Συστηματική άντληση υδάτων για την πλήρωση του φράγματος Çakmak στην Αδριανούπολη, παράλληλα κανάλια που εκτρέπουν τον ποταμό και θυροφράγματα στον Εργίνη συνθέτουν τα τελευταία δύο χρόνια μια νέα, επικίνδυνη πραγματικότητα στον Έβρο, με την Άγκυρα να επικαλείται αγροτικές ανάγκες, αλλά να δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες διέλευσης στρατιωτικών δυνάμεων και υποβάθμισης των ελληνικών υδάτινων πόρων.
Τουρκικές πληροφορίες και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα αναφέρουν ότι η Άγκυρα έχει ξεκινήσει οργανωμένο πρόγραμμα άντλησης νερού από τον Έβρο, με στόχο την πλήρωση του φράγματος Çakmak στην περιοχή της Αδριανούπολης. Επισήμως, το εγχείρημα παρουσιάζεται ως μέτρο για την κάλυψη αρδευτικών αναγκών της τουρκικής γεωργίας κατά τη θερινή περίοδο, σε μια χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα λειψυδρίας.
Για ορισμένους, η τεχνητή μείωση της στάθμης του ποταμού σε συγκεκριμένα τμήματα μπορεί να έχει και στρατιωτικές προεκτάσεις.
Δύο χρόνια παρεμβάσεων – κανάλια, αντλίες και εκτροπές
Οι ενέργειες αυτές δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά. Τα τελευταία δύο χρόνια καταγράφονται συνεχείς παρεμβάσεις στη φυσική ροή του Έβρου στην τουρκική πλευρά, με δημιουργία παράλληλων καναλιών και μόνιμων εγκαταστάσεων άντλησης που «τραβούν» μεγάλους όγκους νερού πριν αυτά φτάσουν σε ελληνικό έδαφος και στο Δέλτα. Οι παρεμβάσεις συνοδεύονται από έργα υποδομής, αναχώματα και διευθετήσεις της κοίτης, που δείχνουν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Το αποτέλεσμα είναι η υποβάθμιση των υδατικών αποθεμάτων στον Έβρο, με τη μείωση διαθέσιμων ποσοτήτων για άρδευση και ύδρευση στην ελληνική πλευρά, αλλοίωση της γεωμορφολογίας του ποταμού και πιθανή επίδραση στο ευαίσθητο οικοσύστημα του Δέλτα. Για τους τοπικούς παραγωγούς και τις υπηρεσίες, αυτό μεταφράζεται σε επιπλέον πίεση πάνω σε μια ήδη ευάλωτη αγροτική οικονομία.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο έργο που έχει κατασκευαστεί κοντά στη συμβολή του Εργίνη με τον Έβρο. Εκεί, σειρά θυροφραγμάτων επιτρέπει ανάλογα με τις ανάγκες, την περιοδική εκτροπή του νερού εντός τουρκικού εδάφους, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν ρυθμιζόμενο «αγωγό» άρδευσης για χιλιάδες στρέμματα καλλιεργειών.
Σε τεχνικό επίπεδο, τα θυροφράγματα αυτά λειτουργούν σαν «βάνες» που ανοίγουν ή κλείνουν την παροχή του ποταμού. Σε πολιτικό και στρατηγικό επίπεδο, όμως, δίνουν στην Τουρκία ένα επιπλέον εργαλείο πίεσης, τη δυνατότητα να επηρεάζει όχι μόνο τα αγροτικά δεδομένα αλλά και τις υδρομορφολογικές συνθήκες σε μια συνοριακή γραμμή .
Επισήμως, πάντως, όλα εντάσσονται σε μια ευρύτερη τουρκική στρατηγική για διαχείριση υδάτινων πόρων και στήριξη της αγροτικής παραγωγής. Ωστόσο, για την ελληνική πλευρά, η συστηματική μεταβολή της στάθμης και της ροής του Έβρου προβληματίζει . Όπως αναφέρουν αγρότες της περιοχής, με αυτόν τον τρόπο, η Τουρκία επηρεάζει τη φυσική αποτρεπτική γραμμή του ποταμού, δημιουργεί ζητήματα αγροτικής και υδρευτικής επάρκειας, με άμεση σχέση στην επιβίωση της Θράκης και επιπρόσθετα δημιουργεί ζήτημα περιβαλλοντικής προστασίας, καθώς το Δέλτα του Έβρου είναι διεθνούς σημασίας υγροβιότοπος.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για συστηματική παρακολούθηση και διμερή/πολυμερή διαβούλευση για τη διαχείριση των διασυνοριακών υδάτων γίνεται επιτακτική. Διαφορετικά, ο Έβρος κινδυνεύει να μετατραπεί από φυσικό σύνορο και ασπίδα, σε ακόμη ένα εργαλείο πίεσης στα χέρια της Άγκυρας.
