Από το προσυνέδριο της ΝΔ στην Αλεξανδρούπολη, ο Πρωθυπουργός αναμένεται σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του pameevro.gr να «κλειδώσει» τετραετή ορίζοντα στην ελληνοβουλγαρική συνεργασία για τον Άρδα, μετά τη λήξη της 60ετούς διακρατικής συμφωνίας – Τι προέβλεπαν οι προηγούμενες συμβάσεις, πώς επηρεάζονται άρδευση, πλημμύρες και αγρότες στον Έβρο
Ο πολιτικός προβολέας στρέφεται σήμερα στον Έβρο και ειδικά στην Αλεξανδρούπολη, όπου το απόγευμα ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα μιλήσει στο προσυνέδριο της Νέας Δημοκρατίας με κεντρικό σύνθημα «Ασφαλής Ελλάδα», την ώρα που ο νομός δοκιμάζεται από νέες πλημμύρες και “κόκκινα” μηνύματα 112.
Σύμφωνα με πληροφορίες του pameevro.gr, ο Πρωθυπουργός αναμένεται να «πακετάρει» πολιτικά από την Αλεξανδρούπολη τη νέα ελληνοβουλγαρική συμφωνία για τα νερά του Άρδα σε τετραετή ορίζοντα, ως συνέχεια της κοινής δήλωσης που υπέγραψαν οι ΥΠΕΞ Γεραπετρίτης–Georgiev τον Μάιο 2025 για πενταετή εξασφάλιση υδάτων μετά τη λήξη της 60ετούς διακρατικής σύμβασης του 1964.
Από τη Συμφωνία-Μαμούθ του 1964 στο «κενό» του 2024
Για έξι δεκαετίες, η διακρατική συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας (ΦΕΚ 193/Α’/4-11-64) ρύθμιζε την παροχή υδάτων του ποταμού Άρδα, επιτρέποντας την άρδευση εκατοντάδων χιλιάδων στρεμμάτων στον βόρειο Έβρο. Η συμφωνία προέβλεπε δυνατότητα άμεσης άρδευσης άνω των 817.000 στρεμμάτων και έμμεσα περίπου 400.000, δημιουργώντας το παραγωγικό θαύμα του κάμπου Τριγώνου και ευρύτερα της περιοχής.
Στις 9 Ιουλίου 2024, η 60ετής συμφωνία έληξε επισήμως, αφήνοντας την περιοχή σε «αχαρτογράφητα νερά», ενώ από τις 10 Ιουλίου και μετά, η άρδευση 212.000 στρεμμάτων βρισκόταν κυριολεκτικά στην καλή θέληση της βουλγαρικής πλευράς.
Οι αγρότες μιλούσαν για κίνδυνο σε βασικές καλλιέργειες (ηλίανθος, βαμβάκι, καλαμπόκι), ενώ η Σόφια εμφανιζόταν να ζητά «ακριβό νερό» για να συνεχίσει τη ρυθμιζόμενη παροχή, ανεβάζοντας την ανησυχία στο κόκκινο.
Η «ανάσα» της πενταετίας 2025–2030
Μετά από μήνες διαπραγματεύσεων, στις 2 Μαΐου 2025 οι Υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Βουλγαρίας υπέγραψαν στην Αθήνα Κοινή Δήλωση για τη χρήση των υδάτων του ποταμού Άρδα.
Η ρύθμιση σύμφωνα με όσα είχαν γίνει γνωστά πέρυσι:
- Εξασφαλίζει ικανή ποσότητα νερού από τη Βουλγαρία για περίοδο 5 ετών, καλύπτοντας έτσι την αρδευτική ανάγκη έως περίπου το 2030.
- Προβλέπει συσσώρευση, αποθήκευση και ρυθμιζόμενη παροχή όγκων νερού μέσω του βουλγαρικού συστήματος καταρράκτη «Άρδα» για τις ανάγκες άρδευσης στην ελληνική επικράτεια.
- Αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης των όρων μετά την πενταετία, στη βάση νέων υποδομών και έργων ταμίευσης στην Ελλάδα.
Ταυτόχρονα, η ελληνική πλευρά δεσμεύεται ότι εντός «εύλογου χρόνου» θα εκσυγχρονίσει υφιστάμενα φράγματα ή θα κατασκευάσει νέους ταμιευτήρες, ώστε να μειώσει τη δομική εξάρτηση από τις βουλγαρικές υποδομές.
Μέχρι τότε, η Βουλγαρία ουσιαστικά «κρατά το κλειδί» της άρδευσης σε κρίσιμες αγροτικές ζώνες του βορείου Έβρου, κάτι που έγινε ιδιαίτερα αισθητό το καλοκαίρι του 2024 όταν η Ελλάδα ζήτησε 80 εκατ. κυβικά μέτρα για να καλύψει την ξηρασία.
Γιατί μιλάμε τώρα για «4ετή συμφωνία» και τι σημαίνει για τον Έβρο
Αν και η Κοινή Δήλωση του 2025 έχει χρονικό ορίζοντα πέντε ετών, στην πράξη, από την άνοιξη του 2026 απομένει ένα «παράθυρο» περίπου τεσσάρων ετών για να γίνουν όλα όσα δεν έγιναν τις προηγούμενες δεκαετίες. Νέα φράγματα, αναβάθμιση αρδευτικών δικτύων, «θωράκιση» απέναντι στην κλιματική κρίση.
Η σημερινή ανακοίνωση του Πρωθυπουργού από την Αλεξανδρούπολη όπως διαφαίνεται, θα επιχειρήσει να μετατρέψει αυτή την τετραετία σε πολιτική δέσμευση
- για επιτάχυνση έργων ταμίευσης στην ελληνική πλευρά,
- για σταθερό πλαίσιο συνεργασίας με τη Βουλγαρία στο σκέλος τόσο της άρδευσης όσο και της αντιπλημμυρικής προστασίας,
- για καθησυχασμό των αγροτών που βλέπουν κάθε χρόνο άλλοτε ξηρασία κι άλλοτε καταστροφικές πλημμύρες.
Με άλλα λόγια, η τετραετία 2026–2030 είναι το τελευταίο «τεχνικό παράθυρο» πριν χρειαστεί νέα, πολύ πιο δύσκολη διαπραγμάτευση με τη Σόφια και αυτό δίνει βαρύτητα στη σημερινή ομιλία Μητσοτάκη στο προσυνέδριο της ΝΔ στο Grecotel Astir Egnatia.
