Ο Πρέσβης της Αρμενίας στην Ελλάδα, Τιγκράν Μκρτσιάν, μιλά αποκλειστικά στην Κατερίνα Καλεντερίδου για τον στρατηγικό ρόλο της Αλεξανδρούπολης, το TUMO, τη συνεργασία με την Περιφέρεια ΑΜΘ, τον διάδρομο TRIPP και τις ελληνοαρμενικές σχέσεις.
Η Αλεξανδρούπολη αναδεικνύεται σε σημείο αναφοράς για τις σχέσεις Ελλάδας και Αρμενίας. Στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στην Κατερίνα Καλεντερίδου για το pameevro.gr, ο Πρέσβης της Αρμενίας στην Ελλάδα Τιγκράν Μκρτσιάν αποκαλύπτει τις προοπτικές αξιοποίησης του λιμένα της Αλεξανδρούπολης ως κόμβου μεταφοράς αρμενικών προϊόντων προς την Ευρώπη, τις συζητήσεις για τη δημιουργία Κέντρου TUMO, τη συνεργασία της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με την επαρχία Σιράκ, τον νέο εμπορικό διάδρομο που μπορεί να συνδέσει το Αιγαίο με τον Καύκασο, αλλά και τον ρόλο της Ελλάδας στη νέα ευρωπαϊκή πορεία της Αρμενίας.
Η συνέντευξη
Ερώτηση : Εξοχότατε, η πρόσφατη απόφαση της Ρωσίας να επιβάλει, από τις 12 Ιουνίου 2026, πλήρη απαγόρευση στις εισαγωγές αρμενικών αγροτικών προϊόντων αποτελεί ένα σοβαρό πλήγμα. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε άμεσα, προσφέροντας αδασμολόγητη πρόσβαση των προϊόντων αυτών στις ευρωπαϊκές αγορές. Κατά τη συνάντησή σας με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του Οργανισμού Λιμένος Αλεξανδρούπολης, κύριο Κωνσταντίνο Χατζηκωνσταντίνου, εξετάσατε συγκεκριμένα σενάρια για τη μετατροπή του λιμένα σε βασικό διαμετακομιστικό κόμβο για τα προϊόντα αυτά; Υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή συμφωνία σχετικά με την άφιξη των πρώτων αρμενικών φορτίων (όπως φρούτα, κρασιά και φυσικά μεταλλικά νερά) στον Έβρο;
Απάντηση: Πράγματι, η διαφοροποίηση των εξαγωγικών διαδρομών της Αρμενίας και η διεύρυνση της πρόσβασης των αρμενικών προϊόντων σε νέες αγορές αποτελούν ζήτημα στρατηγικής σημασίας και ύψιστη προτεραιότητα για την Κυβέρνηση της Αρμενίας.
Κατά τη συνάντησή μου με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του Οργανισμού Λιμένος Αλεξανδρούπολης, κύριο Κωνσταντίνο Χατζηκωνσταντίνου, συζητήσαμε τον πιθανό ρόλο της Αλεξανδρούπολης ως κόμβου διαμετακόμισης και διανομής αρμενικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων αγροτικών προϊόντων, οίνων, φυσικών μεταλλικών νερών και άλλων εξαγώγιμων αγαθών.
Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης διαθέτει σαφή συγκριτικά πλεονεκτήματα στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς συνδυάζει θαλάσσιες, οδικές, σιδηροδρομικές και αεροπορικές συνδέσεις και βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση για να εξυπηρετεί όχι μόνο την ελληνική αγορά, αλλά και τα Βαλκάνια και ευρύτερα ευρωπαϊκούς προορισμούς.
Το επόμενο βήμα είναι να φέρουμε σε επαφή τους αρμόδιους Αρμένιους εξαγωγείς, Έλληνες διανομείς, εταιρείες logistics και τις λιμενικές αρχές, ώστε να αξιολογηθεί η εμπορική βιωσιμότητα και οι πρακτικές διαδρομές μεταφοράς. Στόχος μας είναι να περάσουμε από την πολιτική κατανόηση στην υλοποίηση σε επιχειρηματικό επίπεδο.
