Συνεχείς εμπλοκές και νέα οικονομική επιβάρυνση για το εμβληματικό οδικό έργο στον Έβρο – Ανεκπλήρωτες παραδόσεις γης στον οικισμό Ρομά «παγώνουν» τη γέφυρα Γ2 και μεταθέτουν την ολοκλήρωση για το 2027.
Ανατολική Περιφερειακή Αλεξανδρούπολης – Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος αδιεξόδου
Η Ανατολική Περιφερειακή Αλεξανδρούπολης επανέρχεται στο προσκήνιο της δημοσιότητας μέσα από μια νέα, σοβαρή εξέλιξη που αναδεικνύει τις χρόνιες παθογένειες των μεγάλων δημοσίων έργων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το Υπουργείο Υποδομών προχώρησε στην έγκριση αποζημίωσης ύψους 2 εκατ. ευρώ προς την ανάδοχο εταιρεία ΤΕΚΑΛ , έναντι σχετικού αιτήματος περίπου 2,8 εκατ. ευρώ, λόγω της συνεχιζόμενης υπερημερίας του κυρίου του έργου.
Η βασική αιτία πίσω από την οικονομική αυτή απαίτηση εντοπίζεται στη μη παράδοση ελεύθερης εργοταξιακής ζώνης στο κρίσιμο μεσαίο τμήμα της οδού και ειδικότερα στην περιοχή του υφιστάμενου οικισμού Ρομά, όπου οι εκκρεμότητες με τις υπάρχουσες κατοικίες εμποδίζουν την κατασκευή της γέφυρας Γ2.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δεν πρόκειται για την πρώτη αποζημίωση που εγκρίνεται για το συγκεκριμένο έργο.
Η αναδρομή στις προηγούμενες αποφάσεις και στα επίσημα στοιχεία χρηματοδότησης αποκαλύπτει ότι η ΤΕΚΑΛ είχε εξασφαλίσει ήδη από το 2024 αποζημίωση 345.680,75 ευρώ, επίσης λόγω υπερημερίας του κυρίου του έργου.
Έτσι, οι δύο γνωστές εγκρίσεις αποζημιώσεων ανέρχονται πλέον συνολικά σε 2.345.680,75 ευρώ, χωρίς το ποσό αυτό να ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με χρήματα που έχουν ήδη εκταμιευθεί.
Στην καρδιά της νέας οικονομικής εμπλοκής, όπως προαναφέραμε, βρίσκεται η αδυναμία παράδοσης ελεύθερης έκτασης στην περιοχή του υφιστάμενου οικισμού Ρομά, κοντά στο Τέρμα της Άβαντος.
Σύμφωνα με το αίτημα της εταιρείας, όπως το παραθέτει η ΓΝΩΜΗ, η συγκεκριμένη εκκρεμότητα εμποδίζει την κατασκευή του κρίσιμου μεσαίου τμήματος της Περιφερειακής Οδού.
Πρόκειται για το σημείο όπου προβλέπεται η μεγάλη γέφυρα Γ2, μήκους περίπου 225 μέτρων, η οποία θα διέρχεται πάνω από τη σιδηροδρομική γραμμή και την οδό προς Άβαντα.
Η κατασκευάστρια υποστηρίζει ότι, χωρίς την παράδοση της απαιτούμενης έκτασης, δεν μπορεί να προχωρήσει στην ολοκλήρωση των συγκεκριμένων εργασιών.
Το Υπουργείο φέρεται να αποδέχθηκε μέρος της οικονομικής απαίτησης, εγκρίνοντας 2 εκατ. ευρώ αντί των περίπου 2,8 εκατ. που ζητήθηκαν.
Ωστόσο, το πλήρες κείμενο της νέας υπουργικής απόφασης δεν έχει καταστεί διαθέσιμο επομένως, παραμένουν προς επιβεβαίωση η ακριβής περίοδος αποζημίωσης, η αναλυτική αιτιολογία και η πηγή κάλυψης της δαπάνης.
Δεν είναι η πρώτη φορά: Η αποζημίωση του 2024
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της υπόθεσης βρίσκεται σε προηγούμενη υπουργική απόφαση, με ημερομηνία 8 Αυγούστου 2024 και ΑΔΑ ΨΜΔ7465ΧΘΞ-ΦΩΕ.
Τότε, η ΤΕΚΑΛ είχε ζητήσει 468.935,55 ευρώ για ζημίες που, σύμφωνα με το αίτημά της, προκλήθηκαν κατά το διάστημα από 21 Ιουνίου έως 23 Δεκεμβρίου 2023.
