Η κρίση στη Μέση Ανατολή ανεβάζει τον πήχη της ανησυχίας – Τι θα σήμαινε για την Ελλάδα ένα ακραίο ενεργειακό σοκ
Το ενδεχόμενο εκτόξευσης της τιμής του πετρελαίου έως και τα 150 δολάρια το βαρέλι αρχίζει να συζητείται ολοένα και πιο έντονα στους διεθνείς οικονομικούς κύκλους, καθώς η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Για την ελληνική οικονομία, ένα τέτοιο σενάριο δεν θα ήταν απλώς δυσμενές, αλλά θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πραγματικό οικονομικό εφιάλτη, με άμεσες συνέπειες στον πληθωρισμό, την κατανάλωση και την ανάπτυξη.
Ο προϋπολογισμός του 2026 έχει ήδη ενσωματώσει ως αρνητικό σενάριο την άνοδο της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις διεθνών αναλυτών για τιμές που θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και τα 150 δολάρια, εφόσον η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον.
Το σενάριο των 100 δολαρίων και οι πρώτες συνέπειες
Στην έκθεση του προϋπολογισμού για το 2026, η βασική υπόθεση εργασίας για τη μέση τιμή του πετρελαίου Brent τοποθετείται στα 62,4 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, περιλαμβάνεται ανάλυση ευαισθησίας μέσω του Oxford Economic Model, η οποία εξετάζει τι θα συμβεί αν η τιμή αυξηθεί κατά 40 δολάρια και ξεπεράσει τα 100 δολάρια για όλο το έτος.
Ακόμη και αυτό το σενάριο ενεργειακού σοκ δείχνει ότι η ελληνική οικονομία θα δεχόταν σημαντικές πιέσεις. Το πραγματικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα υποχωρούσε κατά 0,45% σε σχέση με το βασικό σενάριο. Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωνόταν κατά 0,68%, ενώ οι επενδύσεις θα κατέγραφαν πτώση της τάξης του 0,85%.
Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός θα εκτοξευόταν στο 4,7%, αντί του 2,2% που αποτελεί τη βασική πρόβλεψη, ενώ το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωνόταν κατά 0,23 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.
Το ακραίο σενάριο των 150 δολαρίων
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική στο σενάριο όπου η τιμή του πετρελαίου φτάνει τα 150 δολάρια το βαρέλι. Σε αυτή την περίπτωση, η απόσταση από τη βασική παραδοχή του προϋπολογισμού δεν θα είναι 40 αλλά περίπου 88 δολάρια ανά βαρέλι, κάτι που μεταφράζεται σε υπερδιπλάσιο ενεργειακό σοκ.
Με βάση τα ίδια οικονομικά μοντέλα, το πραγματικό ΑΕΠ θα μπορούσε να καταγράψει πτώση έως και 0,99% σε σχέση με το βασικό σενάριο. Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωνόταν έως 1,49%, ενώ οι επενδύσεις θα μπορούσαν να περιοριστούν έως και κατά 1,86%.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και το 7,7%, δημιουργώντας έντονες πληθωριστικές πιέσεις στην αγορά. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωνόταν επίσης σημαντικά, έως και κατά 0,50 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.
Στην πράξη, μια τέτοια εξέλιξη θα μεταφερόταν σχεδόν άμεσα στις τιμές των καυσίμων, στις μεταφορές, στην ηλεκτρική ενέργεια και τελικά σε ολόκληρη την αλυσίδα προϊόντων και υπηρεσιών.
Γιατί η Ελλάδα είναι πιο ευάλωτη στον πληθωρισμό
Η ελληνική οικονομία εμφανίζει ήδη υψηλότερο πληθωρισμό σε σχέση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Τον Φεβρουάριο ο πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 3%, όταν στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης κινήθηκε στο 1,9%.
Σε ένα περιβάλλον εκτίναξης των ενεργειακών τιμών, η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών θα δεχόταν ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Η αύξηση του κόστους ενέργειας θα επηρέαζε άμεσα τις τιμές μεταφοράς, παραγωγής και διανομής, προκαλώντας γενικευμένη άνοδο τιμών στην αγορά.
Το αποτέλεσμα θα ήταν η επιβράδυνση της κατανάλωσης και των επενδύσεων, γεγονός που θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά τους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.
Η «διπλή γραμμή άμυνας» της κυβέρνησης
Απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η κυβέρνηση φαίνεται να προετοιμάζει μια διπλή στρατηγική αντιμετώπισης της κρίσης.
Η πρώτη αφορά εντατικούς ελέγχους στην αγορά προκειμένου να περιοριστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας στην αλυσίδα εμπορίας καυσίμων. Σύμφωνα με όσα έχει δηλώσει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, η χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα ασφαλείας και δεν υπάρχει κίνδυνος διαταραχής στην τροφοδοσία της αγοράς.
Η δεύτερη γραμμή άμυνας αφορά πιθανή ενεργοποίηση στοχευμένων μέτρων στήριξης των νοικοκυριών. Στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου παραμένουν ως εφεδρεία μέτρα τύπου pass, με εισοδηματικά κριτήρια, τα οποία θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν εφόσον οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν πάνω από τα 100 δολάρια για διάστημα περίπου ενός μήνα και η αύξηση περάσει στις τελικές τιμές καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας.
Η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για το αν τα σενάρια αυτά θα παραμείνουν θεωρητικά ή αν θα μετατραπούν σε μια νέα οικονομική πραγματικότητα για την Ευρώπη και την Ελλάδα.
