Ανοίγματα στα F-35 και ενεργειακά deals δισεκατομμυρίων – Η «χημεία» και τα διεθνή μηνύματα στη σκιά Ουκρανίας, Γάζας και Ρωσίας
*της Κατερίνας Καλεντερίδου
Έξι χρόνια μετά την τελευταία τους συνάντηση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποδέχθηκε τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Οβάλ γραφείο. Η ατζέντα τους περιλάμβανε ενεργειακά deals κολοσσιαίας αξίας, τη μεγάλη επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 που εξακολουθεί να εκκρεμεί και τα «καυτά» γεωπολιτικά μέτωπα: Γάζα, Ουκρανία, Ρωσία.
Η αταλάντευτη αμερικανική στάση για τα F-35 και τα S-400
Κεντρικό θέμα ήταν το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμά F-35. Η αμερικανική πλευρά τηρεί «σκληρή γραμμή» ενώ παραμένει αισιόδοξη μέσω Τραμπ, με τη διαπραγμάτευση να εξαρτάται από την προθυμία της Τουρκίας να εγκαταλείψει τις ρωσικές ενεργειακές πρακτικές.
BREAKING: Trump:
— Clash Report (@clashreport) September 25, 2025
We can easily do a deal on F-35's with Türkiye, but Erdogan going to do something for us first. pic.twitter.com/pycqRVIUdL
Καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης προεδρικής θητείας Τραμπ, οι ΗΠΑ απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα F-35 ύστερα από την αγορά των ρωσικών S-400. Τις τελευταίες μέρες, Τραμπ τοποθέτησε ξανά το ζήτημα στο τραπέζι, συνδέοντας την πώληση των F-35 με τη στάση της Τουρκίας στα ρωσικά ενεργειακά. Ο ίδιος έκανε θετικές δηλώσεις «ίσως το κάνουμε, εξαρτάται, θα κάνει κάτι για εμάς» επιβεβαιώνοντας την πολιτική του «quid pro quo».
Αμερικανικό νομοσχέδιο (CAATSA) και τροπολογίες για τον αμυντικό προϋπολογισμό του 2020 εμποδίζουν την Τουρκία να λάβει F-35, εκτός αν εγκαταλείψει το S-400 και το Κογκρέσο επιμένει σε αυτό.
Οι συμφωνίες-μαμούθ σε φυσικό αέριο, Boeing και πυρηνική ενέργεια
Η Τουρκία και οι ΗΠΑ υπέγραψαν:
- 20ετή συμφωνία 43 δισ. δολαρίων για εισαγωγή 4 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως έως το 2045.
- Συμφωνία με Boeing αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων για πάνω από 200 πολιτικά αεροσκάφη.
- Μνημόνιο στρατηγικής συνεργασίας για πολιτική πυρηνική ενέργεια, με τον Υπουργό Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ και τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο επικεφαλής.
Οι ενεργειακές και αμυντικές συνεργασίες αναμένεται να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο τη στρατηγική σχέση ΗΠΑ-Τουρκίας, επεκτείνοντας τις κοινές επενδύσεις και τεχνολογικές υποδομές.
Συζητήσεις για F-16 και γεωπολιτικό παζάρι – Το αμερικανικό Κογκρέσο θέλει «φρένο» για F-35
Η πώληση F-16 παραμένει ανοιχτή, με τον ίδιο τον πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία να τονίζει πως «τα πάντα έχουν να κάνουν με τα χρήματα», ενώ για τα F-35 το Κογκρέσο συνεχίζει να προβάλλει «κόκκινες γραμμές» λόγω των παραβιάσεων εναέριου χώρου και της συνεργασίας με τη Ρωσία.
Οι ελληνικές ομάδες στο Κογκρέσο (και το ελληνοαμερικανικό λόμπι) έχουν εισηγηθεί να μπλοκαριστεί κάθε νέα συμφωνία για F-35, επικαλούμενοι τους κινδύνους από τη διοχέτευση τεχνολογίας προς τη Ρωσία και τις στρατιωτικές κινήσεις της Τουρκίας στη Συρία και την Κύπρο.
Διεθνές μήνυμα η συνεργασία ΗΠΑ-Τουρκίας – Γεφυρώνονται οι διαφορές;
Η συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν χαρακτηρίστηκε «εξαιρετική» από τον Αμερικανό πρόεδρο. Και οι δύο ηγέτες τόνισαν τη σημασία της στρατηγικής συνεργασίας, ειδικά στον τομέα της ενέργειας, ενώ έδειξαν «όρεξη» για νέα βήματα στην άρση κυρώσεων και την επανέναρξη του προγράμματος F-35 – αν και τίποτα δεν έχει οριστικοποιηθεί.
Το BBC και η Washington Post επισημαίνουν ότι ο Τραμπ κυριάρχησε στη συνέντευξη Τύπου, αποφεύγοντας δημόσια διαφωνία ενώ οι επίσημες διαπραγματεύσεις για τα μαχητικά και τα ενεργειακά παραμένουν ανοιχτές για τις επόμενες εβδομάδες.
Ο ρόλος της Τουρκίας στα ενεργειακά και τη νέα στρατηγική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή
Στη συνάντηση εξετάστηκαν εκτενώς οι ενεργειακές σχέσεις, η Συμφωνία Πυρηνικής Ενέργειας, και ο άξονας δισεκατομμυρίων για LNG και Boeing. Η Τουρκία, ως ενεργειακός κόμβος που αγοράζει πάνω από 100 δισ. ενέργεια από τη Ρωσία, αποκτά κομβικό ρόλο στην αμερικανική στρατηγική απέναντι σε Ρωσία, Ιράν και Κίνα.
Στη Συρία, Τραμπ και Ερντογάν εμφανίζονται πιο συντονισμένοι ως προς τη φιλο-ισραηλινή προσέγγιση, αλλά οι διαφορές στην Γάζα και το Κυπριακό παραμένουν έντονες.
Δείτε τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων στους δύο ηγέτες:
