Μετά την αυτοψία Μενδώνη, η Εφορεία Αρχαιοτήτων καλείται να προετοιμάσει παρεμβάσεις αποκατάστασης, περιηγητική διαδρομή και ψηφιακή έκθεση.
Νέο κύκλο παρεμβάσεων για την προστασία και την ανάδειξη του ιστορικού Κάστρου Πυθίου στον βόρειο Έβρο προετοιμάζει το Υπουργείο Πολιτισμού, μετά την αυτοψία που πραγματοποίησε στο βυζαντινό μνημείο η υπουργός Λίνα Μενδώνη.
Η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων καλείται να καταρτίσει έως το τέλος του 2026 έναν ολοκληρωμένο οδικό χάρτη, που θα περιλαμβάνει συμπληρωματικές εργασίες αποκατάστασης, διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, δημιουργία περιηγητικής διαδρομής και αξιοποίηση ψηφιακών εφαρμογών για την παρουσίαση της ιστορίας του κάστρου.
Πρόκειται για μια νέα προσπάθεια ανάδειξης ενός από τα σημαντικότερα βυζαντινά οχυρωματικά συγκροτήματα της Θράκης, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την ολοκλήρωση της προηγούμενης αναστήλωσής του.
Κάστρο Πυθίου: Τι ζήτησε η Λίνα Μενδώνη
Κατά την αυτοψία της, η υπουργός Πολιτισμού εξέτασε την κατάσταση του μνημείου και τις δυνατότητες περαιτέρω αξιοποίησής του.
Σύμφωνα με την ενημέρωση του Υπουργείου, η Λίνα Μενδώνη ζήτησε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου να προετοιμάσει μέχρι το τέλος του έτους ένα ολοκληρωμένο σχέδιο παρεμβάσεων.
Ο σχεδιασμός θα περιλαμβάνει τις απαραίτητες διορθωτικές εργασίες στο ίδιο το κάστρο, όπου διαπιστωθούν ανάγκες, καθώς και την αποκατάσταση και διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία περιηγητικής διαδρομής, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να γνωρίσουν καλύτερα την αρχιτεκτονική και την ιστορία του οχυρωματικού συγκροτήματος.
Σε αυτή τη φάση δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένος προϋπολογισμός ούτε χρονοδιάγραμμα έναρξης των εργασιών.
Ψηφιακή έκθεση για ένα μνημείο με περιορισμούς πρόσβασης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση για τη δημιουργία ψηφιακής έκθεσης, προσαρμοσμένης στις δυνατότητες του ιστορικού κτίσματος.
Η υπουργός Πολιτισμού ζήτησε να δοθεί έμφαση στην ερμηνευτική ανάδειξη του κάστρου, καθώς η πρόσβαση στους ορόφους του παρουσιάζει περιορισμούς.
Μέσα από σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές, οι επισκέπτες θα μπορούν να αποκτούν πληρέστερη εικόνα για τη λειτουργία του συγκροτήματος, την καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο και τον ρόλο που διαδραμάτισε το κάστρο στην ιστορία της περιοχής.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στο να καταστήσει την ιστορία του μνημείου περισσότερο προσιτή, χωρίς να απαιτούνται παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τον ιστορικό του χαρακτήρα.
Γιατί χρειάζονται νέες εργασίες μετά την αναστήλωση του 2008
Το Κάστρο Πυθίου είχε αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένων εργασιών αναστήλωσης, οι οποίες ξεκίνησαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και ολοκληρώθηκαν το 2008.
Οι παρεμβάσεις εκείνες συνέβαλαν καθοριστικά στη διάσωσή του, με αποτέλεσμα το μνημείο να διατηρείται σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση.
Ωστόσο, όπως επισήμανε η Λίνα Μενδώνη, η πάροδος σχεδόν είκοσι ετών καθιστά αναγκαία την υλοποίηση συμπληρωματικών και διορθωτικών εργασιών.
Στόχος είναι να ολοκληρωθεί η αποκατάσταση του συγκροτήματος και να ενισχυθεί η δυνατότητα παρουσίασής του στο κοινό.
Η προετοιμασία νέων παρεμβάσεων δεν σημαίνει ότι έχει διαπιστωθεί γενικευμένη επικινδυνότητα. Αντίθετα, εντάσσεται στη συνεχή παρακολούθηση και συντήρηση που απαιτούν μνημεία τέτοιας ιστορικής και αρχιτεκτονικής σημασίας.
Το κάστρο του Ιωάννη Καντακουζηνού στον βόρειο Έβρο
Χτισμένο σε στρατηγική θέση κοντά στην κοιλάδα του ποταμού Έβρου, το Κάστρο του Πυθίου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα βυζαντινής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής στον ελλαδικό χώρο.
Κατά τους βυζαντινούς χρόνους ήταν γνωστό ως Εμπύθιον, ενώ η κατασκευή του ανάγεται στις αρχές του 14ου αιώνα.
