Οι γεννήσεις μειώθηκαν δραματικά, από 117.600 σε μόλις 65.000, η ηλικία απόκτησης παιδιού αυξάνεται συνεχώς και η στεγαστική κρίση, η ακρίβεια και η οικονομική ανασφάλεια επιδεινώνουν το μεγαλύτερο εθνικό πρόβλημα της χώρας.
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες δημογραφικές κρίσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Τα τελευταία στοιχεία αποτυπώνουν μια δραματική πραγματικότητα: οι γεννήσεις έχουν μειωθεί σχεδόν στο μισό μέσα σε δύο δεκαετίες, ενώ ολοένα και περισσότερα ζευγάρια αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία ή επιλέγουν να μην αποκτήσουν καθόλου.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Δημογραφίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρωνα Κοτζαμάνη, οι ετήσιες γεννήσεις από περίπου 117.600 το 2008-2009 εκτιμάται ότι περιορίζονται πλέον στις 65.000 το 2025-2026, καταγράφοντας μείωση που αγγίζει το 44%.
Το δημογραφικό δεν αποτελεί πλέον μια πρόβλεψη για το μέλλον. Είναι μια πραγματικότητα που ήδη επηρεάζει την οικονομία, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα και τη βιωσιμότητα ολόκληρων περιοχών της χώρας.
Οι γεννήσεις μειώνονται – Η ηλικία των γονέων αυξάνεται
Παράλληλα με τη μεγάλη πτώση των γεννήσεων, αυξάνεται σταθερά και η ηλικία στην οποία οι γυναίκες αποκτούν το πρώτο ή επόμενο παιδί.
Η μέση ηλικία τεκνογονίας από 30,2 έτη το 2008 ανήλθε στα 32,3 έτη το 2026, γεγονός που αποτυπώνει τη διαρκή αναβολή της δημιουργίας οικογένειας.
Την ίδια στιγμή, οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας άνω των 40 ετών έχουν υπερτριπλασιαστεί.
- Το 1980 αντιστοιχούσαν στο 1,8%.
- Το 2008-2009 στο 4,5%.
- Το 2025-2026 εκτιμάται ότι φτάνουν πλέον στο 11,2%.
Αντίθετα, μειώνεται συνεχώς το ποσοστό των μητέρων ηλικίας κάτω των 30 ετών.
Γιατί οι Έλληνες κάνουν λιγότερα παιδιά
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα.
Η συνεχής οικονομική αβεβαιότητα, η δυσκολία εύρεσης σταθερής εργασίας, η μείωση του πραγματικού εισοδήματος και κυρίως η στεγαστική κρίση έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον ανασφάλειας για τα νέα ζευγάρια.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Βύρωνα Κοτζαμάνη, οι βασικότερες αιτίες είναι:
- η αύξηση της ανεργίας,
- οι χαμηλοί μισθοί,
- η δυσκολία απόκτησης κατοικίας,
- η εκτόξευση των ενοικίων,
- η αβεβαιότητα για το μέλλον,
- η δυσκολία συνδυασμού οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.
Όλα αυτά οδηγούν ολοένα περισσότερους νέους είτε στην αναβολή είτε στην εγκατάλειψη της απόφασης για δημιουργία οικογένειας.
Λιγότερες γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η ίδια η πληθυσμιακή δομή.
Οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών έχουν μειωθεί κατά περίπου 480.000 άτομα μέσα σε λιγότερο από είκοσι χρόνια, γεγονός που περιορίζει αντικειμενικά και τον αριθμό των πιθανών γεννήσεων.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται:
- με τη μεγάλη πτώση των γεννήσεων μετά το 1980,
- αλλά και με τη μαζική μετανάστευση νέων ανθρώπων στο εξωτερικό κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Αλλάζει και ο τρόπος δημιουργίας οικογένειας
Τα στοιχεία δείχνουν σημαντικές αλλαγές και στη μορφή της οικογένειας.
Σήμερα:
- οι γεννήσεις εκτός γάμου έχουν υπερδιπλασιαστεί,
- περίπου 1 στα 10 παιδιά γεννιέται με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή,
- περίπου 63% των γεννήσεων πραγματοποιείται με καισαρική τομή,
- περίπου 1 στις 7 γεννήσεις προέρχεται από αλλοδαπές μητέρες.
Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζουν τόσο τις κοινωνικές αλλαγές όσο και τις νέες ανάγκες των σύγχρονων οικογενειών.
Η Ελλάδα καταγράφει μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις στην Ευρώπη
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η Ελλάδα παρουσιάζει μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις γεννήσεων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, συγκαταλέγεται στις χώρες όπου η ηλικία τεκνογονίας αυξήθηκε ταχύτερα τις τελευταίες δεκαετίες, γεγονός που εντείνει ακόμη περισσότερο το δημογραφικό πρόβλημα.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι χωρίς ουσιαστικές πολιτικές στήριξης της οικογένειας, της στέγασης και της εργασίας, η πληθυσμιακή συρρίκνωση αναμένεται να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, με σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, το ασφαλιστικό σύστημα και την κοινωνική συνοχή.
