Η συζήτηση για τη μείωση ΦΠΑ, το πρόγραμμα «Έβρος Μαζί» (ή «Μετά») και η πραγματικότητα που βιώνουν οι κάτοικοι του ακριτικού νομού
Κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης συνέντευξης τύπου του Πρωθυπουργού στο πλαίσιο της 89ης Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, η ερώτηση του δημοσιογράφου του Action24 Δημήτρη Τάκη για τον ακριτικό Έβρο και τις ανισότητες στην περιφερειακή ανάπτυξη έφερε στο φως τις αντιφάσεις και τα κενά της κυβερνητικής πολιτικής. Οι απαντήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη αποκάλυψαν όχι μόνο την έλλειψη συγκεκριμένων λύσεων για τα χρόνια προβλήματα της Θράκης, αλλά και μια προσπάθεια να παρακαμφθούν τα ουσιαστικά ζητήματα με γενικόλογες αναφορές.
Η ερώτηση που «έκαψε» τον Πρωθυπουργό
Ο Δημήτρης Τάκης έθεσε δύο κρίσιμα ερωτήματα που αγγίζουν την καρδιά των προβλημάτων του Έβρου: «Μήπως είναι λίγα τα μέτρα για την ελληνική ύπαιθρο ή μήπως ελήφθησαν και αργά δεδομένου ότι οι αποκλίσεις που υπάρχουν μεταξύ των μεγάλων αστικών κέντρων και της περιφέρειας είναι πολλές και έχουν γιγαντωθεί το τελευταίο διάστημα;» και κυρίως: «Ανακοινώσατε τη μείωση 30% σε ακριτικά νησιά υπάρχει όμως και ο ακριτικός Έβρος, δεν ανησυχείτε μήπως οι κάτοικοι εκείνων των περιοχών θεωρήσουν διάκριση εις βάρος τους τη μείωση του ΦΠΑ μόνο στα ακριτικά νησιά;»
Η στρατηγική της αποφυγής
Η απάντηση του Πρωθυπουργού ακολούθησε την κλασική στρατηγική της πολιτικής αποφυγής, με γενικόλογες αναφορές σε «διπλή σύγκλιση των περιφερειών», παραδείγματα από τη Δυτική Ελλάδα και τον δρόμο Πάτρας-Πύργου, αλλά καμία συγκεκριμένη απάντηση για τον Έβρο.
Ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε να μιλήσει για τη «στήριξη του πρωτογενούς τομέα» γενικά, ενώ οι ελαιοπαραγωγοί του Έβρου παραμένουν ακόμα απλήρωτοι μετά τις πυρκαγιές του 2023. Αναφέρθηκε στα «σημαντικά έργα της διαχείρισης του νερού», ενώ στον Έβρο ακόμα αναμένουν σταθερότητα με τη διακρατική συμφωνία Ελλάδας-Βουλγαρίας, πληρώνοντας 2.125.000 ευρώ για νερό για 1,5 μόλις μήνα μέσω ΔΕΗ και Περιφέρειας.
Το «ΕΒΡΟΣ ΜΑΖΙ» που έγινε «ΕΒΡΟΣ ΜΕΤΑ»
Όταν τελικά ο δημοσιογράφος επανήλθε με την ερώτηση «άρα για τον Έβρο μπορεί να υπάρξει κάτι άλλο;», ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε ένα πρόγραμμα που το ονόμασε «ΕΒΡΟΣ ΜΑΖΙ», ενώ το πρόγραμμα λέγεται «ΕΒΡΟΣ ΜΕΤΑ». Αυτή η σύγχυση στην ονομασία ενός από τα κεντρικά προγράμματα για την ανασυγκρότηση του Έβρου αποκαλύπτει είτε έλλειψη ενημέρωσης είτε έλλειψα ενδιαφέροντος για τα πραγματικά προβλήματα της περιοχής.
Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα «ήδη αρχίζει και τρέχει» και «επιδοτούμε με μετρητά έως και 10.000 ευρώ οικογένειες οι οποίες θέλουν να μετακομίσουν στον βόρειο Έβρο». Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα μόνα ορατά αποτελέσματα του προγράμματος περιορίζονται στο evrospass, ενώ οι ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινότητα των πολιτών παραμένουν ανεπαίσθητες.
Η παραδοχή αδυναμίας για το ΦΠΑ
Στο κρίσιμο ζήτημα της διάκρισης εις βάρος του ακριτικού Έβρου όσον αφορά τη μείωση του ΦΠΑ, ο Πρωθυπουργός έδωσε μια ειλικρινή αλλά αποκαλυπτική απάντηση: «Η ευρωπαϊκή οδηγία επιτρέπει μειώσεις ΦΠΑ έως 30% μόνο για νησιά. Άρα δεν έχουμε τέτοια δυνατότητα κανονιστική». Αυτή η παραδοχή, αν και ειλικρινής, αφήνει ανοιχτό το ερώτημα αναφορικά με το τι μπορεί να γίνει για να αντισταθμιστεί αυτή η δομική ανισότητα που βιώνουν οι κάτοικοι του ακριτικού Έβρου;
Βόρειος vs Νότιος Έβρος: Μια νέα εσωτερική διάκριση
Ιδιαίτερα προβληματική ήταν η αναφορά του Πρωθυπουργού στη διαφοροποίηση μεταξύ βόρειου και νότιου Έβρου: «Για τον βόρειο Έβρο, για να είμαστε σαφείς όταν μιλάμε για τον Έβρο έχουμε τον νότιο Έβρο ο οποίος αναπτύσσεται με πάρα πολύ γρήγορους ρυθμούς και θα πρέπει να γεφυρώσουμε εκεί την ενδο, δεν θα την έλεγα καν ενδοπεριφερειακή, την απόκλιση της ανάπτυξης μεταξύ του βόρειου Έβρου και του νότιου Έβρου».
Αυτή η προσέγγιση δημιουργεί μια νέα κατηγοριοποίηση που μπορεί να αποδειχθεί προβληματική για την ενότητα και την ολοκληρωμένη ανάπτυξη του νομού. Άλλωστε η ίδια η κυβέρνηση δια στόματος Υπουργού αλλά και Υφυπουργού Εσωτερικών, διεμήνυσε πως δεν υπάρχει καν σκέψη περί διοικητικής διχοτόμησης του νομού. Η αντιμετώπιση του Έβρου ωστόσο ως δύο διακριτών περιοχών ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω διαχωρισμούς και ανισότητες.
Τα ανεκπλήρωτα προβλήματα
Παρά τις αναφορές σε νέες σχολές (Κτηνιατρικής στην Ορεστιάδα, Ψυχολογίας στο Διδυμότειχο), πολλά βασικά προβλήματα παραμένουν άλυτα:
- Οι ελαιοπαραγωγοί του Έβρου είναι ακόμη απλήρωτοι μετά τις πυρκαγιές του 2023
- Τα προβλήματα με τους κτηνοτρόφους συνεχίζονται
- Η διακρατική συμφωνία για την Άρδα δημιουργεί οικονομική επιβάρυνση
- Το τελωνείο των Κήπων μπήκε σε τροχιά αναβάθμισης «πολύ αργά»
- Το τουριστικό ρεύμα από την Τουρκία ταλαιπωρείται στα σύνορα για ατελείωτες ώρες
- και πολλά ακόμα τα οποία θα αναλύσουμε τις επόμενες ημέρες
Το κενό στις συγκεκριμένες λύσεις
Η συνέντευξη τύπου αποκάλυψε ένα θεμελιώδες πρόβλημα της κυβερνητικής προσέγγισης για τον Έβρο, την έλλειψη συγκεκριμένων, στοχευμένων λύσεων για τα χρόνια προβλήματα της περιοχής. Οι γενικόλογες αναφορές σε «διπλή σύγκλιση» και «περιφερειακή ανάπτυξη» δεν μπορούν να κρύψουν την απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου που να ανταποκρίνεται στις ειδικές ανάγκες και προκλήσεις του ακριτικού Έβρου.
Η ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις που θα αλλάξουν την καθημερινότητα των πολιτών του Έβρου παραμένει επιτακτική, και οι απαντήσεις του Πρωθυπουργού δείχνουν ότι αυτές οι παρεμβάσεις είτε δεν έχουν σχεδιαστεί είτε δεν έχουν υλοποιηθεί στο βαθμό που απαιτείται.
Πλήρης απομαγνητοφώνηση της συνέντευξης τύπου
Ερώτηση Δημοσιογράφου Δημήτρη Τάκη action24:
Μήπως είναι λίγα τα μέτρα για την ελληνική ύπαιθρο ή μήπως ελήφθησαν και αργά δεδομένου ότι οι αποκλίσεις που υπάρχουν μεταξύ των μεγάλων αστικών κέντρων και της περιφέρειας είναι πολλές και έχουν γιγαντωθεί το τελευταίο διάστημα – Επιπροσθέτως ανακοινώσατε τη μείωση 30% σε ακριτικά νησιά υπάρχει όμως και ο ακριτικός Έβρος, δεν ανησυχείτε μήπως οι κάτοικοι εκείνων των περιοχών θεωρήσουν διάκριση εις βάρος τους τη μείωση του ΦΠΑ μόνο στα ακριτικά νησιά;
Απάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη Πρωθυπουργού:
Έχουμε μιλήσει πολλές φορές για τη διπλή σύγκλιση, διπλή σύγκλιση των περιφερειών οι οποίες υπολείπονται σε σχέση με αυτές που είναι πιο ανεπτυγμένες. Την αττική την κεντρική Μακεδονία, το νότιο αιγαίο, αναφέρω κάποιες ενδεικτικά. Έχουμε ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό μια πολύ σπουδαία δουλειά η οποία αφορά τα περιφερειακά και τοπικά σχέδια ανασυγκρότησης η οποία αποδίδει καρπούς και η οποία τα προωθεί με διαβούλευση με τοπικούς φορείς και προτεραιοποιούνται τα έργα, μια ξεκάθαρη στοχοποίηση των παρεμβάσεων οι οποίες είναι πολύ σημαντικές, και μι λογοδοσία από πλευράς κυβέρνησης αλλά και τοπικής αυτοδιοίκησης για το ποια είναι εκείνα τα έργα τα οποία πρέπει να υλοποιηθούν για να στηρίξουμε την ελληνική περιφέρεια. Στον τομέα των έργων νομίζω ότι τα έχουμε πάει καλά. Δείτε λίγο τη διαφορετική εικόνα που υπάρχει σήμερα στη δυτική Ελλάδα. Ο δρόμος Πάτρας – Πύργου, μένει ένα μικρό κομμάτι ακόμα το οποίο θα δοθεί στην κυκλοφορία στα τέλη Νοεμβρίου, άλλαξε τα δεδομένα. Πάτε να μιλήσετε με τους παραγωγούς μας να δείτε πόσο γρήγορα φτάνουν στα λιμάνια, οι επιχειρήσεις, πόσο πιο ελκυστική γίνεται η περιοχή για τουριστική ανάπτυξη. Ακολουθούν αλλά τόσα σημαντικά έργα και παρεμβάσεις που θα αλλάξουν την περιφέρεια.
Όταν μιλάμε είπε για τη στήριξη της Περιφέρειας δε μπορούμε να αγνοούμε, ότι στήριξη της περιφέρειας σημαίνει στήριξη του πρωτογενούς τομέα – Τα σημαντικά έργα της διαχείρισης του νερού όπου δε μπορούμε να συνεχίσουμε άλλο με ένα κατακερματισμένο σύστημα με εξακόσιους τόσους φορείς διαχείρισης νερού στην πατρίδα μας τα ζητήματα των βιώσιμων καλλιεργιών τα ζητήματα της πραγματικής υποστήριξης της κτηνοτροφίας μας εκεί που έχουμε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όλα αυτά είναι ζητήματα τα οποία συνδέονται άρρηκτα με την περιφερειακή ανάπτυξη όπως και ο τουρισμός.
Ο τουρισμός δεν αφορά πλέον μόνο ένα κομμάτι της πατρίδας μας. Ανοίγονται καινούργιες αγορές. Όλα αυτά δημιουργούν νέες ευκαιρίες περιφερειακής ανάπτυξης που πρέπει να αξιοποιήσουμε. Τέλος ευχαριστώ για την ερώτηση για τον Έβρο, θέλω να είμαι σαφής εδώ. Η ευρωπαϊκή οδηγία επιτρέπει μειώσεις ΦΠΑ έως 30% μόνο για νησιά. Άρα δεν έχουμε τέτοια δυνατότητα κανονιστική. Ξεκινήσαμε από τα νησιά του ανατολικού αιγαίου για ευνόητους λόγους, μακάρι να έχουμε τη δημοσιονομική δυνατότητα, από του χρόνου να επεκτείνουμε τη μείωση του ΦΠΑ και σε άλλα νησιά, πάντα θα είναι κάτω από ένα ορισμένο μέγεθος και προφανώς θα λαμβάνουμε υπόψιν και την οικονομική ευρωστία των νησιών. Όμως θεωρώ πως είναι μια πολύ σημαντική παρέμβαση για όλα τα νησιά του ανατολικού αιγαίου, διορθώθηκε μια αδικία, διότι όπως ξέρετε μόνο 5 νησιά είχανε μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ και τα μηνύματα τα οποία εισέπραξα και ‘γώ τουλάχιστον από τα μικρότερα νησιά μας είναι μεγάλης ανακούφισης γι αυτή την παρέμβαση.
Ερώτηση Δημοσιογράφου Δημήτρη Τάκη action24:
Άρα για τον Έβρο μπορεί να υπάρξει κάτι άλλο;
Απάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη Πρωθυπουργού:
Ευχαριστώ που επανέρχεστε, για τον Έβρο έχουμε ήδη ένα πρόγραμμα το οποίο το λέμε ΕΒΡΟΣ ΜΑΖΙ θέλω να θυμίσω ότι το πρόγραμμα αυτό ήδη αρχίζει και τρέχει. Επιδοτούμε με μετρητά έως και 10.000 ευρώ οικογένειες οι οποίες θέλουν να μετακομίσουν στον βόρειο Έβρο και έχουμε ένα συνολικό πλαίσιο για τον Έβρο με σημαντικά έργα υποδομής που στηρίζουν την τοπική κοινωνία παραδείγματος χάριν, εκπαίδευση στον Έβρο. Σχολή κτηνιατρικής στην Ορεστιάδα, Σχολή ψυχολογίας στο Διδυμότειχο, με ενημέρωσε ο Πρύτανης ΔΠΘ ότι είναι γεμάτη. Είναι πολύ σημαντικές παρεμβάσεις αυτές. Για τον βόρειο Έβρο, για να είμαστε σαφείς όταν μιλάμε για τον Έβρο έχουμε τον νότιο Έβρο ο οποίος αναπτύσσεται με πάρα πολύ γρήγορους ρυθμούς και θα πρέπει να γεφυρώσουμε εκεί την ενδο, δεν θα την έλεγα καν ενδοπεριφερειακή, την απόκλιση της ανάπτυξης μεταξύ του βόρειου Έβρου και του νότιου Έβρου και εκεί έχουμε στραμμένη την προσοχή μας.
