Ανησυχητικά ευρήματα για τα υπόγεια ύδατα το 2025, κόκκινες ενδείξεις στη Θράκη και προειδοποιήσεις για τις υπεραντλήσεις. Τι αποκαλύπτει στη ΔΕΛΤΑ TV ο Παναγιώτης Σαμπατάκης.
Σημαντική επιβάρυνση στα υπόγεια νερά της Ελλάδας καταγράφουν τα στοιχεία της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ) για το 2025, με περίπου 28% των σταθμών παρακολούθησης να εμφανίζουν κακή ποσοτική κατάσταση. Οι επιπτώσεις της ανομβρίας αποτυπώνονται και στη Θράκη, όπου οι χάρτες της Αρχής εμφανίζουν κόκκινες ενδείξεις σε περιοχές του Έβρου, της Ροδόπης και της Ξάνθης.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν την πίεση που δέχονται τα υπόγεια υδατικά αποθέματα, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένες αρδευτικές ανάγκες, ενώ επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της διαχείρισης του νερού.
Τι σημαίνουν, όμως, οι κόκκινες ενδείξεις; Πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση στον Έβρο και τι μπορεί να αλλάξει μετά τις βροχοπτώσεις του 2026;
Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά έδωσε στη ΔΕΛΤΑ ΤV ο Παναγιώτης Σαμπατάκης, Διευθυντής Υδατικών Πόρων και Γεωθερμίας της ΕΑΓΜΕ, εξηγώντας τόσο τα αποτελέσματα των μετρήσεων όσο και τους κινδύνους που δημιουργεί η υπερεκμετάλλευση των υπόγειων υδροφορέων.
Έβρος και Θράκη: Τι δείχνουν οι κόκκινες ενδείξεις
Στον χάρτη ποσοτικής κατάστασης του δικτύου παρακολούθησης της ΕΑΓΜΕ εμφανίζονται κόκκινες ενδείξεις σε σημεία του Έβρου, της Ροδόπης και της Ξάνθης, καθώς και σε άλλες περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας.
Όπως εξήγησε ο Παναγιώτης Σαμπατάκης, οι ενδείξεις αυτές σημαίνουν ότι σε συγκεκριμένους υπόγειους υδροφορείς καταγράφηκε σημαντική μείωση της διαθέσιμης ποσότητας νερού σε σχέση με τις τιμές αναφοράς που χρησιμοποιεί η Αρχή.
Δεν σημαίνουν, ωστόσο, ότι το νερό έχει εξαντληθεί πλήρως ή ότι όλοι οι υδροφορείς μιας περιοχής βρίσκονται στην ίδια κατάσταση.
Η εικόνα προκύπτει από συστηματικές μετρήσεις ενός δικτύου παρακολούθησης που διαθέτει δεδομένα δεκαετιών, επιτρέποντας στους επιστήμονες να συγκρίνουν τις μεταβολές των αποθεμάτων σε βάθος χρόνου.
Γιατί τα στοιχεία του 2025 δεν περιγράφουν απαραίτητα το 2026
Μία από τις σημαντικότερες διευκρινίσεις του Διευθυντή της ΕΑΓΜΕ αφορά τη χρονική περίοδο στην οποία αναφέρονται τα ευρήματα.
Το 2025 χαρακτηρίστηκε από σημαντική ανομβρία και αυξημένη πίεση στους υδατικούς πόρους, όπως είχε συμβεί και την προηγούμενη χρονιά.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Παναγιώτη Σαμπατάκη, το 2026 παρουσιάζει ευνοϊκότερη εικόνα, τόσο ως προς την ποσότητα όσο και ως προς την ποιότητα των υπόγειων νερών.
Ο ίδιος επισήμανε ότι οι υπόγειοι υδροφορείς της χώρας έχουν, σε αρκετές περιπτώσεις, τη δυνατότητα σχετικά γρήγορης αναπλήρωσης όταν ακολουθούν περίοδοι με ικανοποιητικές βροχοπτώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι οι κόκκινες ενδείξεις του 2025 δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στο 2026. Για να αποτυπωθεί η πραγματική μεταβολή, απαιτούνται τα αντίστοιχα δεδομένα παρακολούθησης.
Η προειδοποίηση για τις γεωτρήσεις: «Αντλούμε χώμα και κόκκινο νερό»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η περιγραφή του Παναγιώτη Σαμπατάκη για τις συνέπειες της υπεράντλησης.
