Από τη Βάπτιση του Ιησού στον Ιορδάνη μέχρι τον Σταυρό που πέφτει στα νερά της Ελλάδας — Θεοφάνεια, η λαμπρότερη γιορτή του Δωδεκαημέρου.
Κάθε χρόνο, στις 6 Ιανουαρίου, η Ελλάδα και ολόκληρος ο Χριστιανικός κόσμος γιορτάζει μια από τις πιο σημαντικές εορτές του θρησκευτικού ημερολογίου, τα Θεοφάνεια, γνωστά και ως «Τα Φώτα» ή Επιφάνια. Είναι η ημέρα που τιμάται η Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, ένα γεγονός που, σύμφωνα με τις Γραφές, σηματοδοτεί τη φανέρωση της Αγίας Τριάδας.
Τι σημαίνει η λέξη «Θεοφάνεια»
Η λέξη «Θεοφάνεια» προέρχεται από την ελληνική λέξη «φανέρωση» και αναφέρεται στη στιγμή που εμφανίστηκε για πρώτη και μοναδική φορά στη Γη και η Αγία Τριάδα:
- ο Πατέρας,
- ο Υιός (Ιησούς Χριστός),
- και το Άγιο Πνεύμα.
Κατά τη Βάπτιση στον Ιορδάνη ποταμό, το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε με τη μορφή περιστεριού, ενώ από τον ουρανό ακουγόταν η φωνή:
«Ούτος εστί ο Υιός του Θεού ο αγαπητός…»
Η ιστορία των Θεοφανείων
Η ακριβής στιγμή καθιέρωσης της εορτής δεν είναι γνωστή, αλλά οι πρώτες μαρτυρίες χρονολογούνται ήδη από τον 2ο αιώνα μ.Χ.. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς αναφέρει ότι αρχικά η εορτή γιορταζόταν στις αρχές Ιανουαρίου, ενώ τον 4ο αιώνα είχε πια καθιερωθεί στην ευρύτερη Εκκλησία.
Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφέρεται στην εορτή ως αρχαία πανήγυρη, με επίκεντρο όχι τη γέννηση αλλά τη φώτιση της ανθρωπότητας μέσω του βαπτίσματος, από όπου και η ονομασία «Φώτα».
Οι κυριότερες τελετές
1. Ο Μέγας Αγιασμός
Η λειτουργία πραγματοποιείται σε όλες τις Εκκλησίες με την ευλογία του ύδατος. Ο πιστός λαός λαμβάνει τον αγιασμό, με την ευχή να φέρει φώτιση και προστασία στη ζωή του.
2. Η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού
Η πιο εντυπωσιακή παράδοση των Θεοφανείων, ο Τίμιος Σταυρός ρίχνεται στα νερά.
Στην Ελλάδα, η εικόνα αυτή έχει πολιτιστική και κοινωνική διάσταση, καθώς ο Σταυρός βυθίζεται σε λιμάνια, ποτάμια ή λίμνες, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Πολιτείας, των Τοπικών Αρχών αλλά και πλήθους πιστών.
