Η DEPA Εμπορίας και η Naftogaz υπέγραψαν στην Αθήνα δήλωση προθέσεων για LNG προς την Ουκρανία. Ελλάδα και «κάθετος διάδρομος» γίνονται κλειδί της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Σε μια στιγμή που η Ευρώπη αναζητά εναγωνίως νέες πηγές σταθερότητας στην ενέργεια, η Αθήνα μετατρέπεται σε σκηνικό ενός κομβικού βήματος. Σήμερα, 16 Νοεμβρίου, Ελλάδα και Ουκρανία έκλεισαν μια συμφωνία που έχει βάρος πολύ μεγαλύτερο από μια τυπική «δήλωση προθέσεων», πρόκειται για έναν γεωπολιτικό μηχανισμό ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ενεργειακής θωράκισης, σχεδιασμένο για να λειτουργήσει στον δύσκολο χειμώνα του 2025–2026.
Η ΔΕΠΑ Εμπορίας και η Naftogaz υπέγραψαν τη συμφωνία στην Αθήνα, υπό το βλέμμα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Παρούσα και η Αμερικανίδα πρέσβης Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, μια λεπτομέρεια που από μόνη της φανερώνει την αμερικανική σφραγίδα σε μια υπόθεση που αφορά καθαρά την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ένας «κάθετος διάδρομος» που αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη
Η συμφωνία προβλέπει ότι ποσότητες LNG από τις ΗΠΑ, μέσω της κοινοπραξίας ATLANTIC – SEE (στην οποία η ΔΕΠΑ συμμετέχει με 40%), θα φτάσουν στην Ουκρανία μέσα από μια σύνθετη αλλά κρίσιμη διαδρομή: τον περίφημο «κάθετο διάδρομο».
Πρόκειται για ένα πολυεθνικό μονοπάτι μεταφοράς φυσικού αερίου, στο οποίο συνεργάζονται πέντε Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs):
- Ελλάδα – ΔΕΣΦΑ
- Βουλγαρία – Bulgartransgaz
- Ρουμανία – Transgaz
- Μολδαβία – VestMoldTransgaz
- Ουκρανία – GTSOU
Η περίοδος παράδοσης ορίζεται για Δεκέμβριο 2025 – Μάρτιο 2026.
Με άλλα λόγια, η Ουκρανία θα εισέλθει στον χειμώνα εκείνης της χρονιάς έχοντας ακόμη μία πύλη εισαγωγής ενέργειας, ίσως την πιο πολιτικά ασφαλή.
Ο ρόλος της Ελλάδας – Από περιφερειακός παίκτης σε στρατηγικό πυλώνα
Η παρουσία Μητσοτάκη στη διαδικασία ήταν πολιτικό μήνυμα. Η Ελλάδα εμφανίζεται πλέον ως ενεργειακός κόμβος που διασυνδέει Ανατολή, Ευρώπη και Βαλκάνια, σε μια εποχή που τα κλασικά δίκτυα αερίου της Ευρώπης υφίστανται πιέσεις λόγω γεωπολιτικών συγκρούσεων.
Οι ελληνικές υποδομές, αλλά και η στρατηγική διαφοροποίηση προμηθειών της ΔΕΠΑ, καθιστούν τη χώρα κρίσιμο «μεσολαβητή» που διασφαλίζει ότι οι ροές δεν θα σπάσουν σε περίπτωση κρίσης. Όπως σημείωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΠΑ Εμπορίας, Κωνσταντίνος Ξιφαράς, το εγχείρημα λειτουργεί σαν «γέφυρα ενέργειας» ανάμεσα στις υποδομές της Ελλάδας και τις ανάγκες της Ουκρανίας και τελικά, όλης της Ευρώπης.
Το μήνυμα της Ουκρανίας: «Ένας ακόμη αξιόπιστος δρόμος»
Ο CEO της Naftogaz, Sergii Koretskyi, μίλησε με σαφείς τόνους:
«Διευρύνουμε σταθερά τη γεωγραφία των προμηθειών μας… Θέλουμε να διασφαλίσουμε αξιόπιστη θέρμανση για τους Ουκρανούς τον επόμενο χειμώνα.»
Το ευχαριστώ του προς τη ΔΕΠΑ Εμπορίας αλλά και προς την ουκρανική κυβέρνηση δείχνει κάτι που δεν λέγεται δημόσια: η Ουκρανία βρίσκεται σε αγώνα δρόμου για να θωρακιστεί ενεργειακά ενόψει ενός ακόμη δύσκολου χειμώνα, υπό το φάσμα συγκρούσεων, επιθέσεων σε υποδομές και αβεβαιότητας.
Η «μεγάλη εικόνα» – μια πολύ πιο βαθιά συμφωνία
Αν κοιτάξει κανείς επιφανειακά τη δήλωση προθέσεων, θα δει μια συμφωνία LNG.
Αν όμως τη διαβάσει σε πολιτικό βάθος, θα δει:
- ελληνοουκρανική στρατηγική σύμπλευση,
- σαφές αμερικανικό αποτύπωμα,
- ενίσχυση του νοτιοανατολικού ενεργειακού τόξου,
- την Ελλάδα να κλειδώνει ρόλο περιφερειακού παίκτη σε ευρωπαϊκό επίπεδο,
- και μια Ουκρανία που χτίζει ενεργειακά «δίχτυα ασφαλείας» σε πολλαπλές χώρες.
Ο «κάθετος διάδρομος» δεν είναι απλώς μια γραμμή στον χάρτη είναι μια νέα πραγματικότητα στην ενεργειακή γεωπολιτική της περιοχής.
Η οικονομία του μέλλοντος περνάει από τα Βαλκάνια
Η συμφωνία DEPA–Naftogaz είναι το είδος των κινήσεων που συνήθως προλογίζουν μεγαλύτερες συνεργασίες: επενδύσεις σε αποθήκευση, διασυνδέσεις, νέες μονάδες LNG, αλλά και μελλοντικές συνέργειες με ΑΠΕ και υδρογόνο.
Για την Ελλάδα, η σημασία είναι διπλή:
- Οικονομική – ενισχύει το διεθνές χαρτοφυλάκιο της χώρας και των ελληνικών εταιρειών.
- Γεωπολιτική – η χώρα κατοχυρώνει ρόλο «ρυθμιστή» στα βαλκανικά και ευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας.
