Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Εξωτικών Νοσημάτων στην Ορεστιάδα Έβρου – Από τα εγκαίνια του καλοκαιριού στη σιωπή του Νοεμβρίου
Τον Ιούλιο του 2025, ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Χρήστος Κέλλας επισκέφθηκε την Ορεστιάδα με πομπή, δηλώσεις και μια ιστορική υπόσχεση, πως όλα θα αλλάξουν με την αναβάθμιση του Κέντρου Εξωτικών Νοσημάτων των Ζώων σε «Ευρωπαϊκό Κέντρο», μέσα από Μνημόνιο Συνεργασίας και Προγραμματική Σύμβαση ανάμεσα στο ΥΠΑΑΤ, την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης και τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.
Ο Υφυπουργός μίλησε για «θωράκιση της δημόσιας υγείας», για «ισχυρό μηχανισμό έγκαιρης διάγνωσης κινδύνου» (early warning system), για πυλώνα πρόληψης και έρευνας που θα συνεργάζεται με επιστημονικούς φορείς για την αντιμετώπιση ζωονόσων, την πρόληψη επιζωοτιών και τη μελέτη των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης στην υγεία των ζώων.
Στις συναντήσεις συμμετείχαν ο Περιφερειάρχης Χριστόδουλος Τοψίδης, ο Δήμαρχος Ορεστιάδας Διαμαντής Παπαδόπουλος, ο Αντιπεριφερειάρχης Έβρου και άλλοι τοπικοί φορείς.
Η ατμόσφαιρα ήταν εορταστική, με τον Κέλλα να τονίζει: «Με τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου, η Ορεστιάδα αποκτά κρίσιμο ρόλο στην πρόληψη και διαχείριση ζωονόσων, ενώ ταυτόχρονα προστατεύεται η παραγωγή, ενισχύεται η εξωστρέφεια και θωρακίζεται η βιοασφάλεια της ελληνικής κτηνοτροφίας».
Το timing δεν ήταν τυχαίο, καθώς η επίσκεψη έγινε λίγες ημέρες μετά την υπογραφή του Μνημονίου, αλλά και σε μια περίοδο όπου η ευλογιά των αιγοπροβάτων άρχιζε ήδη να σαρώνει τον Έβρο και τη Θράκη.
Η υπόσχεση ενός «Ευρωπαϊκού Κέντρου» στην Ορεστιάδα ακουγόταν σαν η τέλεια απάντηση σε μια κρίση που εξελισσόταν.
Το «φάντασμα» ενός Κέντρου – 15 χρόνια αδράνειας πριν τον Κέλλα
Αυτό που όμως πολλοί δεν γνωρίζουν ή προτιμούν να ξεχνούν είναι ότι το Κέντρο Εξωτικών Νοσημάτων στην Ορεστιάδα δεν είναι καινούργιο.
Εγκαινιάστηκε το 2008, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 1.000.000 ευρώ, και επρόκειτο να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προστασία της κτηνοτροφίας και της δημόσιας υγείας.
Όμως, από τότε μέχρι σήμερα δηλαδή για 15 συναπτά χρόνια, το Κέντρο παρέμεινε σε πλήρη αδράνεια. Είχε εξοπλισμό, κτίρια, υποδομές, αλλά δεν λειτούργησε ουσιαστικά ποτέ.
Το χρονικό της εγκατάλειψης είναι αποκαλυπτικό.
Εγκαίνια το 2008 → Μηδενική λειτουργία για 15 χρόνια → Επανακοινοποίηση «αναβάθμισης» το 2024 (με καθυστέρηση ενός έτους από την αρχική ανακοίνωση) → Επίσημη υπογραφή και επίσκεψη Κέλλα τον Ιούλιο 2025 → …και μετά;
Νοέμβριος 2025: Που βρίσκεται σήμερα το «Ευρωπαϊκό Κέντρο»;
Από τον Ιούλιο του 2025 έως και σήμερα, στις 28 Νοέμβριου, δεν υπάρχει καμία δημόσια ενημέρωση για το τι έγινε με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Εξωτικών Νοσημάτων. Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις για έναρξη λειτουργίας, δεν υπάρχουν δελτία τύπου για προσλήψεις επιστημόνων, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε συγκεκριμένες δράσεις, ερευνητικά προγράμματα ή διασυνδέσεις με ευρωπαϊκά δίκτυα παρακολούθησης ζωονόσων.
Αυτό που υπάρχει είναι η σιωπή και η σιωπή έρχεται, σε μια περίοδο όπου η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει θανατώσει πάνω από 423.000 ζώα σε όλη τη χώρα και χιλιάδες στη Θράκη.
Τα ερωτικά που προκύπτουν είναι εύλογα …
- Λειτουργεί σήμερα το Κέντρο; Αν όχι, γιατί;
- Έχει προσληφθεί προσωπικό; Έχει ενεργοποιηθεί ο εξοπλισμός; Υπάρχουν διαδικασίες διάγνωσης, ελέγχου και παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο;
- Αν το Κέντρο δεν λειτουργεί ακόμη, τι ακριβώς υπογράφηκε τον Ιούλιο; Μια πρόθεση; Ένα Μνημόνιο χωρίς χρονοδιάγραμμα; Μια φωτογραφία για το αρχείο;
Η πραγματικότητα που δεν φαίνεται στα δελτία τύπου
Στην Ορεστιάδα, όπως και σε όλη τη Θράκη, οι κτηνοτρόφοι βιώνουν μια κρίση ιστορικών διαστάσεων. Χάνουν κοπάδια, χάνουν εισόδημα, χάνουν την εμπιστοσύνη τους στην ικανότητα του κράτους να τους προστατεύσει.
Κι όμως, στην ίδια πόλη, υπάρχει ένα Κέντρο που τουλάχιστον στα χαρτιά είναι «Ευρωπαϊκό», με υποδομές, με δυνατότητες, με προοπτική.
Αλλά στην πράξη; Κανείς δεν ξέρει αν λειτουργεί. Κανείς δεν έχει δει αποτελέσματα. Κανείς δεν έχει ακούσει για διαγνωστικούς ελέγχους, για έρευνα, για παρακολούθηση κρουσμάτων σε πραγματικό χρόνο, για την «πρώιμη διάγνωση κινδύνου» που υποσχέθηκε ο Κέλλας.
Μια υποψία που γίνεται βεβαιότητα: Το «Ευρωπαϊκό Κέντρο» ως επικοινωνιακή κίνηση;
Το σενάριο που αναδύεται είναι δυσάρεστο, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η επίσκεψη του Κέλλα τον Ιούλιο ήταν, εν μέρει τουλάχιστον, μια επικοινωνιακή κίνηση σε μια περίοδο κρίσης. Ανακοινώθηκε μια «αναβάθμιση» που, στην ουσία, δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Υπογράφηκε ένα Μνημόνιο που μέχρι στιγμής δεν έχει παράξει καμία ορατή αλλαγή και το χειρότερο; δεν υπάρχει διαφάνεια, δεν υπάρχει δημόσια λογοδοσία, δεν υπάρχει ενημέρωση για το που βρίσκεται σήμερα το έργο.
Αν το Κέντρο λειτουργούσε, το ΥΠΑΑΤ θα το διαφήμιζε. Αν υπήρχαν διαγνώσεις, θα υπήρχαν ανακοινώσεις. Αν υπήρχε πρόοδος, θα υπήρχαν δελτία τύπου. Η σιωπή, στην πολιτική, σπάνια είναι τυχαία.
