Πιλοτική εφαρμογή δύο ετών για 100 άτομα σχεδιάζουν πέντε ευρωπαϊκές χώρες. Αφορά αποκλειστικά όσους έχουν τελεσίδικη απόφαση απομάκρυνσης, ενώ εξαιρούνται δικαιούχοι ασύλου και ασυνόδευτοι ανήλικοι.
Η δημιουργία return hubs στη Ρουάντα περνά σε φάση εξειδίκευσης, καθώς οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες της πρωτοβουλίας προχωρούν τις διαπραγματεύσεις με τη χώρα υποδοχής για τη χρηματοδότηση και τους όρους λειτουργίας της δομής. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το μοντέλο θα εφαρμοστεί πιλοτικά για περίπου δύο χρόνια με δυνατότητα φιλοξενίας 100 ατόμων ταυτόχρονα, ενώ στόχος είναι η συμφωνία να οριστικοποιηθεί στις αρχές του 2027.
Όπως αναφέρουν ανώτατες πηγές του υπουργείου, πέρα από τη συνεργασία στη νόμιμη μετανάστευση, εξετάζεται η χορήγηση υποτροφιών σε αριστούχους μαθητές από τη Ρουάντα ώστε να σπουδάσουν σε ξενόγλωσσα προγράμματα ελληνικών πανεπιστημίων. Μόλις υπογραφεί η συμφωνία, οι πρώτες εθνικές αποφάσεις απομάκρυνσης θα μπορούν να εκδοθούν σύντομα, ανάλογα με τις διαδικασίες κάθε κράτους.
Return hubs στη Ρουάντα: Ποιοι μεταφέρονται και τι προβλέπεται
Το νέο πλαίσιο αφορά αποκλειστικά υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στα πέντε κράτη-μέλη και διαθέτουν εκτελεστή απόφαση επιστροφής, ύστερα από ατομική αξιολόγηση. Εκτός διαδικασίας μένουν ρητά όσοι δικαιούνται άσυλο ή διεθνή προστασία, όσοι έχουν νόμιμη άδεια παραμονής, καθώς και οι ασυνόδευτοι ανήλικοι.
Με την άφιξή τους στη Ρουάντα, οι μεταφερόμενοι θα λαμβάνουν άδεια διαμονής και θα φιλοξενούνται αρχικά σε ανοιχτή δομή με πλήρη κάλυψη στέγασης, σίτισης και υγιεινής. Στη συνέχεια, θα έχουν τη δυνατότητα είτε να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία με πρόσβαση σε υγεία, εκπαίδευση και εργασία, είτε να επιλέξουν την οικειοθελή επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους με σχετικά προγράμματα στήριξης.
Το κόστος, οι διεθνείς οργανισμοί και η νομική θωράκιση
Το άμεσο κόστος των εγκαταστάσεων και της κατάρτισης θα καλυφθεί από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες, ενώ συζητείται η αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων και υφιστάμενων υποδομών. Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ βρίσκονται σε διαβούλευση για την παροχή φροντίδας και συμβουλευτικής υποστήριξης, ενώ θα λειτουργεί ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου.
Σε νομικό επίπεδο, οι πέντε χώρες στηρίζουν το σχέδιο στον νέο ευρωπαϊκό Κανονισμό Επιστροφών και διαβουλεύονται στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να θωρακίσουν τη συμφωνία απέναντι σε πιθανές δικαστικές προσφυγές. Βασική και αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση παραμένει η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η απαρέγκλιτη τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης.