Έβρος: Μόνιμη αρχαιολογική έκθεση στον τύμβο της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης

Ένα μοναδικό μνημείο της ρωμαϊκής Θράκης μετατρέπεται σε μουσειακό χώρο διεθνούς εμβέλειας – Ολοκληρώνεται το 2027

Στην οργάνωση μόνιμης αρχαιολογικής έκθεσης στον ταφικό τύμβο της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης, στην Ορεστιάδα, προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού, αναδεικνύοντας ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της ρωμαϊκής περιόδου στη Θράκη.

Σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, ο τύμβος αποτελεί μια μοναδική κιβωτό γνώσεων για τις ταφικές τελετουργίες της ανώτερης κοινωνικής τάξης της ρωμαϊκής Θράκης. Πρόκειται για έναν χώρο όπου αποτυπώνονται όλες οι πρακτικές της εποχής, από την καύση νεκρών και τη θυσία ζώων έως την προσφορά αμαξών και την ανέγερση τύμβου.

Ένα μνημείο παγκόσμιας σημασίας

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε το μνημείο «μοναδικό στον κόσμο»:

«Ο ταφικός τύμβος της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης αποτελεί ένα μοναδικό μνημείο. Είναι ο μεγαλύτερος τύμβος αυτοκρατορικών χρόνων στην περιοχή και ο μόνος που καλύπτει τόσο καλά διατηρημένα τροχοφόρα οχήματα. Η ανασκαφή του αποκάλυψε πέντε άμαξες, ταφές ανθρώπων και ζώων, αποτυπώνοντας τις ταφικές τελετουργίες της ρωμαϊκής Θράκης.»

Η μόνιμη έκθεση θα φιλοξενηθεί σε ειδικά σχεδιασμένο κτήριο προστασίας με θολωτή οροφή, που θα αναπαριστά τα όρια του τύμβου. Η εμπειρία του επισκέπτη θα είναι βιωματική, μεταφέροντας τον μέσα στον ταφικό χώρο με αίσθηση σεβασμού και ηρεμίας.

Έργο 14 εκατομμυρίων ευρώ

Το έργο εντάχθηκε το 2021 στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με προϋπολογισμό περίπου 14 εκατομμύρια ευρώ, σε συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με την Περιφέρεια ΑΜΘ.

Η υπουργός εξέφρασε ευχαριστίες προς τον Περιφερειάρχη Χριστόδουλο Τοψίδη για τη στήριξη και τη συνεχή συνεργασία.
Η λειτουργία του μουσείου αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του Έβρου, προσελκύοντας επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Οι ταφές, οι άμαξες και τα σπάνια ευρήματα

Η ανασκαφή του τύμβου, που ξεκίνησε το 2002 υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Διαμαντή Τριαντάφυλλου, έφερε στο φως τέσσερις ταφές-καύσεις, πέντε άμαξες με τα υποζύγιά τους και πολύτιμα κτερίσματα που χρονολογούνται μεταξύ 100 και 150 μ.Χ.

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν:

• 15 σκελετοί αλόγων και ένας σκύλος, ένδειξη της κοινωνικής θέσης και των κυνηγετικών συνηθειών του ιδιοκτήτη,
• Περίπου 250 αρχαιότητες, μεταλλικά εξαρτήματα αμαξών, κοσμήματα, και ιατρικές εργαλειοθήκες εξαιρετικής διατήρησης,
• Αναπαραστάσεις των ταφικών τελετών, των καύσεων και των αμαξών σε φυσικό μέγεθος.

Η μουσειολογική εμπειρία

Η έκθεση θα αναπτυχθεί σε πέντε θεματικές ενότητες με πολυμεσικό υλικό και σύγχρονα εκθεσιακά μέσα:

1. Εισαγωγή στο χωρόχρονο του μνημείου
2. «Ποιοι ήταν οι άνθρωποι που τάφηκαν στον Τύμβο της Δοξιπάρας;»
3. «Οι άμαξες στον αρχαίο κόσμο – Οχήματα με πολλές σημασίες»
4. «Πεθαίνοντας στη Θράκη: Ταφικές τελετουργίες των ρωμαϊκών χρόνων»
5. «Η τελευταία νεκρή του τύμβου ήταν γυναίκα»

Η προσβασιμότητα είναι πλήρης για εμποδιζόμενα άτομα και επισκέπτες με προβλήματα όρασης.
Ο κεντρικός πυρήνας της έκθεσης θα διαμορφωθεί σε δύο επίπεδα, με αίθουσα εκδηλώσεων, αποθήκες, χώρους στάθμευσης και διαδρομές για ΑμεΑ.

Η μουσειολογική εμπειρία

Η έκθεση θα αναπτυχθεί σε πέντε θεματικές ενότητες με πολυμεσικό υλικό και σύγχρονα εκθεσιακά μέσα:

1. Εισαγωγή στο χωρόχρονο του μνημείου
2. «Ποιοι ήταν οι άνθρωποι που τάφηκαν στον Τύμβο της Δοξιπάρας;»
3. «Οι άμαξες στον αρχαίο κόσμο – Οχήματα με πολλές σημασίες»
4. «Πεθαίνοντας στη Θράκη: Ταφικές τελετουργίες των ρωμαϊκών χρόνων»
5. «Η τελευταία νεκρή του τύμβου ήταν γυναίκα»

Η προσβασιμότητα είναι πλήρης για εμποδιζόμενα άτομα και επισκέπτες με προβλήματα όρασης.
Ο κεντρικός πυρήνας της έκθεσης θα διαμορφωθεί σε δύο επίπεδα, με αίθουσα εκδηλώσεων, αποθήκες, χώρους στάθμευσης και διαδρομές για ΑμεΑ.

Η Θράκη αποκτά ένα νέο πολιτιστικό σημείο αναφοράς

Με την ολοκλήρωση του έργου, η Μικρή Δοξιπάρα – Ζώνη αναμένεται να μετατραπεί σε σημαντικό πολιτιστικό προορισμό για τη Θράκη και ολόκληρη τη χώρα.
Το μουσείο θα λειτουργεί ως εκπαιδευτικό και ερευνητικό κέντρο, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στην κοινωνία, τα ήθη και την τεχνολογία της ρωμαϊκής εποχής.

Η ανασκαφή της Δοξιπάρας θεωρείται ήδη ορόσημο για την αρχαιολογία της Θράκης, καθώς συνδυάζει επιστημονική έρευνα, συντήρηση και βιωματική παρουσίαση ενός αρχαιολογικού θησαυρού που για αιώνες παρέμενε κρυμμένος.

Λίγα λόγια για τον τύμβο

Ο τύμβος της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης βρίσκεται 36 χλμ. δυτικά της Ορεστιάδας και αποτελεί το μοναδικό ταφικό σύνολο της ρωμαϊκής εποχής στη Θράκη που έχει ανασκαφεί στο σύνολό του.
Η μουσειακή του ανάδειξη θα αναβαθμίσει όχι μόνο τον πολιτισμό του Έβρου, αλλά και την τουριστική ταυτότητα της ευρύτερης περιοχής.