Από το βήμα του Economist, ο Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως ανέπτυξε την ορθόδοξη θεώρηση για την ψυχή, την ανθρώπινη ελευθερία και τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης, παρουσία του ανθρωποειδούς ρομπότ Ameca.
Σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο χώρο στην καθημερινότητα του ανθρώπου και η συζήτηση για την «ψηφιακή αθανασία» αποκτά παγκόσμιες διαστάσεις, η Ορθόδοξη Εκκλησία επέλεξε να τοποθετηθεί όχι με φόβο απέναντι στην τεχνολογία, αλλά με θεολογική σαφήνεια.
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ο Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμος συμμετείχε ως προσκεκλημένος ομιλητής στο ετήσιο συνέδριο του Economist στην Αθήνα, παίρνοντας μέρος στο ιδιαίτερα επίκαιρο πάνελ με τίτλο:
«Ψυχή, κώδικας και επιχειρήσεις: Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης».
Στο πάνελ συμμετείχαν επίσης ο καθηγητής Φιλοσοφίας Θεοφάνης Τάσης, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η παρουσία του ανθρωποειδούς ρομπότ Ameca.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο»
Ο Σεβασμιώτατος υπογράμμισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο με σημαντικές δυνατότητες, ωστόσο η ανάπτυξή της πρέπει να γίνεται με σαφή ηθικά όρια και πάντοτε με επίκεντρο τον άνθρωπο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο φαινόμενο της λεγόμενης «ψηφιακής αθανασίας», δηλαδή στην προσπάθεια δημιουργίας μιας ψηφιακής μορφής ζωής μετά τον θάνατο, μέσω της αποθήκευσης δεδομένων, αναμνήσεων και στοιχείων της προσωπικότητας.
Όπως επισήμανε, η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανθρώπινη ύπαρξη ούτε να αντικαταστήσει την πνευματική διάσταση του ανθρώπου.
Παράλληλα, κάλεσε σε πνευματική ψυχραιμία απέναντι στις τεχνολογικές ψευδαισθήσεις, επισημαίνοντας ότι η ενσυναίσθηση, η ελευθερία και η ανθρώπινη ψυχή παραμένουν στοιχεία που δεν μπορούν να παραχθούν από έναν αλγόριθμο.
Τι είναι η ψυχή σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία
Στην ομιλία του, ο Μητροπολίτης Άνθιμος ανέπτυξε συνοπτικά τη θεολογική διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας για την ψυχή.
Όπως εξήγησε, η ψυχή δεν προϋπάρχει, ούτε αποτελεί μια ανεξάρτητη οντότητα που «εισέρχεται» στο ανθρώπινο σώμα.
Η Ορθόδοξη θεολογία διδάσκει ότι σώμα και ψυχή δημιουργούνται ταυτόχρονα, τη στιγμή της σύλληψης, με τη συνεργία του Θεού και των γονέων.
Παράλληλα, τόνισε ότι μόνο ο Θεός είναι εκ φύσεως άκτιστος και αθάνατος, ενώ ο άνθρωπος καλείται να μετέχει στην αθανασία «κατά χάριν».
Δεν υπάρχει αντίθεση ανάμεσα σε σώμα και ψυχή
Ο Μητροπολίτης στάθηκε ιδιαίτερα στη διαφορά της Ορθόδοξης θεώρησης από φιλοσοφικές αντιλήψεις που αντιμετώπισαν το σώμα ως «φυλακή» της ψυχής.
Όπως εξήγησε, η Εκκλησία μιλά πάντοτε για τον ολόκληρο άνθρωπο.
Η σωτηρία αφορά τόσο την ψυχή όσο και το σώμα.
Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η Ορθοδοξία δεν αναζήτησε ποτέ κάποιο συγκεκριμένο σημείο του σώματος όπου «κατοικεί» η ψυχή.
Αντίθετα, διδάσκει ότι η ψυχή βρίσκεται σε ολόκληρο τον άνθρωπο, δίνοντας ζωή σε κάθε κύτταρο του σώματος.
Χαρακτηριστικά σημείωσε ότι δεν είναι το σώμα που περιβάλλει την ψυχή, αλλά η ψυχή που περιβάλλει το σώμα, όπως η φωτιά περιβάλλει το πυρακτωμένο σίδερο.
Η ελευθερία είναι το μεγαλύτερο δώρο
Ένα ακόμη βασικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η έννοια του αυτεξουσίου.
Σύμφωνα με τον Μητροπολίτη, ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ελεύθερο.
Η δυνατότητα επιλογής αποτελεί το θεμελιώδες γνώρισμα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ακόμη και η απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό αποτελεί συνέπεια αυτής της ελευθερίας.
Η τεχνολογία, όσο εξελιγμένη κι αν γίνει, δεν μπορεί να δημιουργήσει αυτεξούσια πρόσωπα.
Μπορεί να επεξεργάζεται πληροφορίες.
Δεν μπορεί όμως να αποκτήσει ελευθερία, συνείδηση και προσωπική σχέση.
Η Ανάσταση στο επίκεντρο της ορθόδοξης πίστης
Ο Σεβασμιώτατος υπενθύμισε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία τοποθετεί στο κέντρο της πίστης της την Ανάσταση του Χριστού.
Όχι μόνο επειδή προσφέρει στον άνθρωπο τη δυνατότητα επιστροφής στον Θεό, αλλά και επειδή λυτρώνει ολόκληρο τον άνθρωπο από τη φθορά.
Η ορθόδοξη πίστη δεν μιλά για σωτηρία μόνο της ψυχής.
Μιλά για ανάσταση σώματος και ψυχής μαζί, κατά τη Δευτέρα Παρουσία.
Ένας διάλογος της Εκκλησίας με την εποχή της
Η παρουσία του Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως στο συνέδριο του Economist ανέδειξε μια διαφορετική προσέγγιση στον δημόσιο διάλογο γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Αντί μιας αντιπαράθεσης με την τεχνολογία, επέλεξε να θέσει το ουσιαστικό ερώτημα:
Τι είναι αυτό που κάνει πραγματικά τον άνθρωπο άνθρωπο;
Σε μια εποχή που οι αλγόριθμοι γίνονται ολοένα πιο ισχυροί, η απάντησή του ήταν σαφής:
Η ανθρώπινη μοναδικότητα δεν βρίσκεται στην πληροφορία, αλλά στην ψυχή, την ελευθερία, την ενσυναίσθηση και τη σχέση με τον Θεό.
