ότι υπάρχει ανάμεσα στην καταγεγραμμένη δραστηριότητα και στην πραγματική προσφορά καταλυμάτων κατά την υψηλή περίοδο.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η δυσκολία του φαινομένου: η «μαύρη» μίσθωση, από τη φύση της, δεν αφήνει εύκολα μετρήσιμο αποτύπωμα.
Πώς οι κρατήσεις περνούν κάτω από το «ραντάρ»
Το μοντέλο που περιγράφεται δεν περιορίζεται στην κλασική εικόνα ενός αδήλωτου διαμερίσματος που διαφημίζεται δημόσια στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «Καθημερινής», ξένοι που αρχικά γνώρισαν τη Βόρεια Ελλάδα ως τουρίστες επέστρεψαν αργότερα ως αγοραστές ακινήτων. Μέρος αυτών των κατοικιών αξιοποιείται στη συνέχεια τουριστικά.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να πραγματοποιείται η μίσθωση.
Κατοικίες φέρονται να προωθούνται μέσω ιστοσελίδων, ανεπίσημων διαδικτυακών καναλιών ή προσωπικών δικτύων στις χώρες προέλευσης των ιδιοκτητών. Έτσι, ολόκληρη η διαδικασία, από την επικοινωνία έως την κράτηση, μπορεί να πραγματοποιείται εκτός των γνωστών πλατφορμών και εκτός της άμεσης ορατότητας των ελληνικών ελεγκτικών μηχανισμών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως περιγράφουν επαγγελματίες του κλάδου, οι άνθρωποι που διαμένουν στα ακίνητα μπορούν να εμφανίζονται απλώς ως φίλοι ή συγγενείς του ιδιοκτήτη.
Αλεξανδρούπολη: 7 στους 10 επισκέπτες είναι Τούρκοι
Το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Αλεξανδρούπολη εξαιτίας της τεράστιας αλλαγής που έχει σημειωθεί στην προέλευση των επισκεπτών.
Ο Πέτρος Κυριακίδης αναφέρει στην «Καθημερινή» ότι περίπου το 70% των επισκεπτών είναι Τούρκοι, ενώ ακολουθούν Ρουμάνοι, Βούλγαροι και Έλληνες.
Το σημαντικότερο ίσως είναι ότι η παρουσία των Τούρκων επισκεπτών δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά καλοκαιρινό φαινόμενο.
Η κίνηση συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, μετατρέποντας την Αλεξανδρούπολη σε έναν σταθερό προορισμό για τη γειτονική χώρα και δημιουργώντας μια πολύ μεγαλύτερη αγορά για ξενοδοχεία, εστίαση, εμπόριο και βραχυχρόνια μίσθωση.
Αυτό το τουριστικό «μπουμ» αποτελεί σημαντική οικονομική ανάσα για την πόλη. Όταν όμως ένα μέρος της δραστηριότητας περνά εκτός της δηλωμένης οικονομίας, δημιουργείται μια εντελώς διαφορετική συζήτηση για φοροδιαφυγή και αθέμιτο ανταγωνισμό απέναντι σε όσους λειτουργούν νόμιμα.
Από τουρίστες σε ιδιοκτήτες ακινήτων
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση, που στην περίπτωση του Έβρου αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Μέρος των επισκεπτών από γειτονικές χώρες δεν περιορίζεται πλέον στις διακοπές. Επιστρέφει στη Βόρεια Ελλάδα ως αγοραστής ακινήτων και επενδυτής.
Ο Πέτρος Κυριακίδης επισημαίνει ότι για Τούρκους υπηκόους υπάρχουν περιορισμοί στην αγορά ακινήτων λόγω του ειδικού καθεστώτος που ισχύει στην παραμεθόρια περιοχή.
Παράλληλα, αναφέρει ότι άνθρωποι που διαθέτουν ευρωπαϊκά διαβατήρια ή έχουν δημιουργήσει εταιρείες στην Ελλάδα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να προχωρήσουν σε αγορές.
Κατά τον ίδιο, το ζήτημα έχει ήδη προκαλέσει προβληματισμό σε επίπεδο Δήμου και Περιφέρειας, ενώ απαιτεί, όπως εκτιμά, αντιμετώπιση και από την κεντρική εξουσία.
Οι επενδύσεις τουρκικών συμφερόντων που φαίνονται στην πόλη
Για την εικόνα της αγοράς ακινήτων μίλησε στην «Καθημερινή» και ο μεσίτης Γιώργος Γληνιάς.
Όπως αναφέρει, έχουν πραγματοποιηθεί επενδύσεις τουρκικών συμφερόντων σε ξενοδοχεία και επιχειρήσεις εστίασης στην Αλεξανδρούπολη.
Ο ίδιος επιχειρεί ταυτόχρονα να βάλει ένα μέτρο στη δημόσια συζήτηση, σημειώνοντας ότι οι συγκεκριμένες επενδύσεις δεν έχουν απαραίτητα την έκταση που συχνά φημολογείται.
Ωστόσο, γίνονται ιδιαίτερα αισθητές επειδή αφορούν κεντρικά και ακριβά σημεία της πόλης. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και περιορισμένος αριθμός τέτοιων αγορών μπορεί να δημιουργεί πολύ μεγαλύτερη εντύπωση στην τοπική κοινωνία.
Τούρκοι με βουλγαρικά διαβατήρια
Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι επισημάνσεις του προέδρου των Ξενοδόχων Θράκης Απόστολου Παλακίδη, ο οποίος επίσης μίλησε στην «Καθημερινή».
Ο κ. Παλακίδης αναφέρει ότι «το ενδιαφέρον των γειτόνων έχει αυξηθεί σημαντικά». Οπως επισημαίνει, «αυτές οι αγοραπωλησίες δεν είναι ακριβώς νόμιμες. Θα λέγαμε πως είναι νομότυπες. Πρέπει ο συμβολαιογράφος ή το σύστημα που εγκρίνει την αγοραπωλησία να ερευνήσει και να δει ποιος είναι πίσω από την ΙΚΕ που συστήνεται μέσω ενός Ελληνα φορολογικού αντιπροσώπου. Ποιος είναι ο μέτοχος; Υπάρχουν Τούρκοι υπήκοοι, που εμφανίζονται με βουλγαρικό διαβατήριο».
Ο φόβος για την εικόνα της Αλεξανδρούπολης
Ο προβληματισμός των ξενοδόχων δεν αφορά μόνο την οικονομική πλευρά.
Ο Απόστολος Παλακίδης θέτει και ζήτημα ποιότητας των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών, υποστηρίζοντας ότι μέρος των ξένων επενδυτών αντιμετωπίζει τα καταλύματα πρωτίστως ως επένδυση και όχι μέσα από την κουλτούρα της φιλοξενίας.
Η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για έναν προορισμό που επιχειρεί να χτίσει τουριστική ταυτότητα.
Γιατί ένας επισκέπτης που θα συναντήσει ένα απρόσωπο check-in, κακή εξυπηρέτηση ή χαμηλής ποιότητας υπηρεσίες ενδέχεται να μη χρεώσει την αρνητική εμπειρία μόνο στον ιδιοκτήτη του καταλύματος.
Μπορεί να τη συνδέσει με την ίδια την Αλεξανδρούπολη.
Και στην Καβάλα καταγγέλλουν «ανεπίσημες πλατφόρμες»
Το πρόβλημα δεν εμφανίζεται μόνο στον Έβρο.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ξενοδόχων Νομού Καβάλας Αντώνης Μιτζάλης περιγράφει στην «Καθημερινή» ανάλογη αλλαγή στην αγορά της Καβάλας.
Όπως εξηγεί, στο παρελθόν οι ξένοι αγοραστές εξοχικών προέρχονταν κυρίως από χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Πλέον στην αγορά έχουν εισέλθει περισσότεροι Βαλκάνιοι και Τούρκοι.
Ο ίδιος κάνει σαφή διάκριση μεταξύ των θεσμικών πλατφορμών, στις οποίες υπάρχουν δυνατότητες διασταύρωσης στοιχείων, και των ανεπίσημων πλατφορμών σε γειτονικές χώρες, όπου, όπως καταγγέλλει, η κράτηση και η οικονομική διαχείριση μπορούν να πραγματοποιούνται εκτός της ορατότητας του ελληνικού κράτους.
Το πρόβλημα ελέγχου γίνεται ακόμη πιο σύνθετο λόγω της ελεύθερης μετακίνησης εντός Σένγκεν, καθώς δεν υφίσταται σε κάθε μετακίνηση ο κλασικός συνοριακός έλεγχος για τον τόπο και τον σκοπό διαμονής.
Η μεγάλη πρόκληση για την Αλεξανδρούπολη
Για την Αλεξανδρούπολη, τα στοιχεία δημιουργούν μια αντίφαση.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται μια τουριστική αγορά που αναπτύσσεται με ταχύτητα και φέρνει σημαντικό εισόδημα στην τοπική οικονομία. Από την άλλη, οι καταγγελίες για «μαύρα» Airbnb και αδήλωτες μισθώσεις δημιουργούν ερωτήματα για την πραγματική έκταση της αγοράς.
850 δηλωμένα καταλύματα. Εκτίμηση για 1.200 έως 1.300 συνολικά το καλοκαίρι. Περίπου 70% Τούρκοι επισκέπτες. Τουρισμός πλέον δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Αυτοί οι αριθμοί δείχνουν πόσο έχει αλλάξει η Αλεξανδρούπολη.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι να ανακοπεί μια τουριστική ανάπτυξη που ωφελεί την οικονομία της περιοχής. Είναι να διασφαλιστεί ότι όποιος δραστηριοποιείται στην ίδια αγορά λειτουργεί με τους ίδιους κανόνες.
Διότι όταν ένας επαγγελματίας πληρώνει φόρους, τέλη και λειτουργικά κόστη και απέναντί του βρίσκεται ένα κατάλυμα που ενδεχομένως λειτουργεί αδήλωτα, το πρόβλημα παύει να αφορά μόνο την Εφορία.
Γίνεται ζήτημα αθέμιτου ανταγωνισμού για ολόκληρη την τουριστική αγορά της Αλεξανδρούπολης.
Και με την πόλη να εξελίσσεται ταχύτατα σε προορισμό 12 μηνών, η «μαύρη» πλευρά της βραχυχρόνιας μίσθωσης είναι ένα θέμα που δύσκολα μπορεί πλέον να παραμείνει κάτω από το ραντάρ.
Οι δηλώσεις των Πέτρου Κυριακίδη, Γιώργου Γληνιά, Απόστολου Παλακίδη και Αντώνη Μιτζάλη προέρχονται από ρεπορτάζ της «Καθημερινής».
