Πλημμύρες στον Έβρο – 150.000 στρέμματα κάτω από το νερό – Γιατί υπερχείλισε ο ποταμός και τι πρέπει να γίνει
Περισσότερα από 150.000 στρέμματα στον Έβρο παραμένουν κάτω από το νερό, έπειτα από εβδομάδες έντονων πλημμυρικών φαινομένων που έχουν μετατρέψει τον κάμπο σε απέραντη υδάτινη έκταση. Σε χωριά όπως τα Λάβαρα και το Πύθιο, η στάθμη του ποταμού έφτασε έως και τα 6,5 μέτρα, ενώ οι αγρότες μιλούν ήδη για μια χαμένη χρονιά, καθώς καλλιέργειες και υποδομές έχουν υποστεί εκτεταμένες ζημιές.
Αν και τα πρώτα σημάδια εκτόνωσης του φαινομένου έχουν κάνει την εμφάνισή τους, η αγωνία για την επόμενη ημέρα παραμένει έντονη. Όταν τα νερά υποχωρήσουν, ο καλλιεργήσιμος κάμπος κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια εκτεταμένη ζώνη λάσπης, με σοβαρές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή και στην τοπική οικονομία.
Το ερώτημα που επανέρχεται με ένταση είναι γιατί πλημμύρισε ξανά ο Έβρος και αν μπορούσε να έχει αποφευχθεί μια τέτοια έκταση καταστροφής. Ο καθηγητής Υδρογεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Βουδούρης, εξηγεί ότι τα αίτια είναι σύνθετα και διαχρονικά.
Οι παρατεταμένες βροχοπτώσεις σχεδόν από την αρχή του έτους οδήγησαν σε πλήρη κορεσμό του εδάφους. Όταν το έδαφος δεν μπορεί πλέον να απορροφήσει νερό, η επιφανειακή απορροή αυξάνεται ραγδαία και ο όγκος καταλήγει στα ποτάμια και στους χειμάρρους.
Ωστόσο, το κρίσιμο στοιχείο στην περίπτωση του Έβρου είναι ο διακρατικός χαρακτήρας του προβλήματος. Οι δύο βασικοί παραπόταμοι, ο Άρδας και ο Ερυθροπόταμος, έχουν ορεινή λεκάνη απορροής στη Βουλγαρία. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλοι όγκοι νερού που πέφτουν εκτός ελληνικής επικράτειας καταλήγουν τελικά στον πεδινό Έβρο.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, τα φράγματα στη Βουλγαρία έχουν ήδη γεμίσει από τις συνεχείς βροχοπτώσεις. Όταν δεν μπορούν να συγκρατήσουν επιπλέον όγκο νερού, οι ποσότητες διοχετεύονται προς την Ελλάδα. Το αποτέλεσμα είναι η επιβάρυνση του ελληνικού τμήματος του ποταμού, το οποίο συχνά δεν διαθέτει τις απαραίτητες υποδομές για να διαχειριστεί τόσο μεγάλες παροχές.
Η διαχείριση του προβλήματος, όπως επισημαίνει, δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Απαιτείται συνολική αντιμετώπιση σε όλη τη λεκάνη απορροής, ξεκινώντας από την ορεινή ζώνη. Αυτό προϋποθέτει ουσιαστική διακρατική συνεργασία και εφαρμογή των ευρωπαϊκών οδηγιών για τον κίνδυνο πλημμύρας. Παράλληλα, όμως, η Ελλάδα φέρει ευθύνη για την καθυστέρηση κρίσιμων έργων. Φράγματα που σχεδιάστηκαν από τη δεκαετία του 1970 παραμένουν ανεκτέλεστα ή ημιτελή, ενώ αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, όπως η διαπλάτυνση και εκβάθυνση της κοίτης του ποταμού και η ενίσχυση των αναχωμάτων, δεν έχουν προχωρήσει με την ταχύτητα που απαιτούν οι συνθήκες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο φράγμα στο Μικρό Δέρειο, το οποίο παραμένει για χρόνια σε επίπεδο σχεδιασμού. Η υλοποίηση τέτοιων έργων, σε συνδυασμό με σύγχρονα αναχώματα και πιθανές εκτροπές νερού σε ασφαλείς ζώνες, θα μπορούσε να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο υπερχείλισης και να προστατεύσει οικισμούς και καλλιέργειες.
Το φαινόμενο δεν είναι πρωτοφανές για την περιοχή. Ο Έβρος έχει ιστορικό έντονων πλημμυρικών επεισοδίων. Ωστόσο, η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση τέτοιων φαινομένων. Μετά από μια παρατεταμένη περίοδο ανομβρίας τα προηγούμενα χρόνια, η φετινή υγρή χρονιά συνοδεύτηκε από ακραίες βροχοπτώσεις, ενώ αναμένεται και το λιώσιμο των χιονιών τις επόμενες εβδομάδες, γεγονός που ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση.
Η προσαρμογή στα νέα υδρολογικά δεδομένα δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Για τους αγρότες του Έβρου, όμως, η συζήτηση περί στρατηγικών και υποδομών δεν αλλάζει την άμεση πραγματικότητα: χιλιάδες στρέμματα παραμένουν πνιγμένα και η αγροτική παραγωγή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά δύσκολη χρονιά.
Θα υπάρξει η πολιτική βούληση για να υλοποιηθούν τα έργα που απαιτούνται, ώστε ο κάμπος να μην ξαναβρεθεί αντιμέτωπος με την ίδια εικόνα καταστροφής; Περιμένουμε να δούμε….
