Στο τραπέζι οι νέοι φόροι στα καπνικά προϊόντα, με προσομοιώσεις του ΚΕΠΕ να δείχνουν τιμές έως 27,92 ευρώ το πακέτο. Η Ελλάδα ζητά μεγαλύτερο χρόνο προσαρμογής, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο λαθρεμπορίου.
Αυξήσεις στα τσιγάρα, που σε ορισμένα οικονομικά σενάρια θα μπορούσαν να οδηγήσουν την τιμή ενός πακέτου πάνω από τα 13 ευρώ, βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για τη φορολογία των καπνικών προϊόντων.
Σήμερα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συζητούν στις Βρυξέλλες την αναθεώρηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης, με την Ελλάδα να ζητά περισσότερο χρόνο για την εφαρμογή ενδεχόμενων αλλαγών.
Η διαπραγμάτευση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι προσομοιώσεις του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) αποτυπώνουν μεγάλες αποκλίσεις στις πιθανές τιμές των τσιγάρων, ανάλογα με το φορολογικό μοντέλο που θα επιλεγεί.
Το πακέτο των 13 ευρώ, πάντως, δεν αποτελεί ειλημμένη απόφαση. Πρόκειται για ένα από τα ενδεχόμενα που αναδεικνύονται μέσα από οικονομικούς υπολογισμούς, ενώ η τελική ευρωπαϊκή συμφωνία παραμένει ανοιχτή.
Αυξήσεις στα τσιγάρα: Τι συζητά σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η αναθεώρηση της φορολογίας των καπνικών προϊόντων αποτελεί βασικό αντικείμενο της σημερινής συνεδρίασης του Ecofin.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εισηγηθεί την επικαιροποίηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης, με στόχο την προσαρμογή τους στις σημερινές συνθήκες της αγοράς και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη δημόσια υγεία.
Οι αλλαγές δεν αφορούν αποκλειστικά τα συμβατικά τσιγάρα. Στο νέο πλαίσιο εξετάζεται η φορολογική αντιμετώπιση προϊόντων όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα καπνικά προϊόντα και άλλες μορφές κατανάλωσης νικοτίνης.
Ωστόσο, οι διαφορετικές οικονομικές συνθήκες και τα υφιστάμενα επίπεδα φορολόγησης στα κράτη-μέλη δυσκολεύουν την επίτευξη κοινής συμφωνίας.
Από τα 4,17 στα 13,82 ευρώ: Τι δείχνει η ανάλυση του ΚΕΠΕ
Τα πιο εντυπωσιακά αριθμητικά στοιχεία προκύπτουν από τον πίνακα προσομοιώσεων του ΚΕΠΕ, ο οποίος εξετάζει 12 διαφορετικούς συνδυασμούς πάγιου και αναλογικού ειδικού φόρου κατανάλωσης.
Ως σημείο αναφοράς χρησιμοποιείται η μέση λιανική τιμή των 4,17 ευρώ ανά πακέτο 20 τσιγάρων για το 2025.
Στο πρώτο σενάριο, με πάγιο φόρο 2,60 ευρώ και αναλογικό φόρο 26%, η μέση τιμή διαμορφώνεται στα 5,91 ευρώ, αυξημένη κατά 41,7%.
Σε ένα σημαντικά αυστηρότερο σενάριο, με πάγιο φόρο 4,30 ευρώ και αναλογικό φόρο 45%, το πακέτο φτάνει τα 13,82 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 231,5%.
Η προσομοίωση, όμως, δεν σταματά εκεί.
Στο δωδέκατο και υψηλότερο φορολογικό σενάριο του πίνακα, με πάγιο φόρο 4,30 ευρώ και αναλογικό φόρο 63%, η υπολογιζόμενη μέση τιμή φτάνει τα 27,92 ευρώ, δηλαδή 569,6% πάνω από την τιμή αναφοράς.
Τα ποσά αυτά δεν αποτελούν αποφασισμένες τιμές πώλησης. Αποτυπώνουν τις υποθετικές επιπτώσεις διαφορετικών φορολογικών συνδυασμών και δεν σημαίνουν ότι οι καταναλωτές θα κληθούν υποχρεωτικά να πληρώσουν 13 ή 28 ευρώ για ένα πακέτο.
Ο πίνακας των αυξήσεων: Πόσο μπορεί να φτάσει το πακέτο
Σύμφωνα με τα στοιχεία της προσομοίωσης, οι υπολογιζόμενες μέσες λιανικές τιμές διαμορφώνονται ως εξής:
| Σενάριο | Τιμή πακέτου | Αύξηση |
|---|---|---|
| 1 | 5,91 € | 41,7% |
| 2 | 7,55 € | 81,1% |
| 3 | 9,02 € | 116,2% |
| 4 | 6,37 € | 52,9% |
| 5 | 8,15 € | 95,4% |
| 6 | 9,73 € | 133,3% |
| 7 | 9,06 € | 117,2% |
| 8 | 11,58 € | 177,7% |
| 9 | 13,82 € | 231,5% |
| 10 | 18,29 € | 338,7% |
| 11 | 23,39 € | 461% |
| 12 | 27,92 € | 569,6% |
Πηγή: Πίνακας σεναρίων προσομοίωσης ΚΕΠΕ, με τιμή αναφοράς 2025 τα 4,17 ευρώ.