Ερώτηση : Κατά τις συζητήσεις σας με τον Δήμαρχο Αλεξανδρούπολης, κύριο Γιάννη Ζαμπούκη, παρουσιάσατε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πρόταση για τη δημιουργία ενός Κέντρου Δημιουργικών Τεχνολογιών TUMO στην πόλη. Δεδομένου ότι το TUMO θεωρείται διεθνές πρότυπο στον τομέα της ψηφιακής εκπαίδευσης, σε ποιο στάδιο βρίσκονται σήμερα οι σχετικές διαβουλεύσεις; Έχει εντοπιστεί κατάλληλος χώρος στην Αλεξανδρούπολη και μέσω ποιου χρηματοδοτικού εργαλείου εκτιμάται ότι θα μπορούσε να υλοποιηθεί το έργο, το οποίο θα μπορούσε να μεταμορφώσει τις προοπτικές των νέων της Θράκης;
Απάντηση: Το TUMO αποτελεί ένα από τα πλέον επιτυχημένα εκπαιδευτικά και τεχνολογικά εγχειρήματα της Αρμενίας και πιστεύουμε ότι μπορεί να αποτελέσει μια ιδιαίτερα χρήσιμη πλατφόρμα για τους νέους της Αλεξανδρούπολης και, γενικότερα, της Θράκης.
Κατά τη συνάντησή μου με τον Δήμαρχο Αλεξανδρούπολης, κύριο Γιάννη Ζαμπούκη, συζητήσαμε το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός Κέντρου TUMO ή την ανάπτυξη συνεργασίας βασισμένης στο εκπαιδευτικό μοντέλο του TUMO στην Αλεξανδρούπολη.
Οι διαβουλεύσεις βρίσκονται ακόμη σε αρχικό, διερευνητικό στάδιο. Ωστόσο, υπάρχει σαφές ενδιαφέρον από τις τοπικές αρχές και η Πρεσβεία είναι έτοιμη να διευκολύνει την επικοινωνία μεταξύ του Δήμου Αλεξανδρούπολης, του TUMO και των αρμόδιων αρμενικών και ελληνικών φορέων.
Η πιθανή χρηματοδότηση θα μπορούσε να εξεταστεί μέσω δημοτικών, περιφερειακών, ευρωπαϊκών ή συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία στο παρόν στάδιο είναι να καθοριστούν οι τεχνικές, νομικές και οικονομικές παράμετροι του εγχειρήματος. Εφόσον υπάρξει κοινή πολιτική βούληση και ένα βιώσιμο επιχειρησιακό μοντέλο, η Αλεξανδρούπολη θα μπορούσε πράγματι να εξελιχθεί σε έναν σημαντικό περιφερειακό κόμβο ψηφιακής εκπαίδευσης και δημιουργικών τεχνολογιών.
Ερώτηση : Κατά τη συνάντησή σας με τον Περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, κύριο Χριστόδουλο Τοψίδη, δώσατε ιδιαίτερη έμφαση στην προοπτική συνεργασίας και αδελφοποίησης μεταξύ της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της επαρχίας Σιράκ της Αρμενίας. Ποιες συγκεκριμένες κοινές πρωτοβουλίες σχεδιάζονται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης και με ποιον τρόπο θα μπορούσε αυτή η συνεργασία να βοηθήσει τις επιχειρήσεις του Έβρου να αναπτύξουν τις εξαγωγικές τους δραστηριότητες προς τον Καύκασο;
Απάντηση: Συζητήσαμε τη δυνατότητα ανάπτυξης μιας ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και μίας από τις περιφέρειες της Αρμενίας, και συγκεκριμένα της επαρχίας Σιράκ. Η λογική είναι σαφής: και οι δύο περιοχές έχουν συνοριακό χαρακτήρα, σημαντικές δυνατότητες στον τομέα των μεταφορών και έντονο ενδιαφέρον για την οικονομική ανάπτυξη μέσω της ενίσχυσης της διασυνδεσιμότητας. Επιπλέον, και οι δύο συνορεύουν με δύο άλλες χώρες, εκ των οποίων η μία, η Τουρκία, είναι κοινός γείτονας. Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο τη σημασία της Αλεξανδρούπολης για εμάς, καθώς, όταν ανοίξουν τα σύνορα Αρμενίας–Τουρκίας και εξομαλυνθούν οι διμερείς σχέσεις, ο Έβρος θα μπορούσε να αποτελέσει την πύλη της Αρμενίας προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Πιθανοί τομείς συνεργασίας περιλαμβάνουν τη γεωργία, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, την καινοτομία, τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα (logistics), τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την εκπαίδευση, τον τουρισμό και την περιφερειακή ανάπτυξη. Ο Περιφερειάρχης παρουσίασε επίσης τις δυνατότητες που προσφέρουν τα ευρωπαϊκά προγράμματα διαπεριφερειακής συνεργασίας, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ένα πρακτικό εργαλείο συνεργασίας ακόμη και πριν από την υπογραφή ενός επίσημου μνημονίου.
Για τις επιχειρήσεις του Έβρου, μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να ανοίξει έναν νέο εμπορικό δίαυλο προς την Αρμενία και, μέσω αυτής, προς τον ευρύτερο Καύκασο και τις γειτονικές αγορές. Αντίστοιχα, για τις αρμενικές επιχειρήσεις, ο Έβρος μπορεί να αποτελέσει πύλη εισόδου προς την Ελλάδα, τα Βαλκάνια και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως εκ τούτου, το επόμενο πρακτικό βήμα θα πρέπει να είναι η δημιουργία απευθείας διαύλων συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων περιφερειακών αρχών και των επιχειρηματικών κοινοτήτων.