Το Υπουργείο ενέκρινε αποζημίωση 345.680,75 ευρώ.
Το ποσό καταγράφεται και σε επίσημο έγγραφο του προγράμματος «Μεταφορές 2021–2027», στο οποίο αναφέρεται ρητά ότι η συγκεκριμένη αποζημίωση, όπως και τόκοι υπερημερίας, δεν αποτελούν επιλέξιμες δαπάνες για ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση.
Αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη επιβάρυνση δεν καλύπτεται από το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του προγράμματος.
Απαλλοτριώσεις από το 2010 – Γιατί δεν έχει λυθεί το πρόβλημα;
Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο επιτακτικό αν εξετάσει κανείς το ιστορικό της Ανατολικής Περιφερειακής Οδού.
Η αρχική αναγκαστική απαλλοτρίωση για την κατασκευή του έργου κηρύχθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2010 και αφορούσε έκταση περίπου 97.680 τετραγωνικών μέτρων.
Ακολούθησαν διαδικασίες για την είσοδο του Δημοσίου στις απαλλοτριωμένες εκτάσεις, ενώ το 2023 κηρύχθηκε και συμπληρωματική απαλλοτρίωση.
Παρά τα παραπάνω, το 2026 εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες στην πραγματική απόδοση συγκεκριμένων χώρων.
Εδώ βρίσκεται η ουσιαστική διάσταση της υπόθεσης, καθώς είναι άλλο η νομική διαδικασία απαλλοτρίωσης και άλλο η πραγματική παράδοση ενός χώρου ελεύθερου για κατασκευαστικές εργασίες.
Η διαφορά αυτή έχει αποδειχθεί καθοριστική για την πορεία του έργου.
Από την πρώτη απαλλοτρίωση έχουν περάσει σχεδόν 16 χρόνια. Από την υπογραφή της εργολαβικής σύμβασης έχουν περάσει σχεδόν πέντε.
Και όμως, ένα από τα κρισιμότερα τμήματα της Περιφερειακής εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπόδια που συνδέονται με τη διαθεσιμότητα της γης.
Από το 2023 στο 2027: Τέσσερα χρόνια μετά την αρχική προθεσμία
Η σύμβαση με την ΤΕΚΑΛ υπογράφηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2021, με αρχικό ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Δεκέμβριο του 2023.
Ακολούθησαν διαδοχικές παρατάσεις, με την τελευταία να μεταθέτει την ολοκλήρωση στις 31 Αυγούστου 2027.
Πρόκειται για χρονική μετάθεση περίπου 44 μηνών σε σχέση με την αρχική συμβατική προθεσμία.
Στις αποφάσεις παράτασης αναδεικνύεται ως βασικό εμπόδιο η μη πλήρης απόδοση απαλλοτριωμένων χώρων, ιδιαίτερα στην περιοχή της γέφυρας Γ2 και των σχετικών τεχνικών κατασκευών.
Παρά τη σημαντική πρόοδο εργασιών που έχει αναφερθεί σε κυβερνητικές ενημερώσεις, το ζήτημα παραμένει κρίσιμο. Πως ένα έργο μπορεί να έχει προχωρήσει σε μεγάλο ποσοστό, αλλά να μην μπορεί να παραδοθεί λειτουργικά εφόσον εκκρεμεί ένα απαραίτητο τμήμα της χάραξής του.
Ποιος ευθύνεται; Ο ρόλος του Υπουργείου, του Δήμου και της Περιφέρειας
Η απόδοση ευθυνών απαιτεί προσεκτική διάκριση ανάμεσα στις συμβατικές υποχρεώσεις και στις τοπικές αρμοδιότητες.
Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, μέσω της αρμόδιας Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων, είναι ο κύριος του κατασκευαστικού έργου. Διαχειρίζεται τη σύμβαση, τις παρατάσεις και τις σχετικές αποζημιώσεις.
Ο Δήμος Αλεξανδρούπολης δεν είναι η αναθέτουσα αρχή της Περιφερειακής Οδού. Έχει, ωστόσο, αρμοδιότητες κοινωνικής πολιτικής και τοπικής διαχείρισης ζητημάτων που αφορούν τον οικισμό Ρομά.
