Από την 1η Δεκεμβρίου όλες οι επιχειρήσεις λιανικής –από το μικρό μαγαζί της γειτονιάς μέχρι τις μεγάλες αλυσίδες και τα e‑shops– πρέπει να δέχονται πληρωμές μέσω IRIS, με POS, ταμειακές και ΑΑΔΕ να «μιλούν» μεταξύ τους σε πραγματικό χρόνο, αλλιώς απειλούνται με βαριές κυρώσεις.
Μια νέα εποχή στις ηλεκτρονικές συναλλαγές ξεκινά από σήμερα, 1η Δεκεμβρίου, καθώς οι πληρωμές μέσω IRIS γίνονται υποχρεωτικές για όλες τις επιχειρήσεις λιανικής, ανεξαρτήτως μεγέθους και δραστηριότητας.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε φυσικό κατάστημα, σούπερ μάρκετ, συνεργείο, καφέ, αλλά και κάθε ηλεκτρονικό κατάστημα ή επαγγελματίας που εκδίδει αποδείξεις λιανικής, οφείλει να δέχεται IRIS πληρωμές, παράλληλα με τις κάρτες και τα μετρητά.
Για να λειτουργήσει το νέο σύστημα, POS, ταμειακή μηχανή και πλατφόρμα της ΑΑΔΕ πρέπει να είναι πλήρως διασυνδεδεμένα, ώστε κάθε συναλλαγή να καταγράφεται αυτόματα και να εκδίδεται απόδειξη σε πραγματικό χρόνο.
Για τον καταναλωτή, η αλλαγή μεταφράζεται σε έναν ακόμη πιο γρήγορο και απλό τρόπο πληρωμής: με τη σάρωση ενός QR code ή την επιλογή IRIS από την εφαρμογή mobile banking, το ποσό μεταφέρεται απευθείας από λογαριασμό σε λογαριασμό μέσα σε δευτερόλεπτα, χωρίς να χρειάζεται κάρτα ή μετρητά.
Η απόδειξη εκδίδεται τη στιγμή της συναλλαγής, ενώ στην εκτύπωση αναγράφεται ότι η πληρωμή έγινε μέσω IRIS, ώστε να είναι σαφής ο τρόπος εξόφλησης.
Για την αγορά, όμως, η μετάβαση συνεπάγεται κόστος: αναβάθμιση τερματικών, πιθανή αντικατάσταση παλιών ταμειακών, τεχνική υποστήριξη για τη σωστή διασύνδεση, αλλά και προσαρμογή στις νέες ψηφιακές απαιτήσεις της φορολογικής διοίκησης.
Το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ διαβεβαιώνουν ότι στην αρχή θα ακολουθηθεί πιο «ήπια» γραμμή, με έμφαση σε συστάσεις, ειδικά όπου εντοπίζονται τεχνικά προβλήματα που δεν οφείλονται στις επιχειρήσεις. Παρά ταύτα, το νέο πλαίσιο είναι σαφές, η μη αποδοχή πληρωμών μέσω IRIS ή η μη ολοκληρωμένη διασύνδεση συστημάτων επιφέρει πρόστιμα 10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία και 20.000 ευρώ για όσες τηρούν διπλογραφικά, ποσά που μειώνονται στο μισό μόνο για μικρούς οικισμούς έως 500 κατοίκους και μικρά νησιά.
Επιπλέον, εταιρείες που διαχειρίζονται τα POS αντιμετωπίζουν πρόστιμα από 100.000 έως 300.000 ευρώ σε περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων, ενώ η μη αναβάθμιση ενός μόνο τερματικού μπορεί να κοστίσει 500 ευρώ ανά συσκευή.
Σε στρατηγικό επίπεδο, η καθολική εφαρμογή του IRIS εντάσσεται στην προσπάθεια της κυβέρνησης να περιορίσει ριζικά τη φοροδιαφυγή στο λιανεμπόριο, κάνοντας κάθε συναλλαγή «ιχνηλάσιμη» σε πραγματικό χρόνο.
Με το POS να δημιουργεί QR code που περιέχει όλα τα στοιχεία της συναλλαγής και την εφαρμογή του πελάτη να ολοκληρώνει την πληρωμή, τα δεδομένα φτάνουν αυτομάτως στις βάσεις της ΑΑΔΕ, χωρίς να μεσολαβεί ανθρώπινος παράγοντας.
Από τα μέσα του 2026, το IRIS αναμένεται να «απλωθεί» και εκτός συνόρων, μέσω της πλατφόρμας EuroPA, επιτρέποντας instant payments προς χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Πολωνία, κάτι που αν υλοποιηθεί όπως σχεδιάζεται θα αλλάξει σημαντικά και τον τρόπο που ταξιδιώτες ή μικρομεσαίες επιχειρήσεις διακινούν χρήματα στην ευρωπαϊκή αγορά.