Ερώτηση : Η Αρμενία προωθεί το, υποστηριζόμενο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, έργο TRIPP (Διαδρομή Τράμπ για την Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία), το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία ενός νέου εμπορικού διαδρόμου. Πώς συνδέεται το έργο αυτό με τη σιδηροδρομική πρωτοβουλία Sea2Sea, που αναπτύσσουν η Ελλάδα και η Βουλγαρία για τη σύνδεση της Αλεξανδρούπολης με τη Μαύρη Θάλασσα; Θα μπορούσε ο Έβρος να αποτελέσει το δυτικό άκρο ενός ενιαίου σιδηροδρομικού άξονα που θα εκτείνεται από την Κασπία Θάλασσα έως το Αιγαίο, παρακάμπτοντας τα Στενά του Βοσπόρου;
Απάντηση: Το έργο TRIPP αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ευρύτερης πρωτοβουλίας «Crossroads of Peace» (Σταυροδρόμι της Ειρήνης), την οποία παρουσίασε η Κυβέρνηση της Αρμενίας. Σκοπός του είναι η προώθηση της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας στη βάση του σεβασμού της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας, της δικαιοδοσίας και της αρχής της αμοιβαιότητας.
Κατά την άποψή μας, όλες οι περιφερειακές πρωτοβουλίες στον τομέα των μεταφορών δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανταγωνιστικά έργα, αλλά ως δυνητικά συμπληρωματικά στοιχεία μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής διασυνδεσιμότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σιδηροδρομική πρωτοβουλία Sea2Sea, που συνδέει την Αλεξανδρούπολη με τη Μαύρη Θάλασσα, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Εφόσον αποκατασταθούν πλήρως οι συγκοινωνιακές συνδέσεις στον Νότιο Καύκασο και προχωρήσουν τα απαραίτητα έργα υποδομής, ο Έβρος θα μπορούσε να αποκτήσει ακόμη σημαντικότερο ρόλο ως δυτική πύλη των εμπορικών ροών μεταξύ της περιοχής της Κασπίας, του Νοτίου Καυκάσου, της Μαύρης Θάλασσας και του Αιγαίου.
Είναι ακόμη πρόωρο να μιλήσουμε για έναν πλήρως διαμορφωμένο ενιαίο σιδηροδρομικό άξονα. Ωστόσο, η στρατηγική λογική είναι προφανής: η Αλεξανδρούπολη, η Μαύρη Θάλασσα, ο Νότιος Καύκασος και η Κεντρική Ασία μπορούν να συνδεθούν με τρόπους που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της περιοχής, θα διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και θα δημιουργήσουν νέες εμπορικές ευκαιρίες, περιορίζοντας παράλληλα την υπερβολική εξάρτηση από μία και μοναδική διαδρομή.
Ερώτηση : Η ιστορία της Αλεξανδρούπολης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αρμενική κοινότητα, από τους Αρμένιους εργάτες που έχτισαν τον Ιερό Ναό του Σουρπ Γκαραμπέτ (Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου) το 1875 έως τη δωρεά του κτιρίου του Οργανισμού Λιμένος από την οικογένεια Χατζικιάν το 1950. Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη πρωτοβουλία της Πρεσβείας, σε συνεργασία με την τοπική αρμενική κοινότητα και τον Δήμο, για την ψηφιοποίηση αυτών των ιστορικών αρχείων ή τη δημιουργία μιας πολιτιστικής διαδρομής που θα προσελκύσει επισκέπτες από την Αρμενία και την αρμενική διασπορά στον Έβρο;
Απάντηση: Η παρουσία των Αρμενίων στην Αλεξανδρούπολη και γενικότερα στην περιοχή του Έβρου αποτελεί σημαντικό μέρος της κοινής ιστορικής μας μνήμης. Ο Ιερός Ναός του Σουρπ Γκαραμπέτ (Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου), η πρώτη εκκλησία της πόλης, η προσφορά των αρμενικών οικογενειών και ο ρόλος της τοπικής αρμενικής κοινότητας δεν αποτελούν μόνο στοιχεία της ιστορίας της κοινότητας, αλλά και αναπόσπαστο μέρος της ίδιας της ιστορίας της Αλεξανδρούπολης.
Κατά τις επαφές μου με τις τοπικές αρχές, συζητήσαμε τη σημασία της συστηματικότερης διατήρησης και ανάδειξης αυτής της πολιτιστικής κληρονομιάς. Στο πλαίσιο αυτό, ιδέες όπως η δημιουργία μιας πολιτιστικής διαδρομής, η διοργάνωση εκθέσεων ή η ανάδειξη ιστορικών σημείων που συνδέονται με την αρμενική παρουσία μπορούν να αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία. Παράλληλα, μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού από την Αρμενία και την αρμενική διασπορά.
Κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου φιλοξενήθηκα από τους Δημάρχους Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας. Στο Διδυμότειχο βρίσκεται ο ιστορικός ναός Σουρπ Κεβόρκ (Άγιος Γεώργιος), ένας σημαντικός θρησκευτικός χώρος που βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο του οχυρωμένου λόφου, εντός του Κάστρου του Καλέ (στην περιοχή του Παλιού). Ο ναός οικοδομήθηκε πάνω στα θεμέλια μιας βυζαντινής εκκλησίας του 14ου αιώνα και αποτελεί σημαντικό σύμβολο της πολυπολιτισμικής κληρονομιάς της περιοχής. Αρχικά ήταν ο βυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου Παλαιοκαστρίτη, ένας τόπος ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας, όπου στις 26 Οκτωβρίου 1341 στέφθηκε αυτοκράτορας ο Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός. Λίγο αργότερα παραχωρήθηκε στην τοπική αρμενική κοινότητα, κατά τον 14ο-15ο αιώνα.
Η Ορεστιάδα, από την άλλη πλευρά, είναι μια σχετικά σύγχρονη πόλη, η οποία ιδρύθηκε από πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Ανάμεσα στους συνιδρυτές της συγκαταλέγονταν και Αρμένιοι. Ήταν ιδιαίτερη χαρά για μένα να συναντήσω τις τοπικές αρμενικές κοινότητες και στις δύο αυτές πόλεις.
Ερώτηση : Μετά τη νίκη του κόμματος «Civil Contract» («Πολιτική Σύμβαση») στις εκλογές της 7ης Ιουνίου 2026, η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν έλαβε μια σαφή εντολή υπέρ μιας φιλοευρωπαϊκής πορείας. Ωστόσο, η Μόσχα έχει απειλήσει ανοιχτά την Αρμενία με την απώλεια των προνομίων της στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση ή ακόμη και με ένα λεγόμενο «ουκρανικό σενάριο». Πώς σκοπεύει η Αρμενία να διασφαλίσει την ασφάλειά της και σε ποιο βαθμό υπολογίζετε στην πολιτική και διπλωματική στήριξη της Ελλάδας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων;
Απάντηση: Η ισορροπημένη και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική της Αρμενίας αποσκοπεί στη διαφοροποίηση των διεθνών συνεργασιών της και στην οικοδόμηση αξιόπιστων, στρατηγικών σχέσεων με τους εταίρους της, στη βάση του σεβασμού της κυριαρχίας και των εθνικών της συμφερόντων. Η εντολή που έλαβε η κυβέρνηση επιβεβαιώνει τη στήριξη του αρμενικού λαού σε μια πορεία μεταρρυθμίσεων, δημοκρατικής εμβάθυνσης και ευρωπαϊκού προσανατολισμού.
Η Αρμενία δεν οικοδομεί τις συνεργασίες της με κάποιον εταίρο εναντίον οποιασδήποτε άλλης χώρας. Όταν η χώρα μας βρίσκεται αντιμέτωπη με πιέσεις, περιορισμούς ή απειλές, καταβάλλουμε προσπάθειες για να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά μας, να διαφοροποιήσουμε τις συνεργασίες μας στους τομείς της ασφάλειας και της οικονομίας, να εμβαθύνουμε τη συνεργασία με χώρες που συμμερίζονται κοινές αρχές και αξίες και να προστατεύσουμε την κυριαρχία μας μέσω της διπλωματίας, των μεταρρυθμίσεων και της ενίσχυσης των θεσμών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αποτελεί έναν σημαντικό εταίρο για την Αρμενία. Εκτιμούμε ιδιαίτερα τη στήριξη που παρέχει η Ελλάδα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την κατανόησή της για τις περιφερειακές εξελίξεις, καθώς και τη σταθερή προσήλωσή της στο διεθνές δίκαιο, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των κρατών.
Καθώς η Αρμενία εμβαθύνει τη συνεργασία της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προσβλέπουμε στην πολιτική και διπλωματική στήριξη της Ελλάδας για την περαιτέρω προώθηση της στρατηγικής ατζέντας Αρμενίας–ΕΕ, την ενίσχυση της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας και τη στήριξη της Αρμενίας ώστε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις εξωτερικές πιέσεις μέσω ισχυρότερων συνεργασιών και ουσιαστικής πρακτικής συνεργασίας.
