Κυβερνητική αναδίπλωση στη Βουλή μετά τις αντιδράσεις δικηγόρων και αντιπολίτευσης. Η διάταξη που θα άλλαζε τη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης και τι σημαίνει η απόσυρσή της για τους οφειλέτες.
Δάνεια και πλειστηριασμοί βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας έντονης αντιπαράθεσης, η οποία οδήγησε την κυβέρνηση στην απόσυρση του άρθρου 23 από το νομοσχέδιο για την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Η απόφαση ανακοινώθηκε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, κατά τη συζήτηση στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, μετά τις σοβαρές ενστάσεις των Δικηγορικών Συλλόγων και τις αντιδράσεις κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Στο επίκεντρο βρισκόταν μια πρόβλεψη με άμεσες συνέπειες για τη θέση των δανειοληπτών. Μια ιδιωτική σύμβαση ρύθμισης οφειλής θα μπορούσε να αποκτήσει ισχύ εκτελεστού τίτλου, επιτρέποντας την κίνηση διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς να προηγηθεί η έκδοση διαταγής πληρωμής.
Δάνεια και πλειστηριασμοί – Τι προέβλεπε η διάταξη
Το άρθρο 23 προέβλεπε την προσθήκη του άρθρου 63Ε στον νόμο 5072/2023, με παραπομπή στις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας για τους εκτελεστούς τίτλους.
Η ουσιαστική αλλαγή ήταν ότι η ίδια η σύμβαση ρύθμισης θα μπορούσε να αποτελέσει τη νομική βάση για αναγκαστική εκτέλεση, εφόσον συνέτρεχαν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Με άλλα λόγια, μια συμφωνία μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη δεν θα καθόριζε μόνο τον τρόπο αποπληρωμής του χρέους, αλλά θα αποκτούσε και ιδιαίτερη δικονομική ισχύ.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ανησυχία, καθώς η αναγκαστική εκτέλεση μπορεί να περιλαμβάνει κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.
Η παρέμβαση των δικηγόρων που άνοιξε το μέτωπο
Στις 29 Οκτωβρίου, η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος ζήτησε την άμεση απόσυρση της επίμαχης πρόβλεψης.
Στην ανακοίνωσή της χαρακτήρισε τη ρύθμιση ιδιαίτερα ευνοϊκή για τις τράπεζες και τα funds, υποστηρίζοντας ότι αποδυναμώνει το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών.
Το βασικό επιχείρημα των δικηγόρων ήταν ότι η παράκαμψη της διαταγής πληρωμής στερεί από τον οφειλέτη τη δυνατότητα άσκησης της ειδικής ανακοπής που συνδέεται με αυτή τη διαδικασία.
Η ένσταση δεν αφορούσε την κατάργηση κάθε δικαστικού μέσου προστασίας, αλλά την απώλεια μιας συγκεκριμένης δικονομικής εγγύησης πριν από την αναγκαστική εκτέλεση.
Ο δικηγορικός κόσμος υποστήριξε επίσης ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο παρέχει ήδη στους πιστωτές δυνατότητες διεκδίκησης των απαιτήσεών τους, χωρίς να χρειάζεται η συγκεκριμένη αλλαγή.
Η κυβερνητική απόφαση στη Βουλή
Την απόσυρση του άρθρου 23 ανακοίνωσε στην κοινοβουλευτική επιτροπή ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Δημήτρης Μαρκόπουλος.
Η απόφαση ήρθε ενώ είχε ήδη αναπτυχθεί πολιτική αντιπαράθεση για το κατά πόσο η προτεινόμενη ρύθμιση ενίσχυε τη θέση των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων εις βάρος των δανειοληπτών.
Από την πλευρά του, το υπουργείο είχε υποστηρίξει ότι η διάταξη δεν καταργούσε τη δικαστική προστασία των οφειλετών και ότι η ταχύτερη εκτέλεση μιας συμφωνίας μπορούσε να περιορίσει πρόσθετες επιβαρύνσεις από τόκους και δικαστικά έξοδα.
Ωστόσο, μπροστά στις αντιδράσεις, η κυβέρνηση επέλεξε να αποσύρει τη συγκεκριμένη πρόβλεψη και να συνεχίσει την επεξεργασία των υπόλοιπων διατάξεων του νομοσχεδίου.
Τι αλλάζει για τους δανειολήπτες μετά την απόσυρση
Η απόσυρση σημαίνει ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν προχωρά προς ψήφιση με τη μορφή που είχε κατατεθεί.
Επομένως, οι συμβάσεις ρύθμισης οφειλών δεν αποκτούν, βάσει αυτού του άρθρου, τη νέα ιδιότητα του εκτελεστού τίτλου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι πλειστηριασμοί ή ότι αναστέλλονται οι υφιστάμενες διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης. Οι πιστωτές εξακολουθούν να διαθέτουν τα νόμιμα μέσα που προβλέπει το ισχύον δίκαιο.
Για τους δανειολήπτες, η ουσία βρίσκεται στο ότι δεν εισάγεται η συγκεκριμένη πρόσθετη δυνατότητα που είχε προκαλέσει τις αντιδράσεις.
Το ζήτημα που παραμένει ανοιχτό
Η αντιπαράθεση για το άρθρο 23 ανέδειξε ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα, πέρα από την τύχη μιας μεμονωμένης διάταξης.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη αποτελεσματικής διαχείρισης των οφειλών και τήρησης των συμφωνιών αποπληρωμής. Από την άλλη, η διασφάλιση ότι οι διαδικασίες είσπραξης δεν περιορίζουν δυσανάλογα τη δυνατότητα των πολιτών να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη.
Το νομοσχέδιο για την εποπτεία των servicers συνεχίζει την κοινοβουλευτική του πορεία χωρίς το άρθρο 23, ενώ το ερώτημα για την ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων πιστωτών και προστασίας οφειλετών παραμένει στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