Η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα σενάρια δείχνει πόσο καθοριστικό είναι το ύψος των φόρων που τελικά θα συμφωνηθεί.
Η προειδοποίηση για τις πωλήσεις και το λαθρεμπόριο
Η ανάλυση δεν εξετάζει μόνο τις τιμές, αλλά και την πιθανή αντίδραση των καταναλωτών.
Στο σενάριο των 13,82 ευρώ, η υπολογιζόμενη μείωση των νόμιμων πωλήσεων κυμαίνεται από 38,1% έως 76,3%, ανάλογα με την ελαστικότητα της ζήτησης, δηλαδή το πόσο έντονα αντιδρούν οι καταναλωτές στην αύξηση της τιμής.
Στο ακραίο σενάριο των 27,92 ευρώ, οι αντίστοιχες μειώσεις κυμαίνονται από 53,3% έως 89,8%.
Πρόκειται για αποτελέσματα οικονομικού μοντέλου και όχι για πραγματικές μεταβολές στην αγορά.
Επιπλέον, η προβλεπόμενη μείωση των νόμιμων πωλήσεων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αντίστοιχη αύξηση του λαθρεμπορίου. Μέρος της θα μπορούσε να συνδέεται με περιορισμό ή διακοπή της κατανάλωσης.
Ωστόσο, τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα κρίσιμο ζήτημα για τις κυβερνήσεις: μια μεγάλη φορολογική επιβάρυνση μπορεί να περιορίσει τη νόμιμη αγορά, επηρεάζοντας και την εξέλιξη των φορολογικών εσόδων.
Τι ζητά η Ελλάδα από τις Βρυξέλλες
Η ελληνική πλευρά, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί ενόψει της συνεδρίασης, ζητά μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο για την προσαρμογή στους νέους κανόνες.
Η βασική επιφύλαξη αφορά τις συνέπειες μιας απότομης αύξησης της φορολογίας, ιδίως ως προς το ενδεχόμενο ενίσχυσης του παράνομου εμπορίου καπνικών προϊόντων.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα συνδέεται τόσο με την προστασία των δημοσίων εσόδων όσο και με την ανάγκη να περιοριστούν οι στρεβλώσεις που μπορεί να προκαλέσει μια μεγάλη διαφορά τιμών μεταξύ νόμιμων και παράνομων προϊόντων.
Από την άλλη πλευρά, η αύξηση της φορολογίας αποτελεί διεθνώς εργαλείο πολιτικής για τον περιορισμό του καπνίσματος, με σημαντική διάσταση δημόσιας υγείας.
Η διαπραγμάτευση καλείται, επομένως, να συνδυάσει τους υγειονομικούς στόχους με τις οικονομικές και διοικητικές δυνατότητες των κρατών-μελών.
Γιατί μπορεί να καθυστερήσει η συμφωνία των «27»
Η υιοθέτηση ευρωπαϊκών κανόνων φορολογίας απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο της ΕΕ, γεγονός που καθιστά τις διαπραγματεύσεις ιδιαίτερα σύνθετες.
Οι διαφωνίες δεν περιορίζονται στο ύψος των συντελεστών. Αφορούν επίσης τη φορολόγηση των νέων προϊόντων νικοτίνης και το χρονικό διάστημα που θα δοθεί για την εφαρμογή των αλλαγών.
Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και το ενδεχόμενο μετάθεσης των αποφάσεων για περίπου έξι μήνες, εφόσον δεν καταστεί δυνατή η επίτευξη συμφωνίας.
Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει οριστική απόφαση για αναβολή.
Πότε θα πληρώσουν ακριβότερα οι καταναλωτές
Ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία, οι αυξήσεις δεν θα περάσουν αυτομάτως στα ράφια των καταστημάτων και στα περίπτερα.
Θα χρειαστεί να ολοκληρωθεί η ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία και να καθοριστεί ο χρόνος εφαρμογής των νέων κανόνων από τα κράτη-μέλη.
Επιπλέον, η τελική λιανική τιμή θα εξαρτηθεί από το φορολογικό καθεστώς που θα ισχύσει στην Ελλάδα και την τιμολογιακή πολιτική των επιχειρήσεων.
Συνεπώς, οι καταναλωτές δεν γνωρίζουν ακόμη ούτε το ύψος των πιθανών αυξήσεων ούτε την ημερομηνία εφαρμογής τους.
Το βέβαιο είναι ότι η ευρωπαϊκή συζήτηση για τη φορολογία των τσιγάρων εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, με σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις.
Το εάν τα σενάρια για πακέτα των 13 ευρώ θα παραμείνουν υποθετικοί υπολογισμοί ή θα προσεγγίσουν μελλοντικές πραγματικές τιμές θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.
