Καθυστερήσεις στις πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ λόγω αυστηρών ελέγχων και πιέσεων της Κομισιόν. Τι αλλάζει και τι φοβούνται οι παραγωγοί.
Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, βασική ενίσχυση, οικολογικά σχήματα, βιολογικά και νομοθετημένα προγράμματα, δεν είναι ένα τεχνικό «στραβοπάτημα», όπως τουλάχιστον παραδέχονται στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και καθόλου κολακευτική, καθώς η χώρα επιχειρεί να αλλάξει ένα μοντέλο ελέγχων που επί χρόνια κρατούσε χαμηλά τον πήχη αξιοπιστίας, αφήνοντας χώρο σε λάθη, παραθυράκια και, φυσικά, επιτήδειους.
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει την πίεση των παραγωγών και τον εκνευρισμό τους, ωστόσο επιμένει ότι η μετάβαση στο νέο σύστημα αποτελεί μονόδρομο. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος και αφορά στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, φραγή στις παρατυπίες και διαφάνεια στη διάθεση των ευρωπαϊκών πόρων. Μόνο που όλο αυτό έχει κόστος· και το πληρώνουν τώρα οι δικαιούχοι.
Οι δύο επιστολές που αλλάζουν τα πάντα
Η Κομισιόν δεν μάσησε τα λόγια της. Η πρώτη επιστολή (27/3/2025) από τη DG AGRI έκανε λόγο για «σοβαρές ελλείψεις» στο ΟΣΔΕ του 2024, επαναλαμβανόμενες, μάλιστα. Η δεύτερη, ακόμη πιο αυστηρή (4/10/2025), προειδοποιούσε για παύση πληρωμών αν η Ελλάδα δεν κατέθετε και δεν εφαρμόσει εγκαίρως ένα πλήρες Action Plan.
Το πρώτο σχέδιο δράσης έβαλε στο τραπέζι τις κλασικές διορθώσεις, ψηφιοποίηση, στελέχωση, περισσότερους ελέγχους. Το δεύτερο, όμως, πηγαίνει βαθύτερα, απαιτεί ακριβή ψηφιακή χαρτογράφηση αγροτεμαχίων με δορυφόρους υψηλής ανάλυσης, διασταυρώσεις τιμολογίων γάλακτος και ζωοτροφών, και γενικώς μια πιο «χειρουργική» προσέγγιση εντοπισμού παρατυπιών.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε χιλιάδες ελέγχους επί του πεδίου, από μικτά κλιμάκια ΟΠΕΚΕΠΕ, ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΦΕΤ και άλλων φορέων. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η πίεση μεταφέρεται από τα χαρτιά… στο χωράφι.
Γιατί λοιπόν οι καθυστερήσεις;
Με 500.000 δικαιούχους και έναν καταιγισμό νέων απαιτήσεων, η μετάβαση δεν μπορεί παρά να είναι δύσκολη. Οι έλεγχοι τρέχουν παράλληλα με την επεξεργασία πληρωμών, προκαλώντας εύλογα «μπλοκαρίσματα». Η επερχόμενη έγκριση του Action Plan 2 από την Κομισιόν αναμένεται να ξεμπλοκάρει τα πράγματα , αλλά μόνο αν η Ελλάδα εκπληρώσει πλήρως τις δεσμεύσεις της.
Η δύσκολη εξίσωση της ευλογιάς των ζώων
Την ίδια ώρα, η μάχη με την ευλογιά προσθέτει ένα ακόμη βαρίδι. Η νόσος εξαιρετικά ανθεκτική και ιδιαίτερα μεταδοτική, απαιτεί ακραία μέτρα, όπως υποχρεωτικές σφαγές ολόκληρων κοπαδιών, ενισχυμένους ελέγχους βιοασφάλειας και συνεχείς επιτόπιους ελέγχους. Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή παρακολουθεί την επιδημιολογική εικόνα, ενώ οι αρχές δεν διστάζουν να ενεργοποιήσουν πειθαρχικές διαδικασίες σε παραβάτες.
Στο προσκήνιο βρίσκεται πλέον και η συζήτηση για εμβολιασμό με «ζωντανό εξασθενημένο ιό», πρόταση που η Κομισιόν στηρίζει μέσω ιορδανικού εμβολίου. Το επιστημονικό ρίσκο, όμως, είναι υπαρκτό καθώς, χωρίς δυνατότητα αξιόπιστης διάκρισης φυσικής νόσησης από εμβολιασμό (μέθοδος DIVA), ο κίνδυνος λάθος συναγερμών και εμπορικών περιορισμών παραμένει υψηλός.
Το βλέμμα στη νέα ΚΑΠ – μια Ευρώπη που αλλάζει ταχύτητα
Την ώρα που η Ελλάδα παλεύει με ελέγχους και ζωονόσους, η συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ εξελίσσεται και μαζί της, οι προκλήσεις:
- εμπορικές συμφωνίες με Ινδία, Μερκοσούρ, ΗΠΑ,
- χαώδεις ανισότητες μεταξύ κρατών-μελών (25–30 €/στρ. έναντι 50+ €/στρ.),
- και ένα κλίμα που αλλάζει πιο γρήγορα από τις πολιτικές.
Η Ευρώπη καλείται να εξασφαλίσει τρόφιμα, εισόδημα, συνοχή και ανταγωνιστικά προϊόντα, όλα την ίδια στιγμή.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η χώρα θα καταφέρει να προσαρμοστεί σε ένα μοντέλο που ζητά περισσότερη διαφάνεια, αυστηρό έλεγχο και λιγότερα περιθώρια λάθους. Για τους αγρότες, πάντως, το ζητούμενο παραμένει σταθερό: να πληρωθούν έγκαιρα και δίκαια.
