Πλήρης ημερών στα 99 της χρόνια έφυγε η κορυφαία Βυζαντινολόγος παγκόσμιας εμβέλειας Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ – Η συγκινητική μαρτυρία του Νίκου Γκότση για το τηλεφώνημα που έμεινε στην ιστορία
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η εμβληματική Βυζαντινολόγος που τίμησε τη χώρα διεθνώς και αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές του 20ού και 21ου αιώνα, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών, αφήνοντας πίσω της ένα ανεκτίμητο επιστημονικό και πολιτισμικό αποτύπωμα.
Υπήρξε σύμβολο πνευματικής οξυδέρκειας, βαθιάς ιστορικής γνώσης και σπάνιας ρητορικής δύναμης. Μια Ελληνίδα που κατέκτησε τη διεθνή ακαδημαϊκή σκηνή, υπηρέτησε ως Πρύτανης της Σορβόννης και αφιέρωσε τη ζωή της στη μελέτη και ανάδειξη του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους του Βυζαντίου, επανατοποθετώντας το στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ιστορικής συνείδησης.
«Πες τους να σκάψουν εκεί»
Με αφορμή την απώλειά της, ο Νίκος Γκότσης, επικεφαλής της παράταξης «Προοπτική Πολιτών» στην Αλεξανδρούπολη, θυμήθηκε μια προσωπική εμπειρία που αποτυπώνει το πνευματικό της μεγαλείο.
Το 2018, σε ηλικία 92 ετών, η Αρβελέρ τηλεφώνησε προσωπικά στον τότε Αντιδήμαρχο Φερών.
«Χτυπά το τηλέφωνο… άγνωστος αριθμός… Αρβελέρ», του είπε με τη χαρακτηριστική της φωνή.
Ακολούθησαν δεκαπέντε λεπτά διαλόγου για τον Ναό της Παναγίας Κοσμοσώτειρας, τον Ισαάκιο Κομνηνό και τον τόπο ταφής του. Με απόλυτη βεβαιότητα και ιστορική τεκμηρίωση, προέτρεψε:
«Πες στους αρχαιολόγους να σκάψετε εκεί. Μην ψάχνετε αλλού».
Ήταν μια στιγμή που, όπως περιγράφεται, άφησε δέος. Μια σπάνια διαύγεια πνεύματος, μια προσωπικότητα που μέχρι τα βαθιά της χρόνια παρέμενε ενεργή, ερευνητική, παρούσα.
Η Αρβελέρ και το Βυζάντιο
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε από τις πρώτες που ανέδειξαν το Βυζάντιο όχι ως “παρένθεση” της ιστορίας, αλλά ως θεμέλιο της ευρωπαϊκής πολιτικής και πολιτισμικής εξέλιξης.
Μιλούσε για το Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος με πάθος και επιστημονική ακρίβεια. Τόνιζε ότι η ελληνική ταυτότητα δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς τη βυζαντινή της συνέχεια.
Η σκέψη της γεφύρωνε εποχές. Η φωνή της έδινε αυτοπεποίθηση σε έναν λαό που συχνά ξεχνά το βάθος της ιστορίας του.
Μια παρακαταθήκη που δεν σβήνει
Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, ήταν μια γυναίκα σύμβολο για τη χώρα μας, ένας φάρος πνευματικής αυτογνωσίας, μεταξύ άλλων.
Οι επαφές μαζί της, όπως μαρτυρούν όσοι τη γνώρισαν, ήταν εμπειρίες που άφηναν δίψα για γνώση.
Σήμερα, η Ελλάδα αποχαιρετά μια σπουδαία μορφή. Όμως η σκέψη της, τα βιβλία της και το έργο της συνεχίζουν να διδάσκουν.
Η φωνή του Βυζαντίου μπορεί να σίγησε, αλλά η παρακαταθήκη της Ελένης Γλυκατζη – Αρβελέρ θα παραμένει ζωντανή.
