Εκρηκτική παραμένει η κατάσταση στα σύνορα της χώρας τον Μάρτιο του 2026, με τους φύλακες του Έβρου και του Αιγαίου να απαιτούν μόνιμες λύσεις απέναντι στην εργασιακή αβεβαιότητα.
Η πίεση στα ελληνικά σύνορα δεν υποχωρεί, αλλά αλλάζει πρόσωπο και περιοχές. Τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για τον Μάρτιο του 2026 αποκαλύπτουν μια ανησυχητική πραγματικότητα. Συνολικά 2.474 άνθρωποι πέρασαν τα σύνορα μέσα σε έναν μήνα. Η Κρήτη αναδεικνύεται πλέον σε πρωταγωνίστρια της κρίσης με 1.646 αφίξεις, ενώ ο Έβρος ακολουθεί με 351.
Στο κυλιόμενο 13μηνο από τον Μάρτιο του 2025, οι συνολικές εισροές άγγιξαν τις 48.371. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν το τεράστιο βάρος που σηκώνει το σύστημα συνοριακής φύλαξης. Οι δομές και τα αστυνομικά τμήματα στην περιφέρεια λειτουργούν στα όριά τους. Η πολιτεία αναγνωρίζει τη σταθερή πίεση, όμως το προσωπικό που καλείται να τη διαχειριστεί παραμένει σε καθεστώς προσωρινότητας.
Ένστολοι «αναλώσιμοι» στην πρώτη γραμμή
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι συνοριακοί φύλακες ορισμένου χρόνου μιλούν για καθαρή «εργασιακή ομηρία». Περίπου 2.000 ένστολοι υπηρετούν σήμερα με ετήσιες συμβάσεις που ανανεώνονται κάθε χρόνο. Ο αριθμός τους θα φτάσει σύντομα τους 2.700. Ο Ιωάννης Ρώτας, πρόεδρος της Ένωσης Συνοριακών Φυλάκων Δωδεκανήσου, περιγράφει μια σκληρή καθημερινότητα.
Οι άνθρωποι αυτοί εργάζονται νυχθημερόν από τον Έβρο μέχρι το Καστελλόριζο. Παρά την προσφορά τους, ζουν με τον διαρκή φόβο της απόλυσης αν δεν ανανεωθεί η θητεία τους. Ο Κωνσταντίνος Παπαβασιλείου, γραμματέας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συνοριακών Φυλάκων, τονίζει ότι η αβεβαιότητα αυτή τσακίζει την ψυχολογία των υπηρετούντων. Η μονιμοποίηση αποτελεί πλέον το μοναδικό δίκαιο αίτημα για μια υπηρεσία που αποδεδειγμένα καλύπτει πάγιες ανάγκες.
Το χάσμα στα δικαιώματα και η έλλειψη προοπτικής
Η σύγκριση με τους μόνιμους αστυνομικούς αναδεικνύει μια κραυγαλέα αδικία. Οι συμβασιούχοι συνοριοφύλακες στερούνται βασικών δικαιωμάτων, όπως η συνυπηρέτηση με συζύγους που εργάζονται στο Δημόσιο. Ακόμη και οι λεχώνες μητέρες αντιμετωπίζουν εμπόδια, καθώς δεν λαμβάνουν την πλήρη άδεια ανατροφής λόγω της φύσης των συμβάσεων.
Επιπλέον, η υπηρεσιακή εξέλιξη παραμένει όνειρο θερινής νυκτός. Δεν υπάρχει βαθμολογική προαγωγή, ούτε δυνατότητα συμμετοχής σε παραγωγικές εξετάσεις για τη στελέχωση άλλων υπηρεσιών. Στις απομακρυσμένες περιοχές, η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη. Πολλοί φύλακες μένουν ανασφάλιστοι για μικρά διαστήματα μέχρι να καταχωρηθεί η νέα τους σύμβαση στον ΕΦΚΑ. Η πολιτεία ζητά από αυτούς πλήρη αφοσίωση, αλλά τους προσφέρει περιορισμένη προστασία.
Κίνδυνος για λειτουργικό κραχ στην Αστυνομία
Το ζήτημα δεν είναι μόνο εργασιακό, αλλά και επιχειρησιακό. Οι συνοριακοί φύλακες αποτελούν πλέον ζωτικό κομμάτι της Ελληνικής Αστυνομίας, καλύπτοντας κενά σε πολλές υπηρεσίες. Ο Κωνσταντίνος Παπαβασιλείου προειδοποιεί για επερχόμενο κύμα συνταξιοδοτήσεων τα επόμενα πέντε χρόνια. Αν οι συμβασιούχοι δεν μονιμοποιηθούν, τα οργανικά κενά θα γίνουν μη διαχειρίσιμα.
Είναι παράδοξο το κράτος να θεωρεί τη φύλαξη των συνόρων ως μόνιμη εθνική ανάγκη, αλλά να διατηρεί το προσωπικό της πρώτης γραμμής ως «περαστικό». Η ισονομία και η εργασιακή αξιοπρέπεια είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την εθνική ασφάλεια. Ο Έβρος και τα νησιά απαιτούν σταθερότητα και έμπειρα στελέχη που θα νιώθουν την πατρίδα δίπλα τους, όπως ακριβώς στέκονται και εκείνοι δίπλα της.
