Αποκαλυπτική έρευνα του Xanthi City Lab σε 154 μαθητές και φοιτητές: Το 84,4% δεν βλέπει ευκαιρίες για το μέλλον του στην πόλη, ενώ 25 από τις 29 υποδομές και υπηρεσίες που αξιολογήθηκαν συγκεντρώνουν βαθμολογία κάτω από τη μέτρια.
Νέοι στην Ξάνθη δηλώνουν σε ποσοστό 76,6% ότι σκέφτονται να εγκαταλείψουν την πόλη μετά το σχολείο, ενώ το 84,4% δεν πιστεύει ότι ο τόπος τους προσφέρει ευκαιρίες για το μέλλον. Πρόκειται για τα δύο πιο ηχηρά ευρήματα της έρευνας «Next Gen Ξάνθη, Πες τη γνώμη σου», που πραγματοποίησε το Xanthi City Lab 2026.
Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν έναν έντονο προβληματισμό για τις προοπτικές της νέας γενιάς, αλλά και για την καθημερινότητα σε μια πόλη που, παρά τη σημαντική πολιτιστική της δραστηριότητα, φαίνεται να δυσκολεύεται να πείσει τους νεότερους κατοίκους της ότι μπορούν να χτίσουν εκεί τη ζωή τους.
Η έρευνα βασίστηκε στις απαντήσεις 154 μαθητών και φοιτητών. Από αυτούς, το 96,8% ζει στην Ξάνθη ολόκληρη τη ζωή του ή για περισσότερα από δέκα χρόνια. Επομένως, οι αξιολογήσεις προέρχονται κυρίως από ανθρώπους με μακρόχρονη προσωπική εμπειρία της πόλης.
Νέοι στην Ξάνθη: Το 84,4% δεν βλέπει ευκαιρίες για το μέλλον
Το πιο ανησυχητικό εύρημα δεν αφορά την κατάσταση ενός δρόμου ή την έλλειψη μιας εγκατάστασης. Αφορά την ίδια την προοπτική παραμονής.
Στην ερώτηση εάν η Ξάνθη προσφέρει ευκαιρίες για το μέλλον τους, 130 από τους 154 συμμετέχοντες απαντούν αρνητικά, ποσοστό 84,4%.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικές είναι οι απαντήσεις για το ενδεχόμενο αποχώρησης μετά το σχολείο:
- 76,6% δηλώνει ότι σκέφτεται να φύγει.
- 19,5% απαντά «ίσως».
- Μόλις 3,9% δηλώνει ότι δεν σκέφτεται να αποχωρήσει.
Πίσω από τους αριθμούς διαμορφώνεται ένα κρίσιμο ερώτημα για την τοπική κοινωνία: Τι χρειάζεται να αλλάξει ώστε οι νέοι να μπορούν να σχεδιάζουν το μέλλον τους στην Ξάνθη και όχι υποχρεωτικά μακριά από αυτήν;
Η φυγή δεν σημαίνει απαραίτητα οριστικό αποχαιρετισμό
Υπάρχει, πάντως, και ένα εύρημα που αφήνει περιθώριο αισιοδοξίας.
Από τους 118 συμμετέχοντες που δηλώνουν πρόθεση αποχώρησης, το 19,5% απαντά ότι θα επέστρεφε εάν υπήρχαν περισσότερες ευκαιρίες, ενώ το 60,2% δεν αποκλείει την επιστροφή, επιλέγοντας την απάντηση «ίσως».
Αυτό σημαίνει ότι η σχέση πολλών νέων με την Ξάνθη δεν φαίνεται να έχει διαρραγεί. Εκείνο που αμφισβητούν είναι κατά πόσο μπορούν να εξασφαλίσουν στον τόπο τους τις συνθήκες για επαγγελματική και προσωπική εξέλιξη.
Υποδομές κάτω από τη μέτρια αξιολόγηση
Η έρευνα δεν περιορίζεται στις προθέσεις των νέων. Εξετάζει συνολικά 29 δείκτες ποιότητας ζωής, υποδομών και δραστηριοτήτων.
Το αποτέλεσμα είναι χαρακτηριστικό: 25 από τους 29 δείκτες συγκεντρώνουν μέση βαθμολογία χαμηλότερη από το 3 σε κλίμακα πέντε βαθμών.
Στις τρεις τελευταίες θέσεις βρίσκονται:
- Η ασφάλεια των ποδηλατών, με 1,70/5.
- Η προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία, με 1,77/5.
- Η ποιότητα του οδοστρώματος, με 1,91/5.
Ειδικά στην προσβασιμότητα για ΑμεΑ, το 83,8% των συμμετεχόντων δίνει βαθμολογία 1 ή 2. Αντίστοιχα, στην ασφάλεια των ποδηλατών, το ποσοστό χαμηλής αξιολόγησης φτάνει το 81,8%.
Πρόκειται για ζητήματα που συνδέονται άμεσα με τη δυνατότητα ασφαλούς και ισότιμης μετακίνησης στην πόλη.
