Στο επίκεντρο η στατική επάρκεια του βυζαντινού ναού του 1151 – Σε εξέλιξη γεωτεχνικές έρευνες, ενώ σχεδιάζονται παρεμβάσεις στο μνημείο και τον περιβάλλοντα χώρο.
Σε τροχιά ολοκληρωμένου σχεδιασμού για την προστασία και αποκατάστασή της μπαίνει η Παναγία Κοσμοσώτειρα στις Φέρες του Έβρου, ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Θράκης, με ιστορία που ξεκινά το 1151.
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ολοκλήρωσε την επίσκεψή της στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου πραγματοποιώντας αυτοψία στον ιστορικό ναό, την ώρα που το Υπουργείο Πολιτισμού προωθεί ένα πλέγμα επιστημονικών μελετών για τη διατήρηση και την αποκατάστασή του.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η διερεύνηση της στατικής επάρκειας του μνημείου, ενώ παράλληλα εξελίσσονται γεωτεχνικές και γεωφυσικές έρευνες, οι οποίες θα αποτελέσουν τη βάση για τον επόμενο σχεδιασμό.
Η διαδικασία περιλαμβάνει όχι μόνο την προστασία του ίδιου του ναού, αλλά και τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, τις αναγκαίες υποστηρικτικές εγκαταστάσεις και τη συντήρηση του πολύτιμου τοιχογραφικού διακόσμου.
Παναγία Κοσμοσώτειρα: Στο επίκεντρο η στατική επάρκεια
Το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, έχει αναλάβει την εκπόνηση στατικής μελέτης για την Παναγία Κοσμοσώτειρα.
Σκοπός είναι να εξεταστεί η στατική επάρκεια του ιστορικού κτίσματος και να προσδιοριστούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις για τη μακροχρόνια προστασία του.
Η μελέτη αποτελεί κρίσιμο στάδιο στην προετοιμασία της αποκατάστασης, καθώς οι επεμβάσεις σε ένα βυζαντινό μνημείο τέτοιας σημασίας απαιτούν λεπτομερή επιστημονική τεκμηρίωση.
Η διερεύνηση της στατικής επάρκειας δεν σημαίνει, πάντως, ότι έχει διαπιστωθεί επικινδυνότητα. Αποτελεί μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης και προστασίας του ναού.
Γεωτεχνική μελέτη και γεωφυσική διασκόπηση στις Φέρες
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη η γεωτεχνική μελέτη και η γεωφυσική διασκόπηση του περιβάλλοντος χώρου.
Οι έρευνες αυτές θα συμβάλουν στην αποτύπωση των συνθηκών του εδάφους και του υπεδάφους, παρέχοντας τα απαραίτητα επιστημονικά δεδομένα για τον σχεδιασμό των επόμενων παρεμβάσεων.
Η αξιολόγηση των γεωτεχνικών χαρακτηριστικών είναι ιδιαίτερα σημαντική για ιστορικά κτίσματα, καθώς η προστασία τους δεν περιορίζεται στα ορατά αρχιτεκτονικά στοιχεία.
Απαιτείται συνολική προσέγγιση, η οποία λαμβάνει υπόψη τόσο τη δομή του μνημείου όσο και το περιβάλλον μέσα στο οποίο διατηρείται επί αιώνες.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο αποκατάστασης
Μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων ερευνών, προβλέπεται να ακολουθήσει η αρχιτεκτονική μελέτη αποκατάστασης του ναού.
Ο συνολικός σχεδιασμός περιλαμβάνει:
- Τη διερεύνηση της στατικής επάρκειας και τον προσδιορισμό των αναγκαίων μέτρων προστασίας.
- Τη γεωτεχνική μελέτη και τη γεωφυσική διασκόπηση του περιβάλλοντος χώρου.
- Την εκπόνηση αρχιτεκτονικής μελέτης αποκατάστασης.
- Τη μελέτη διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου.
- Τις απαραίτητες μελέτες για τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις.
- Τη μελέτη συντήρησης του τοιχογραφικού διακόσμου.
Πρόκειται για έναν σχεδιασμό που αντιμετωπίζει το μνημείο ως ενιαίο ιστορικό και αρχιτεκτονικό σύνολο, με στόχο να διατηρηθούν τόσο η κατασκευαστική του υπόσταση όσο και τα ιδιαίτερα πολιτιστικά χαρακτηριστικά του.
Προς το παρόν, δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένος προϋπολογισμός ή χρονοδιάγραμμα έναρξης των εργασιών αποκατάστασης.
Ένα μνημείο 875 ετών με ιδιαίτερη ιστορική σημασία
Η Παναγία Κοσμοσώτειρα ιδρύθηκε το 1151 από τον Ισαάκιο Κομνηνό, μέλος της βυζαντινής αυτοκρατορικής δυναστείας των Κομνηνών.
Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα μνημεία της μεσοβυζαντινής περιόδου στη Θράκη και συνδέεται άμεσα με την ιστορική διαδρομή της περιοχής των Φερών.
Η αρχιτεκτονική του ναού και ο τοιχογραφικός του διάκοσμος αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες της βυζαντινής τέχνης του 12ου αιώνα.
Παράλληλα, το μνημείο εξακολουθεί να κατέχει ξεχωριστή θέση στη θρησκευτική και πολιτιστική ζωή της περιοχής, αποτελώντας σημείο αναφοράς για την τοπική κοινωνία.
Η διατήρησή του δεν αφορά μόνο τις Φέρες ή τον Έβρο, αλλά την προστασία ενός σημαντικού τμήματος της βυζαντινής πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
