Η Ελλάδα αποφάσισε να ανάψει το «πράσινο φως» και να δώσει επίσημη υπόσταση στη μικρή αλλά ιστορική κοινότητα των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών της Θράκης. Η αναγνώριση αυτή, αν και αφορά μόλις 4.000 πιστούς, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στην Τουρκία, η οποία βλέπει τη μειονότητα ως δική της. Τι είναι όμως αυτό που φοβάται πραγματικά η Άγκυρα;
Μπεκτασήδες-Αλεβίτες: Οι «διαφορετικοί» μουσουλμάνοι της Θράκης
Η νέα πραγματικότητα στη Θράκη ήρθε με την επίσημη αναγνώριση από το ελληνικό κράτος των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών ως ξεχωριστής θρησκευτικής οντότητας. Πρόκειται για μια μικρή κοινότητα, περίπου 3.500-4.000 πιστών, που κατοικούν κυρίως σε λίγα χωριά κοντά στο Σουφλί και στα ορεινά του Έβρου.
Η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης, όμως, δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική κίνηση, αλλά ένα ιστορικό βήμα που ανατρέπει ισορροπίες δεκαετιών και στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα στην Τουρκία.
Τι πραγματικά πιστεύουν οι Μπεκτασήδες και γιατί διαφέρουν από τους Σουνίτες;
Σε αντίθεση με το αυστηρό και συντηρητικό Ισλάμ των Σουνιτών, οι Μπεκτασήδες-Αλεβίτες διακρίνονται για μια κοσμοθεωρία φιλελεύθερη, πιο ανθρώπινη και πιο κοντά στις δυτικές αξίες. Η λατρεία τους περιλαμβάνει την απόλυτη ισότητα ανδρών και γυναικών, χαλαρές προσεγγίσεις στο Ραμαζάνι και τη νηστεία, ενώ η κατανάλωση αλκοόλ και χοιρινού δεν θεωρείται «ιερή απαγόρευση».
Για τους Μπεκτασήδες, η θρησκεία δεν είναι τιμωρία, αλλά μια ήπια προσέγγιση του θείου, που θυμίζει περισσότερο μια πνευματική φιλοσοφία παρά αυστηρό ισλαμικό δόγμα.
Ακριβώς αυτή η διαφορετικότητα τους έκανε στόχο επί δεκαετίες, με συνεχείς διώξεις και καταπίεση από τη σουνιτική πλειοψηφία στη Θράκη, αλλά και στην ίδια την Τουρκία.
Η ελληνική κυβέρνηση γκρεμίζει τα ταμπού δεκαετιών
Η αναγνώριση της κοινότητας ήρθε με νόμο του Υπουργείου Παιδείας, που ψηφίστηκε στις αρχές Αυγούστου. Όπως δήλωσε η υπουργός Σοφία Ζαχαράκη, «η Ελλάδα κάνει ένα ακόμη βήμα προστατεύοντας τη θρησκευτική ελευθερία», δίνοντας στους Μπεκτασήδες-Αλεβίτες το δικαίωμα να λατρεύουν τον θεό τους με τον δικό τους τρόπο, μακριά από την εποπτεία των σουνιτών μουφτήδων.
Οι νέες ρυθμίσεις περιλαμβάνουν αναγνώριση χώρων λατρείας (Τζεμ Εβί), διαχείριση της θρησκευτικής περιουσίας (βακούφια), και δυνατότητα θρησκευτικής εκπαίδευσης σύμφωνα με το ιδιαίτερο δόγμα τους.
Η οργή της Τουρκίας και το «παιχνίδι» της Άγκυρας
Η Άγκυρα, όμως, δεν κρύβει την ενόχλησή της. Τουρκικά μέσα ενημέρωσης, όπως η εφημερίδα «Aydinlik», έσπευσαν να μιλήσουν για «προκλητική» κίνηση της Ελλάδας που δήθεν επιχειρεί να διασπάσει τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης.
Η τουρκική πλευρά επιμένει ότι οι Μπεκτασήδες είναι Τούρκοι, τους αποκαλεί «αδέρφια», και κατηγορεί την Αθήνα για «σκόπιμο διχασμό». Βέβαια, οι δηλώσεις αυτές αποκρύπτουν ότι οι ίδιοι οι Μπεκτασήδες έχουν υποστεί στην Τουρκία ιστορικούς διωγμούς, ακόμα και βίαιες επιθέσεις από τους Σουνίτες.
Η υποκρισία της Άγκυρας είναι εμφανής, χαρακτηρίζει τους Μπεκτασήδες «αδέρφια» στη Θράκη, ενώ στην ίδια την Τουρκία έχουν βιώσει αιματηρούς διωγμούς, όπως η σφαγή εκατοντάδων Κούρδων Μπεκτασήδων το 1978 από τους Γκρίζους Λύκους.
Γιατί η αναγνώριση των Μπεκτασήδων είναι ιστορικό γεγονός
Η νομοθετική κίνηση της Ελληνικής Πολιτείας αποτελεί σημαντική ιστορική εξέλιξη για την περιοχή και έρχεται να αλλάξει ισορροπίες που διατηρούνταν επί δεκαετίες. Οι Μπεκτασήδες πλέον δεν θα χρειάζεται να ασκούν κρυφά τη λατρεία τους σε «παράνομους τεκέδες», αλλά αποκτούν επίσημη φωνή και παρουσία στη Θράκη.
Πρόκειται για μια καθοριστική στιγμή που όχι μόνο προστατεύει τα δικαιώματα μιας ιδιαίτερης μειονότητας, αλλά στέλνει ισχυρό μήνυμα ανεξιθρησκίας προς κάθε κατεύθυνση, κυρίως προς την Άγκυρα, που συστηματικά προσπαθεί να χειραγωγήσει τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, χωρίς ωστόσο να καταφέρνει τα επιθυμητά γι αυτήν αποτελέσματα.