Το 77,3% αποφεύγει συγκεκριμένα σημεία της πόλης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις σχετικά με το αίσθημα ασφάλειας.
Συνολικά 119 συμμετέχοντες, ποσοστό 77,3%, δηλώνουν ότι υπάρχουν σημεία της Ξάνθης τα οποία αποφεύγουν.
Στις 89 ανοιχτές απαντήσεις καταγράφονται συχνότερα αναφορές στο Δροσερό, στο Πούρναλικ, καθώς και σε στενά ή σημεία με ανεπαρκή φωτισμό.
Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν υποκειμενικές εκτιμήσεις των ερωτηθέντων. Δεν συνιστούν επίσημα στοιχεία εγκληματικότητας ούτε τεκμηριώνουν ότι κάποια περιοχή είναι αντικειμενικά επικίνδυνη.
Το ουσιαστικό εύρημα αφορά το αίσθημα ασφάλειας που βιώνουν οι συμμετέχοντες και την ανάγκη να εξεταστούν οι παράγοντες που το επηρεάζουν.
Λείπουν χώροι μελέτης, αθλητισμού και δωρεάν δραστηριοτήτων
Η καθημερινότητα των νέων δεν εξαρτάται μόνο από τις επαγγελματικές προοπτικές. Συνδέεται και με το εάν η πόλη διαθέτει χώρους όπου μπορούν να συναντηθούν, να αθληθούν, να διαβάσουν και να δημιουργήσουν.
Στην Ξάνθη, το 51,3% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζει λίγους τους χώρους στους οποίους μπορεί κανείς να περνά χρόνο χωρίς οικονομικό κόστος.
Ακόμη χαμηλότερα αξιολογείται η διαθεσιμότητα χώρων μελέτης, με βαθμολογία 2,07/5.
Η κατάσταση των αθλητικών εγκαταστάσεων συγκεντρώνει 2,36/5, ενώ οι σχολικές υποδομές βαθμολογούνται με 2,50/5.
Ενδεικτικό είναι ότι κανένας από τους 154 συμμετέχοντες δεν έδωσε την ανώτατη βαθμολογία στην κατάσταση των αθλητικών υποδομών.
Η μεγάλη αντίφαση: Η Ξάνθη κερδίζει στον πολιτισμό, χάνει στις προοπτικές
Μέσα στη γενικά αρνητική εικόνα, υπάρχει μια σημαντική θετική εξαίρεση.
Η διαθεσιμότητα πολιτιστικών εκδηλώσεων συγκεντρώνει 3,90/5, την υψηλότερη βαθμολογία ολόκληρης της έρευνας.
Μάλιστα, το 72,7% των συμμετεχόντων αξιολογεί τον συγκεκριμένο τομέα με 4 ή 5.
Η πολιτιστική ταυτότητα της Ξάνθης, με διοργανώσεις όπως οι Γιορτές Παλιάς Πόλης, εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα πλεονεκτήματά της.
Ωστόσο, η θετική αξιολόγηση του πολιτισμού δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ικανοποίηση για τις ευκαιρίες που προσφέρονται στη νεολαία.
Η ποικιλία δραστηριοτήτων ειδικά για τους νέους βαθμολογείται με 2,96/5 και η στόχευση των πολιτιστικών δράσεων στη νεότερη γενιά με 2,92/5.
Με άλλα λόγια, η πόλη μπορεί να διαθέτει αξιόλογη πολιτιστική ζωή, χωρίς αυτό να αρκεί για να καλύψει τις ανάγκες και τις προσδοκίες όσων καλούνται να αποφασίσουν εάν θα παραμείνουν σε αυτήν.
Από την καταγραφή των προβλημάτων στις αποφάσεις
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Xanthi City Lab 2026, με συντονίστρια του έργου την Καλλιόπη Καταραχιά.
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι τα αποτελέσματα να αξιοποιηθούν για τη διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων προς τη Δημοτική Αρχή Ξάνθης και τους τοπικούς φορείς.
Το ζήτημα που αναδεικνύεται δεν περιορίζεται στην ανάγκη βελτίωσης των υποδομών. Αγγίζει το ευρύτερο πρόβλημα της φυγής νέων ανθρώπων από την ελληνική περιφέρεια και της δυνατότητας των τοπικών κοινωνιών να διατηρήσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους.
Βεβαίως, τα ευρήματα αφορούν αποκλειστικά το συγκεκριμένο δείγμα των 154 συμμετεχόντων και δεν μπορούν να γενικευθούν αυτομάτως σε όλους τους νέους της Ξάνθης.
Παρά τον περιορισμό αυτό, η έρευνα καταγράφει ένα μήνυμα, πως η πολιτιστική ζωή και η συναισθηματική σύνδεση με έναν τόπο δεν αρκούν, εάν δεν συνοδεύονται από πραγματικές δυνατότητες εξέλιξης.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι τοπικοί φορείς: όχι μόνο πώς θα κάνουν την Ξάνθη καλύτερη για τους νέους που ζουν σήμερα σε αυτήν, αλλά και πώς θα τους δώσουν λόγους να παραμείνουν αύριο.
