19 κράτη-μέλη εξασφαλίζουν χαμηλότοκα δάνεια από το συνολικό ποσό των 150 δισ. ευρώ – Πρώτες εκταμιεύσεις στις αρχές του 2026 – Δεκαετής περίοδος χάριτος και ανταγωνιστικά επιτόκια
Σε μια κίνηση που σηματοδοτεί την ιστορικότερα μεγαλύτερη επένδυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον αμυντικό τομέα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε δάνεια ύψους 787,67 εκατομμυρίων ευρώ για την Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος «Δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE). Το πρόγραμμα, συνολικού προϋπολογισμού 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί την κορυφαία απάντηση της ΕΕ στις σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις και την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής ετοιμότητας.
Η κατακόρυφη ζήτηση: 19 κράτη για 127 δισ. ευρώ
Η απήχηση του προγράμματος SAFE ξεπέρασε κάθε προσδοκία, καθώς 19 κράτη-μέλη της ΕΕ κατέθεσαν αιτήματα χρηματοδότησης συνολικής αξίας τουλάχιστον 127 δισεκατομμυρίων ευρώ. Εκτός από την Ελλάδα, στη λίστα των χωρών που θα λάβουν χρηματοδότηση συμπεριλαμβάνονται η Κύπρος, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Κροατία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Φινλανδία και η Δανία.
Ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος Άντριους Κουμπίλιους χαρακτήρισε την ανταπόκριση των κρατών-μελών «εντυπωσιακή», τονίζοντας ότι «ήδη 20 κράτη μέλη θα ζητήσουν τα δάνεια. Πάνω από 100 δισ. ευρώ θα ζητηθούν για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας».
Τα χαρακτηριστικά του προγράμματος SAFE
Το πρόγραμμα SAFE διακρίνεται για τους εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης που προσφέρει. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει:
- Δεκαετή περίοδο χάριτος για την αποπληρωμή των δανείων, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να προσαρμόσουν τη δημοσιονομική τους πολιτική
- Ανταγωνιστικά επιτόκια που αξιοποιούν την υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
- Δυνατότητα διμερών συμφωνιών με τρίτες χώρες για τη διεύρυνση της επιλεξιμότητας
- Απαλλαγή από ΦΠΑ για τις αμυντικές προμήθειες, μειώνοντας περαιτέρω το κόστος
Η στρατηγική σημασία για την Ελλάδα
Το ποσό των 787,67 εκατομμυρίων ευρώ που εξασφάλισε η Ελλάδα αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τον εκσυγχρονισμό των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και την κάλυψη κρίσιμων κενών στην αμυντική ικανότητα της χώρας. Παρότι ανήκει στα μικρότερα ποσά που εγκρίθηκαν—σε σύγκριση για παράδειγμα με την Κύπρο που θα λάβει 1,181 δισεκατομμύρια ευρώ—η χρηματοδότηση αυτή έρχεται σε κρίσιμη στιγμή για τη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας.
Ο επίτροπος Κουμπίλιους: «Ιστορική επιτυχία»
Ο Άντριους Κουμπίλιους χαρακτήρισε το SAFE ως «ιστορική επιτυχία για την Ευρωπαϊκή Ένωση», τονίζοντας: «Με τη Λευκή Βίβλο για την αμυντική ετοιμότητα, δεσμευτήκαμε να στηρίξουμε τις προσπάθειες επανεξοπλισμού των κρατών μελών και της Ουκρανίας. Λιγότερο από έξι μήνες αργότερα, αυτό είναι πλέον πραγματικότητα».
Ο Επίτροπος υπογράμμισε ότι «αυτό το σημαντικό ποσό θα συμβάλει στην αποτροπή των εχθρών μας και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας», ενώ δεσμεύτηκε για στενή συνεργασία με τα κράτη-μέλη «για να διασφαλίσουμε ότι η χρηματοδότηση αυτή χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας, την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης στον τομέα της άμυνας και την ενίσχυση των συλλογικών αμυντικών ικανοτήτων μας».
Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει σαφές χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του προγράμματος. Τα κράτη-μέλη καλούνται να καταρτίσουν αναλυτικά εθνικά επενδυτικά σχέδια που θα περιγράφουν τον τρόπο αξιοποίησης της χρηματοδότησης έως το τέλος Νοεμβρίου 2025. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τα σχέδια αυτά με στόχο οι πρώτες εκταμιεύσεις να πραγματοποιηθούν στις αρχές του 2026.
Η σύνδεση με την υποστήριξη της Ουκρανίας
Ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά του SAFE είναι η ρητή σύνδεσή του με την υποστήριξη της Ουκρανίας. Όπως τονίζει η Επιτροπή, το πρόγραμμα «θα επιτρέψει επίσης στην ΕΕ να στηρίξει περαιτέρω την Ουκρανία, συνδέοντας εξαρχής την αμυντική βιομηχανία της με το μέσο». Αυτή η διάσταση καθιστά το SAFE όχι μόνο εργαλείο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας, αλλά και μηχανισμό στήριξης της ουκρανικής αντίστασης.
Οι περιορισμοί για τρίτες χώρες
Σημαντικό είναι ότι το πρόγραμμα SAFE θέτει σαφείς περιορισμούς όσον αφορά τη συμμετοχή τρίτων χωρών. Όπως διευκρίνισε ο Επίτροπος Κουμπίλιους σε απάντησή του προς τον ευρωβουλευτή Γιώργο Αυτιά, «μόνο τα κράτη μέλη έχουν πρόσβαση σε δάνεια» και «τρίτη χώρα που δεν πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις ασφαλείας δεν μπορεί να συμμετέχει σε κοινές αμυντικές προμήθειες». Αυτός ο περιορισμός αποκλείει ρητά χώρες όπως η Τουρκία από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα.
Μέρος ευρύτερης στρατηγικής των 800 δισ.
Το SAFE αποτελεί μέρος ενός ακόμη ευρύτερου προγράμματος που παρουσιάστηκε στα τέλη Μαρτίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο στοχεύει στην κινητοποίηση έως και 800 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον επανεξοπλισμό της ευρωπαϊκής ηπείρου. Αυτή η πρωτοβουλία, γνωστή ως «Readiness 2030», αποτελεί την πιο φιλόδοξη αμυντική πρωτοβουλία στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η γεωπολιτική σημασία
Η έγκριση του προγράμματος SAFE έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εντάσεων, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται και τις αμυντικές ανάγκες των ευρωπαϊκών κρατών να αυξάνονται ραγδαία. Όπως τόνισε ο Κουμπίλιους, «το έντονο ενδιαφέρον για το SAFE καταδεικνύει την ενότητα και τη φιλοδοξία της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας».
Το πρόγραμμα αποτελεί σαφή απάντηση στην ανάγκη της Ευρώπης να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της, μειώνοντας την εξάρτηση από τρίτες χώρες και ενισχύοντας την αυτονομία της σε κρίσιμους τομείς. Για την Ελλάδα, τα 787,67 εκατομμύρια ευρώ αποτελούν σημαντική ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό των αμυντικών της ικανοτήτων και την ενίσχυση του ρόλου της ως πυλώνα σταθερότητας στη νοτιοανατολική Μεσόγειο.