Όταν από έναν υπόγειο υδροφορέα αντλείται περισσότερο νερό από όσο αναπληρώνεται φυσικά, τα διαθέσιμα αποθέματα μειώνονται και η στάθμη μπορεί να υποχωρήσει σημαντικά.
Στις ηπειρωτικές περιοχές, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα λειτουργίας των γεωτρήσεων, ενώ στις παράκτιες ζώνες αυξάνεται ο κίνδυνος διείσδυσης θαλασσινού νερού.
Ο Διευθυντής της ΕΑΓΜΕ περιέγραψε χαρακτηριστικά όσα αναφέρουν αγρότες σε περιπτώσεις έντονης εξάντλησης των υδροφορέων:
«Είδαμε στις γεωτρήσεις μας να αντλούμε χώμα. Να αντλούμε κόκκινο νερό».
Υφαλμύρωση και ρύπανση: Ο διπλός κίνδυνος για το υπόγειο νερό
Η μείωση των αποθεμάτων δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα.
Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Σαμπατάκη, η ποιότητα των υπόγειων νερών μπορεί επίσης να επιβαρυνθεί, ιδιαίτερα σε περιοχές με εντατική γεωργική δραστηριότητα και αβαθείς υδροφορείς.
Γεωργικές εισροές και άλλοι ρύποι μπορούν, υπό συγκεκριμένες γεωλογικές συνθήκες, να διεισδύσουν στο υπέδαφος και να φτάσουν στο νερό.
Στις παράκτιες περιοχές προστίθεται ο κίνδυνος της υφαλμύρωσης, όταν η υπερβολική άντληση διαταράσσει την ισορροπία ανάμεσα στο γλυκό υπόγειο νερό και τη θάλασσα.
Έτσι, ένας υδροφορέας μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα όχι μόνο ως προς την ποσότητα, αλλά και ως προς την ποιότητα του νερού που διαθέτει.
Η Ελλάδα καταναλώνει περίπου 170 λίτρα νερού κατά μέσο όρο
Στη συνέντευξή του, ο Διευθυντής της ΕΑΓΜΕ στάθηκε και στη μεγάλη κατανάλωση νερού στη χώρα.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες με υψηλή κατανάλωση νερού για ύδρευση, με μέση τιμή περίπου 170 λίτρα ανά κάτοικο ημερησίως.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια εξοικονόμησης, τόσο στα δίκτυα ύδρευσης όσο και στις αγροτικές χρήσεις.
Η βελτίωση των υποδομών, ο περιορισμός των απωλειών και η ορθολογικότερη χρήση του νερού μπορούν να μειώσουν την πίεση στα υπόγεια αποθέματα.
Όπως εξήγησε, η εξοικονόμηση δεν συνεπάγεται απαραίτητα περιορισμό των βασικών αναγκών των πολιτών ή της παραγωγικής δραστηριότητας. Αντίθετα, μπορεί να προκύψει μέσα από αποτελεσματικότερη διαχείριση.
Το κρίσιμο ζήτημα για τον Έβρο
Για τον Έβρο, όπου η αγροτική παραγωγή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα νερού, τα στοιχεία της ΕΑΓΜΕ αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Οι πιέσεις στους υπόγειους υδροφορείς δεν αφορούν μόνο τις περιόδους ανομβρίας. Συνδέονται επίσης με τη ζήτηση για άρδευση, την κατάσταση των υποδομών και τη δυνατότητα φυσικής αναπλήρωσης των αποθεμάτων.
Η καλύτερη εικόνα που περιγράφει ο Παναγιώτης Σαμπατάκης για το 2026 αποτελεί θετική ένδειξη, χωρίς να αναιρεί την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης.
Άλλωστε, η ύπαρξη επαρκών βροχοπτώσεων σε μία χρονιά δεν εξασφαλίζει από μόνη της τη μακροχρόνια επάρκεια του νερού.
Το ουσιαστικό μήνυμα της έρευνας και της συνέντευξης είναι ότι η διαχείριση των υπόγειων υδάτων δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις καιρικές συνθήκες.
Για τον Έβρο και τη Θράκη, η προστασία των αποθεμάτων αποτελεί ζήτημα με άμεσες συνέπειες για τη γεωργία, την τοπική οικονομία και τις ανάγκες των επόμενων γενεών.
