Τα τουρκικά Θαλάσσια Πάρκα επαναφέρουν στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στο Αιγαίο – Η Αθήνα χαρακτηρίζει την κίνηση «απαράδεκτη, μονομερή και παράνομη»
Τα τουρκικά Θαλάσσια Πάρκα προκαλούν νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Άγκυρα προχώρησε στη θέσπιση δύο θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, με τον σχεδιασμό στο Βόρειο Αιγαίο να εκτείνεται μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης.
Η Αθήνα αντέδρασε σε υψηλούς τόνους, χαρακτηρίζοντας την τουρκική ενέργεια «απαράδεκτη, μονομερή και παράνομη» και ξεκαθαρίζοντας ότι δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα έναντι των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Τα δύο τουρκικά Προεδρικά Διατάγματα φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και αφορούν μία περιοχή στο Βόρειο Αιγαίο και μία δεύτερη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για τον Έβρο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο πρώτος σχεδιασμός, καθώς αφορά θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Σαμοθράκη και τη Λήμνο, βάζοντας το ακριτικό νησί στο επίκεντρο μιας νέας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
Τουρκικά Θαλάσσια Πάρκα μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης
Σύμφωνα με τους χάρτες που συνοδεύουν τον τουρκικό σχεδιασμό, το Θαλάσσιο Πάρκο του Βόρειου Αιγαίου εκτείνεται σε περιοχή δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου και ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη.
Η συγκεκριμένη χάραξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς εκτείνεται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα και αφορά περιοχή όπου Ελλάδα και Τουρκία δεν έχουν προχωρήσει σε οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Η Άγκυρα επαναφέρει, ουσιαστικά, μέσα από έναν σχεδιασμό που παρουσιάζεται ως περιβαλλοντικός, πάγιες τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες στο Αιγαίο.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι τα δύο πάρκα αποσκοπούν στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Ωστόσο, η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει διαφορετικά τη συγκεκριμένη κίνηση, καθώς θεωρεί ότι μέσω των χαρτών επιχειρείται η αποτύπωση τουρκικών διεκδικήσεων σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες περιοχές.
Στο επίκεντρο και το Καστελόριζο
Η δεύτερη περιοχή που περιλαμβάνεται στον τουρκικό σχεδιασμό βρίσκεται στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο χάρτης εκτείνεται από την περιοχή βορειοανατολικά της Ρόδου προς τον Κόλπο της Αττάλειας και επαναφέρει τη μεγάλη διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας σχετικά με την επήρεια του Καστελόριζου στις θαλάσσιες ζώνες.
Ο τουρκικός σχεδιασμός εμφανίζεται να περιορίζει το νησιωτικό σύμπλεγμα στα υφιστάμενα χωρικά ύδατα, ακολουθώντας την πάγια θέση της Άγκυρας για περιορισμένη επήρεια των ελληνικών νησιών.
Πρόκειται για θέση που η Ελλάδα απορρίπτει, επιμένοντας ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Σκληρή απάντηση από το ελληνικό ΥΠΕΞ
Η αντίδραση της Αθήνας ήταν άμεση και κατηγορηματική.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει τον τουρκικό σχεδιασμό και υπογραμμίζει ότι μονομερείς ανακοινώσεις σε μη οριοθετημένες περιοχές δεν μπορούν να δημιουργήσουν δικαιώματα σε βάρος της Ελλάδας.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Η εξαγγελία “θαλάσσιων πάρκων” σε μη οριοθετημένες περιοχές εκτός τουρκικών χωρικών υδάτων συνιστά απαράδεκτη, μονομερή και παράνομη ενέργεια που δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα έναντι των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων».
Παράλληλα, το ΥΠΕΞ κάνει λόγο για «πλήρη έλλειψη σεβασμού στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας», ενώ προειδοποιεί ότι τέτοιες κινήσεις επηρεάζουν τις σχέσεις καλής γειτονίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η Αθήνα διαμηνύει ότι θα συνεχίσει να προστατεύει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, παράλληλα με την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» πίσω από τους χάρτες
Η νέα κίνηση της Άγκυρας δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο γεγονός.
Οι τουρκικοί χάρτες συνδέονται με τον ευρύτερο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Τουρκίας και με τις θέσεις που έχουν αποτυπωθεί στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η επιλογή, μάλιστα, της περιοχής μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου έχει ξεχωριστή σημασία. Μέσω του νέου χάρτη η Τουρκία επιχειρεί να εντάξει σε έναν θεσμοθετημένο περιβαλλοντικό σχεδιασμό θέσεις που σχετίζονται άμεσα με την ευρύτερη ελληνοτουρκική διαφορά για τις θαλάσσιες ζώνες.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου επανέρχεται η τουρκική θέση για το Καστελόριζο.
Γιατί η κίνηση αφορά άμεσα τη Σαμοθράκη
Για τη Θράκη και ειδικότερα τον Έβρο, το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η Σαμοθράκη βρίσκεται πλέον πάνω στον χάρτη της νέας τουρκικής πρωτοβουλίας.
Δεν πρόκειται για αλλαγή των ελληνικών συνόρων ούτε για δημιουργία τουρκικής κυριαρχίας στην περιοχή μέσω της μονομερούς ανακήρυξης ενός θαλάσσιου πάρκου.
Πρόκειται, όμως, για μία κίνηση με σαφή πολιτική και διπλωματική διάσταση, την οποία η Αθήνα απορρίπτει ως παράνομη.
Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης αποκτά ιδιαίτερη σημασία: η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες αγγίζει πλέον άμεσα και το Βόρειο Αιγαίο, με τη Σαμοθράκη να βρίσκεται στο επίκεντρο του νέου χάρτη.
