Κρίση στη Μέση Ανατολή: Πέντε ερωτήσεις – Πέντε απαντήσεις για το παγκόσμιο ενεργειακό ρίσκο που απειλεί να τινάξει τα πάντα στον αέρα – Τι θα γίνει αν κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ… – Ένα τρομακτικό οικονομικό και γεωπολιτικό σενάριο
Η Μέση Ανατολή μυρίζει μπαρούτι και οι εξελίξεις τρέχουν. Μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, η Τεχεράνη απειλεί το αδιανόητο: να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ , τη θαλάσσια αρτηρία απ’ όπου περνά σχεδόν το 25% του παγκόσμιου πετρελαίου. Αν το επιχειρήσει, οι συνέπειες θα είναι παγκόσμιες.
Ορίστε 5 κρίσιμες ερωτήσεις και απαντήσεις που εξηγούν τι διακυβεύεται.
1. Τι είναι τα Στενά του Ορμούζ και γιατί είναι τόσο σημαντικά;
Τα Στενά του Ορμούζ είναι θαλάσσιο πέρασμα που ενώνει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό. Έχουν μήκος 150 χλμ. και πλάτος περίπου 35 χλμ., αλλά στο πιο στενό τους σημείο, τα πλοία περνούν με μόλις 2 μίλια πλάτος ανά κατεύθυνση.
Μέσω αυτού του διαδρόμου διακινούνται καθημερινά πάνω από 16,5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, καθώς και τεράστιες ποσότητες LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου). Μια «ασφυξία» στο Ορμούζ σημαίνει παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
2. Μπορεί το Ιράν όντως να κλείσει τα Στενά;
Νομικά, όχι. Πρακτικά, ναι — με απειλή ή χρήση βίας. Το Ιράν έχει τη γεωγραφική δυνατότητα να παρεμποδίσει τη διέλευση πλοίων, είτε:
-
με περιπολικά σκάφη που παρενοχλούν τη ναυσιπλοΐα
-
είτε με πυραύλους ή drones από την ακτή
-
είτε με νάρκες και ηλεκτρονικά μέσα παρεμπόδισης
Ένα τέτοιο βήμα θα προκαλούσε άμεσα στρατιωτική αντίδραση από ΗΠΑ και Δυτικούς στόλους, αλλά και εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου και του LNG, με επιπτώσεις που θα φτάσουν… μέχρι το ταμείο του βενζινάδικου στη Θράκη.
3. Το έχει ξανακάνει;
Ποτέ πλήρως. Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει την απειλή κλεισίματος ως μέσο πίεσης και την παρενόχληση πλοίων ως τακτική επιβολής.
Το 2022 κατέσχεσε δύο ελληνικά δεξαμενόπλοια, ως αντίποινα για κατάσχεση ιρανικού φορτίου. Στον πόλεμο Ιράν–Ιράκ τη δεκαετία του ’80, σημειώθηκαν επιθέσεις σε πάνω από 450 πλοία.
Άρα το προηγούμενο υπάρχει. Το «πλήρες κλείσιμο» θα ήταν άνευ προηγουμένου, αλλά όχι αδιανόητο.
4. Ποιους επηρεάζει περισσότερο;
Κατ’ αρχάς την Ασία: Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα είναι εξαρτημένες από το πετρέλαιο που περνά από το Ορμούζ.
Ακολουθούν:
-
Η Σαουδική Αραβία, αν και διαθέτει εναλλακτικό αγωγό στην Ερυθρά Θάλασσα
-
Τα ΗΑΕ, με αγωγό ως το λιμάνι Φουτζάιρα
-
Ιράκ, Κατάρ, Κουβέιτ και Μπαχρέιν, που δεν έχουν καμία εναλλακτική
Και φυσικά, το ίδιο το Ιράν εξαρτάται από αυτή τη δίοδο για να εξάγει πετρέλαιο.
5. Τι θα γίνει αν κλείσει όντως;
Η διεθνής αγορά ενέργειας θα εκραγεί. Οι τιμές πετρελαίου θα ξεπεράσουν τα 150 δολάρια το βαρέλι. Τα ασφάλιστρα θα εκτοξευθούν. Οι ναυτιλιακές ροές θα αλλάξουν με βίαιο τρόπο. Θα υπάρξει ντόμινο σε όλες τις αγορές: βιομηχανία, μεταφορές, τρόφιμα, αλυσίδες εφοδιασμού.
Το πιο πιθανό σενάριο είναι ταχύτατη στρατιωτική κινητοποίηση και διεθνής ναυτικός αποκλεισμός, αλλά το πρώτο σοκ θα το πληρώσει ο καταναλωτής από το ντεπόζιτο μέχρι το ράφι του σούπερ μάρκετ.