Η ιστορία του συνδέεται με τον Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνό, ο οποίος το χρησιμοποίησε ως προσωπική κατοικία, καταφύγιο και θησαυροφυλάκιο.
Η συγκεκριμένη περίοδος χαρακτηρίστηκε από έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις και εμφύλιες συγκρούσεις στο εσωτερικό της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Το κάστρο δεν αποτελούσε απλώς ένα στρατιωτικό οχυρό. Είχε σχεδιαστεί ώστε να εξυπηρετεί παράλληλα ανάγκες κατοίκησης, ασφάλειας και προβολής της πολιτικής ισχύος ενός προσώπου με κορυφαία θέση στην αυτοκρατορική ιεραρχία.
Οι δύο επιβλητικοί πύργοι και τα αρχιτεκτονικά μυστικά
Το μνημειακό συγκρότημα ξεχωρίζει για τη σύνθετη οχυρωματική του διάταξη, η οποία περιλαμβάνει δύο περιβόλους και δύο μεγάλους πύργους.
Ο μεγαλύτερος πύργος διαθέτει σχεδόν τετράγωνη κάτοψη, με πλευρά περίπου 15 μέτρων, και αναπτύσσεται σε τρεις ορόφους. Προοριζόταν κυρίως για κατοικία.
Ο δεύτερος διαθέτει τέσσερα επίπεδα και σωζόμενο ύψος περίπου 20 μέτρων, ενισχύοντας την αμυντική λειτουργία του συγκροτήματος.
Ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία έχουν οι θολωτοί χώροι, οι πλίνθινες θολοδομίες και οι λίθινες καταχύστρες, μέσω των οποίων οι υπερασπιστές μπορούσαν να προστατεύουν τα τείχη από ψηλά.
Οι κατασκευαστικές αυτές επιλογές αποτυπώνουν την προηγμένη οικοδομική και αμυντική τεχνογνωσία της εποχής.
Παράλληλα, στο κάστρο εντοπίζονται αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά που παραπέμπουν και σε δυτικές οχυρωματικές επιρροές, γεγονός που ενισχύει την ιδιαίτερη ιστορική του σημασία.
Ένα ιστορικό μνημείο με προοπτικές για τον βόρειο Έβρο
Η ανάδειξη του Κάστρου Πυθίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μια περιοχή που διαθέτει πλούσια ιστορική κληρονομιά, αλλά βρίσκεται μακριά από τα μεγάλα τουριστικά κέντρα.
Το μνημείο αποτελεί σημείο αναφοράς για το Πύθιο και την ευρύτερη περιοχή του Διδυμοτείχου, ενώ τους θερινούς μήνες φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται με τη φροντίδα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου.
Η δημιουργία οργανωμένης περιηγητικής διαδρομής και η αξιοποίηση ψηφιακών μέσων θα μπορούσαν να ενισχύσουν την επισκεψιμότητα, προσφέροντας νέες δυνατότητες γνωριμίας με τη βυζαντινή ιστορία του τόπου.
Το επόμενο ουσιαστικό βήμα, ωστόσο, θα είναι η εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων και ο καθορισμός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος υλοποίησης.
Στο κενοτάφιο του Αγίου Κυρίλλου ΣΤ΄ η υπουργός Πολιτισμού
Στο πλαίσιο της επίσκεψής της στο Πύθιο, η Λίνα Μενδώνη μετέβη και στο κενοτάφιο του Αγίου Κυρίλλου ΣΤ΄, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος καταγόταν από την περιοχή.
Ο Κύριλλος ΣΤ΄ μαρτύρησε με απαγχονισμό στην Αδριανούπολη το 1821, κατά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, το σώμα του ρίχθηκε στον ποταμό Έβρο και μεταφέρθηκε από τα νερά έως την περιοχή του Πυθίου, όπου εντοπίστηκε από τον κάτοικο Χρήστο Αργυρίου, ο οποίος το ενταφίασε κρυφά.
Το κενοτάφιο και το προσκυνητάρι που ανεγέρθηκαν προς τιμήν του αποτελούν σημεία ιστορικής μνήμης για την τοπική κοινωνία.
Την υπουργό Πολιτισμού συνόδευαν η γενική γραμματέας του Υπουργείου Ολυμπία Βικάτου, ο βουλευτής Έβρου Αναστάσιος Δημοσχάκης, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου Δόμνα Τερζοπούλου, ο πρόεδρος της Κοινότητας Πυθίου Γιώργος Σαρίδης και υπηρεσιακά στελέχη.
Η προετοιμασία του σχεδίου παρεμβάσεων έως το τέλος του 2026 αποτελεί το πρώτο βήμα για τη νέα φάση προστασίας του κάστρου. Η ουσιαστική πρόκληση θα είναι να ακολουθήσουν οι αναγκαίες εργασίες, ώστε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής Θράκης να αποκτήσει την ανάδειξη που του αναλογεί.
