Σχέδιο με καθολική απαγόρευση των social media για ανηλίκους κάτω των 15, αυστηρούς περιορισμούς για 15–18 και επαλήθευση μέσω Kids Wallet – Ανάμεσα στην προστασία και τις επιφυλάξεις
Η ελληνική κυβέρνηση φέρνει στη Βουλή έως το τέλος Φεβρουαρίου ένα φιλόδοξο και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενο νομοθετικό σχέδιο που στοχεύει στην πλήρη απαγόρευση της χρήσης κοινωνικών δικτύων από παιδιά έως 15 ετών. Το νέο πλαίσιο, που συνδυάζει τεχνολογικά μέτρα και αυστηρότερο έλεγχο, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, με επίκεντρο την καταπολέμηση του εθισμού, της παραπληροφόρησης και των αρνητικών επιπτώσεων στην ψυχική και σωματική υγεία των μαθητών.
Το προωθούμενο σχέδιο προβλέπει καθολικό αποκλεισμό της δυνατότητας δημιουργίας και λειτουργίας λογαριασμών σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για τα παιδιά κάτω των 15 ετών, χωρίς καμία εξαίρεση ακόμα και με γονική συναίνεση. Παράλληλα εξετάζονται αυστηροί περιορισμοί και για την ηλικιακή ομάδα 15–18 ετών, όπως η απαγόρευση ιδιωτικών μηνυμάτων από άγνωστους χρήστες και η νυχτερινή απαγόρευση χρήσης.
Η επαλήθευση ηλικίας θα γίνεται με το εθνικό σύστημα Kids Wallet, το οποίο έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία και συνδέεται με ευρωπαϊκά πρότυπα ψηφιακής ταυτότητας. Η Ελλάδα φιλοδοξεί να γίνει από τις πρώτες χώρες στην Ευρώπη που εφαρμόζουν τέτοιας εμβέλειας νομοθετική παρέμβαση πάνω σε αυτό το πεδίο.
Τι προβλέπει η ρύθμιση
1. Πλήρης απαγόρευση για παιδιά έως 15 ετών
- Δεν θα επιτρέπεται η δημιουργία προσωπικών λογαριασμών σε social media.
- Δεν θα υπάρχει πρόσβαση σε προσωποποιημένο περιεχόμενο, αλγοριθμικά feeds ή ιδιωτικά μηνύματα.
- Δεν προβλέπεται εξαίρεση με γονική συναίνεση ή αυτοδήλωση ηλικίας.
2. Αυστηροί περιορισμοί για ηλικίες 15–18
- Υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας μέσω Kids Wallet.
- Ενεργοποίηση ειδικών “teen account settings” με περιορισμούς ιδιωτικών μηνυμάτων από αγνώστους.
- Συζήτηση για νυχτερινή απαγόρευση πρόσβασης σε social media (π.χ. από 24:00–06:00).
3. Επαλήθευση ηλικίας και τεχνικός αποκλεισμός
Το σύστημα Kids Wallet θα ελέγχει την ηλικία του χρήστη ώστε να αποτρέπει την πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα όταν δεν υπάρχουν στοιχεία ότι είναι άνω του ορίου. Η επαλήθευση θα γίνεται με πολυπαραγοντικό έλεγχο, όπως:
- κατοικία εντός ελληνικής επικράτειας,
- ελληνική IP ή αριθμό κινητού,
- χρήση ελληνικής γλώσσας,
- δεδομένα γεωεντοπισμού (όπου υπάρχει συναίνεση).
Ο συνδυασμός αυτών καθιστά δυσχερή την παράκαμψη του συστήματος, ακόμη και με VPN.
Παγκόσμια και ευρωπαϊκή τάση, αλλά με προκλήσεις
Η πρόταση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο όπου χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία προωθούν αντίστοιχα μέτρα. Η Ελλάδα, ειδικά με τη λειτουργία του Kids Wallet, βρίσκεται ανάμεσα στις πρωτοπόρες χώρες σε επίπεδο τεχνολογικής και νομικής προετοιμασίας.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν σοβαρές επιφυλάξεις:
- Μπορεί ένα τέτοιο πλαίσιο να εφαρμοστεί πλήρως χωρίς να παρακαμφθεί;
- Πώς θα διασφαλιστεί ο σεβασμός στην ιδιωτικότητα και τα δεδομένα παιδιών και οικογενειών;
- Θα υπάρχει πραγματική προστασία ή απλώς μια «τεχνική απαγόρευση»;
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει την παιδαγωγική καθοδήγηση και την ενημέρωση των γονέων, αλλά ένα τέτοιο εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει πως το μέτρο αυτό αποσκοπεί στην προστασία των ανηλίκων από:
- εθιστική χρήση και «doom scrolling»,
- αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις (άγχος, κατάθλιψη),
- παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων,
- πρόσβαση σε περιεχόμενο με πορνογραφικό, βίαιο ή παράνομο χαρακτήρα.
Διεθνείς μελέτες δείχνουν αυξημένο κίνδυνο από τη χρήση smartphone και social media σε νεαρές ηλικίες, με επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών.
Η ρύθμιση αναμένεται να εισαχθεί στη Βουλή και να συζητηθεί εντός των επόμενων εβδομάδων, ενώ η πλήρης εφαρμογή της θα υπόκειται σε μεταβατικό διάστημα ώστε οι πλατφόρμες και οι χρήστες να προετοιμαστούν.
Παρά το γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό της κοινωνίας φέρεται να στηρίζει μέτρα προστασίας των παιδιών, σημαντικό μέρος των ειδικών εκφράζει επιφυλάξεις για πιθανές παραβιάσεις προσωπικών ελευθεριών, δυσχέρειες τεχνικής εφαρμογής, δυσλειτουργίες στην καθημερινότητα των οικογενειών και μαθητών.
