Μετά τις αποκαλύψεις του pameevro.gr, για τα “φρέσκα χώματα” και τον κίνδυνο κατεδάφισης, ιδιοκτήτες, MONUMENTA, Φίλοι του Γαλλικού Σταθμού και πολίτες καταθέτουν επίσημο αίτημα στο ΥΠΠΟ για να σωθεί η εξοχική κατοικία-σύμβολο της Αλεξανδρούπολης.
Η «Βίλα Πατσούκα», η πρώτη εξοχική αστική κατοικία της Αλεξανδρούπολης που ρημάζει σιωπηλά στην είσοδο της πόλης και πρόσφατα ξαναμπήκε δυναμικά στην επικαιρότητα μέσα από το ρεπορτάζ του pameevro.gr, κάνει τώρα το πιο κρίσιμο βήμα για τη διάσωσή της. Κατατέθηκε επίσημο αίτημα χαρακτηρισμού της ως διατηρητέου μνημείου, μια εξέλιξη που έρχεται λίγες μόλις ημέρες μετά την ανησυχία που προκάλεσαν τα νωπά χώματα δίπλα στο κτίσμα και ο φόβος ότι η ιστορική βίλα ετοιμάζεται να χαθεί για πάντα.
Οι ιδιοκτήτες του ακινήτου, σε συνεργασία με φορείς και ενεργούς πολίτες της Αλεξανδρούπολης, υπέβαλαν αίτημα προς την Εφορεία Νεοτέρων Μνημείων Ξάνθης του Υπουργείου Πολιτισμού, ζητώντας τον χαρακτηρισμό της «Βίλας Πατσούκα» ως νεότερου μνημείου σύμφωνα με τον Ν. 4858/2021.
Η κίνηση αυτή δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά αποτελεί τη θεσμική θωράκιση ενός κτιρίου που έχει χαραχτεί βαθιά στη συλλογική μνήμη της πόλης, από τις οικογενειακές ιστορίες μέχρι τους αστικούς μύθους που γεννήθηκαν γύρω του.
Χτισμένη το 1932 στο 1ο χλμ. της Ε.Ο. Αλεξανδρούπολης – Ν. Χιλής, η Βίλα Πατσούκα υπήρξε ένα από τα πρώτα εξοχικά αστικά κτίσματα της νεαρής τότε πόλης.
Στην αυλή της γράφτηκαν καλοκαίρια με τραπέζια, γάμοι και βαφτίσια, στιγμές οικογενειακής θαλπωρής, αλλά και εκείνες οι “τρομακτικές ιστορίες” που ψιθύριζαν παιδιά και έφηβοι, μετατρέποντάς την σε κομμάτι της Αλεξανδρουπολίτικης φαντασίας.
Από το αμπέλι του παππού Ναπολέοντα Πατσούκα έως τις φωτογραφίες με χαμογελαστά ζευγάρια μπροστά στο διώροφο με τα κιγκλιδώματα και τις κληματαριές, το σπίτι αυτό αποτυπώνει τη μετάβαση της πόλης από την αγροτική περιφέρεια στην αστική της αυτοπεποίθηση.
Αρχιτεκτονικά, το κτίσμα –διώροφο με δώμα, εμβαδού περίπου 35 τ.μ. κάτοψη, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα εκλεκτικισμού της εποχής.
Η πυργοειδής διαμόρφωση, τα σιδερένια κιγκλιδώματα, οι ξύλινες λεπτομέρειες και ο περιβάλλων κήπος συνθέτουν ένα σύνολο που κάποτε εξέπεμπε αστική κομψότητα. Σήμερα, ρωγμές, σπασμένα σκαλιά, σκουριασμένα σίδερα και χορτάρια που πνίγουν τον χώρο μαρτυρούν χρόνια εγκατάλειψης, χωρίς όμως να έχουν αλλοιώσει πλήρως την αυθεντική φυσιογνωμία του κτίσματος, η οποία θεωρείται αποκαταστάσιμη.
Το αίτημα προς το Υπουργείο Πολιτισμού φέρει την υπογραφή της MONUMENTA, της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας που δραστηριοποιείται για τη διάσωση κτιρίων σε Ελλάδα και Κύπρο, και έγινε μετά από πρωτοβουλία των ιδιοκτητών, των «Φίλων του Γαλλικού Σταθμού» αλλά και πολιτών της Αλεξανδρούπολης. Ουσιαστικά, θεσμοθετεί σε χαρτί αυτό που η τοπική κοινωνία φώναζε το τελευταίο διάστημα: ότι η Βίλα Πατσούκα δεν είναι ένα ακόμη παλιό σπίτι στα όρια της πόλης, αλλά ένα μνημείο ιστορικής, αρχιτεκτονικής και συναισθηματικής αξίας.
Οι υπογράφοντες επισημαίνουν πως η προστασία του κτιρίου αποτελεί τόσο υποχρέωση της Πολιτείας όσο και δικαίωμα των πολιτών. Υπογραμμίζουν ότι η διάσωση τέτοιων μνημείων δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά τη συνέχεια της συλλογικής μνήμης και την ποιότητα ζωής στις σύγχρονες πόλεις, όπου ο σεβασμός στην ιστορία συνυπάρχει με την ανάπτυξη. Με απλά λόγια, αν χαθούν τα τοπόσημα, χάνεται και ένα κομμάτι της ταυτότητας της Αλεξανδρούπολης.
Η προσδοκία πλέον στρέφεται στην Εφορεία Νεοτέρων Μνημείων Ξάνθης, η οποία καλείται να εξετάσει το αίτημα υπό το βάρος μιας ξεκάθαρης βούλησης της τοπικής κοινωνίας.
Μετά το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του pameevro.gr για τα φρέσκα χώματα και τον κίνδυνο κατεδάφισης, η κατάθεση του φακέλου για τον χαρακτηρισμό δείχνει ότι οι πολίτες δεν είναι διατεθειμένοι να αφήσουν ακόμη ένα ιστορικό κτίριο να χαθεί «ένα πρωινό, σιωπηλά».
Τώρα, η “μπάλα” περνά θεσμικά στο γήπεδο του Υπουργείου Πολιτισμού.