Σε δημοσίευμα του Ιουνίου 2025 μάλιστα, είχε αναφερθεί ότι το Υπουργείο ζήτησε τη συνδρομή του Δήμου για την αντιμετώπιση του προβλήματος με τις κατοικίες στην επίμαχη ζώνη.
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης παρακολουθεί θεσμικά το έργο και συμμετέχει στον ευρύτερο περιφερειακό σχεδιασμό. Δεν προκύπτει ωστόσο ότι είναι η αναθέτουσα αρχή ή ότι είχε συμβατική υποχρέωση παράδοσης της συγκεκριμένης έκτασης.
Επομένως, δεν μπορεί να αποδοθεί αυτομάτως στον Δήμο ή στην Περιφέρεια η οικονομική ευθύνη της νέας αποζημίωσης.
Αυτό που απαιτείται είναι να διευκρινιστεί ποιος φορέας είχε την ευθύνη κάθε επιμέρους διοικητικής ενέργειας, πότε διαπιστώθηκε το πρόβλημα και ποιες πρωτοβουλίες αναλήφθηκαν για την επίλυσή του.
Παράλληλα, η ανάγκη ολοκλήρωσης του δρόμου δεν αναιρεί την υποχρέωση νόμιμης και κοινωνικά υπεύθυνης αντιμετώπισης των στεγαστικών ζητημάτων των οικογενειών που επηρεάζονται.
Ένα έργο 36 εκατ. ευρώ και οι πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις
Η Ανατολική Περιφερειακή Οδός δημοπρατήθηκε με αρχικό προϋπολογισμό 36 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Η αρχική σύμβαση της ΤΕΚΑΛ ανήλθε σε περίπου 21,1 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ ακολούθησε συμπληρωματική σύμβαση εργασιών ύψους περίπου 12,45 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.
Η συμπληρωματική σύμβαση αφορά πρόσθετες και τροποποιημένες εργασίες και δεν πρέπει να συγχέεται με τις αποζημιώσεις για καθυστερήσεις.
Η νέα αποζημίωση των 2 εκατ. ευρώ προσθέτει ένα ακόμη σημαντικό οικονομικό δεδομένο στην ιστορία της κατασκευής.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίσει τελικά το έργο, αλλά και ποιο μέρος των πρόσθετων δαπανών συνδέεται με εργασίες και ποιο με καθυστερήσεις που θα μπορούσαν ενδεχομένως να είχαν αποφευχθεί.
Τα αναπάντητα ερωτήματα των 2 εκατ. ευρώ
Η νέα απόφαση, όπως δημοσιοποιήθηκε, δημιουργεί συγκεκριμένα ερωτήματα που χρειάζονται απαντήσεις από τους αρμόδιους:
- Για ποιο ακριβώς χρονικό διάστημα εγκρίθηκε η αποζημίωση των 2 εκατ. ευρώ;
- Ποιες δαπάνες αναγνώρισε το Υπουργείο και γιατί δεν εγκρίθηκε ολόκληρο το αίτημα των 2,8 εκατ. ευρώ;
- Από ποια χρηματοδοτική πηγή θα καταβληθεί το ποσό;
- Γιατί δεν είχε διασφαλιστεί η πλήρης παράδοση της επίμαχης έκτασης πριν από την έναρξη των κρίσιμων εργασιών;
- Πότε ζητήθηκε επισήμως η συνδρομή του Δήμου και ποιες ενέργειες ακολούθησαν;
- Υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο διευθέτησης των κατοικιών και αποκατάστασης των οικογενειών που επηρεάζονται;
- Μπορεί να τηρηθεί η νέα προθεσμία του Αυγούστου 2027 χωρίς οριστική επίλυση του ζητήματος;
Η αποζημίωση ΤΕΚΑΛ των 2 εκατ. ευρώ είναι η τελευταία εξέλιξη σε μια υπόθεση που ξεπερνά πλέον τα στενά όρια μιας κατασκευαστικής σύμβασης.
Αφορά τη διαχείριση ενός μεγάλου δημόσιου έργου, τις συνέπειες των καθυστερήσεων και τη λογοδοσία για αποφάσεις ή εκκρεμότητες που διαρκούν χρόνια.
Γιατί άραγε, ενώ οι απαλλοτριώσεις ξεκίνησαν το 2010, η Αλεξανδρούπολη εξακολουθεί το 2026 να περιμένει την ολοκλήρωση του δρόμου, την ώρα που εγκρίνονται νέες αποζημιώσεις εκατομμυρίων ευρώ;
