Πληροφορίες για κατηγορητήρια απευθείας σε πολιτικά πρόσωπα από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με επίκληση της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου – Η παρέμβαση Κοβέσι, η απόφαση 1918/2025 του ΣτΕ και το ενδεχόμενο το άρθρο 86 να κριθεί ανίσχυρο στην πράξη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πολύκροτο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και η διαχείριση των αγροτικών επιδοτήσεων, με την έρευνα να μπαίνει πλέον σε δεύτερη, σαφώς πιο οξυμένη φάση. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να προχωρήσει η ίδια σε άσκηση ποινικών διώξεων κατά πολιτικών προσώπων, χωρίς να προηγηθεί η κλασική κοινοβουλευτική διαδρομή μέσω Βουλής.
Υπενθυμίζεται ότι στο πρώτο σκέλος της υπόθεσης, η διαδικασία ακολούθησε το μονοπάτι του άρθρου 86 του Συντάγματος, με τη διαβίβαση δικογραφίας στη Βουλή που αφορούσε τους πρώην υπουργούς Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη. Τώρα όμως, το σενάριο που εξετάζεται είναι ριζικά διαφορετικό: να σταλούν κατηγορητήρια απευθείας σε εμπλεκόμενους, χωρίς την πολιτικά φορτισμένη μεσολάβηση της Ολομέλειας.
Η «σύγκρουση» με το άρθρο 86 και το ευρωπαϊκό δίκαιο
Κλειδί σε αυτή την πιθανή θεσμική ανατροπή είναι η αρχή της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου έναντι του εθνικού. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όπως μεταφέρεται, προσανατολίζεται στο να εφαρμόσει στην πράξη αυτή την αρχή, θεωρώντας ότι ο μηχανισμός ασυλίας και ειδικής μεταχείρισης υπουργών που προβλέπει το άρθρο 86 δεν μπορεί να παρεμποδίζει έρευνες για αδικήματα που άπτονται του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Η ίδια η Γενική Ευρωπαία Εισαγγελέας, Λάουρα Κοβέσι, είχε στείλει σαφές μήνυμα κατά την επίσκεψή της στην Ελλάδα τον Οκτώβριο. Δημόσια είχε αναφέρει ότι το άρθρο 86 έχει ήδη λειτουργήσει ως εμπόδιο τόσο στην υπόθεση των Τεμπών όσο και στον φάκελο ΟΠΕΚΕΠΕ, χαρακτηρίζοντάς το ρύθμιση αντίθετη με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Με άλλα λόγια, είχε προεξοφλήσει ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο νομικό, αλλά και πολιτικό.
Το ΣτΕ «δείχνει» αναπροσαρμογή της νομολογίας
Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο βαρύ μετά την πρόσφατη απόφαση 1918/2025 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η απόφαση αυτή υπενθυμίζει ότι ακόμη και οι διατάξεις συνταγματικού επιπέδου οφείλουν να ερμηνεύονται σε αρμονία με το ενωσιακό δίκαιο, επικαλούμενη ρητά τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υποχρέωση των εθνικών δικαστηρίων να διασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα των κανόνων της Ε.Ε.
Με βάση αυτό το σκεπτικό, νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι το «τείχος προστασίας» του άρθρου 86 μπορεί να κριθεί στην πράξη ανίσχυρο, εφόσον συγκρούεται με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού δικαίου για διαφάνεια, λογοδοσία και προστασία του ευρωπαϊκού χρήματος. Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα άνοιγε απλώς τον δρόμο για απευθείας διώξεις στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά θα δημιουργούσε νέο προηγούμενο για τον τρόπο που αντιμετωπίζονται συνολικά τα πολιτικά πρόσωπα σε υποθέσεις με ευρωπαϊκή διάσταση.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ως «παίκτης-κλειδί»
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διαμηνύει ότι λειτουργεί με πλήρη θεσμική ανεξαρτησία: δεν ζητά άδεια από εθνικές αρχές για να κινήσει ποινικές διαδικασίες, μπορεί να αναλαμβάνει εκκρεμείς υποθέσεις και να ανοίγει νέες έρευνες για αδικήματα που θίγουν τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι η ελληνική συνταγματική αρχιτεκτονική τίθεται για πρώτη φορά υπό ευθύ, επιχειρησιακό έλεγχο από έναν ευρωπαϊκό θεσμό, πέρα από θεωρητικά νομικά κείμενα.
Εάν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για απευθείας κατηγορητήρια σε πολιτικά πρόσωπα, η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ θα εξελιχθεί σε crash test για τις αντοχές του άρθρου 86 και, κυρίως, για την προσαρμογή της ελληνικής έννομης τάξης στις επιταγές του ενωσιακού δικαίου. Σε ένα πολιτικό σκηνικό ήδη φορτισμένο από κοινωνικές εντάσεις και σκάνδαλα, το επόμενο βήμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας μπορεί να αποδειχθεί σημείο καμπής για τη σχέση Δικαιοσύνης – πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα.
