Με όχημα τη συναίνεση, το Μαξίμου ανοίγει τώρα όλα τα “ιερά και όσια” του Συντάγματος – μονιμότητα στο Δημόσιο, άρθρο 16, ευθύνη υπουργών και θητεία ΠτΔ στην πιο σκληρή θεσμική δοκιμασία της μεταπολίτευσης – Σήμερα το Διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη
Η κυβέρνηση επιλέγει να ανεβάσει θεαματικά το πολιτικό και θεσμικό διακύβευμα, ανοίγοντας πλήρως τον φάκελο της συνταγματικής αναθεώρησης με αιχμή του δόρατος τη μονιμότητα στο Δημόσιο, αλλά και κομβικά άρθρα που αφορούν την Παιδεία, την ευθύνη υπουργών, τη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας και τη Δικαιοσύνη.
Με φόντο τη ρητορική της «πολυπόθητης συναίνεσης», το Μέγαρο Μαξίμου δεν κρύβει ότι επιδιώκει να φέρει σε στενό θεσμικό και πολιτικό κάδρο τα κόμματα της αντιπολίτευσης και κυρίως το ΠΑΣΟΚ, τα οποία θα κληθούν να τοποθετηθούν καθαρά και χωρίς υπεκφυγές.
Δεν είναι τυχαίο ότι η εκκίνηση του διαλόγου δρομολογείται με διάγγελμα του πρωθυπουργού, κίνηση που αναδεικνύει την πολιτική βαρύτητα της επιλογής. Στο ίδιο πλαίσιο, αναμένονται αναλυτικότερες τοποθετήσεις τόσο από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, όσο και από τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ.
Στην καρδιά της επερχόμενης θεσμικής μάχης βρίσκεται η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να προτείνει συνταγματική προσαρμογή που θα επιτρέπει ταχύτερες και ουσιαστικότερες διαδικασίες απομάκρυνσης υπαλλήλων σε περιπτώσεις:
- διαπιστωμένης αδράνειας μέσω αξιολόγησης
- παραβατικής συμπεριφοράς
- σοβαρής υπηρεσιακής ανεπάρκειας
Κεντρικό επιχείρημα του κυβερνητικού στρατοπέδου είναι ότι η άρση ή επαναδιατύπωση της μονιμότητας πρέπει να αφορά το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων, όχι μόνο τους νεοπροσλαμβανόμενους, αλλά και όσους ήδη υπηρετούν και ότι οι σημερινές χρονοβόρες πειθαρχικές διαδικασίες δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες ενός σύγχρονου, αποτελεσματικού κράτους.
Πίσω από το θεσμικό περίβλημα, όμως, διαγράφεται και μια βαθιά πολιτική σύγκρουση: το κατά πόσο η ελληνική κοινωνία είναι έτοιμη να αποδεχθεί μια τόσο ριζική αλλαγή σε μια από τις πιο «ιεραρχημένες» σταθερές της μεταπολίτευσης.
Άρθρο 16, ευθύνη υπουργών και πανεπιστήμια
Στο τραπέζι της αναθεώρησης επιστρέφει δυναμικά και το άρθρο 16, με αιχμή την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη σηματοδοτήσει τη σημασία της συγκεκριμένης αλλαγής, γνωρίζοντας ότι:
- τα κόμματα της Αριστεράς παραμένουν κάθετα αντίθετα
- το ΠΑΣΟΚ καλείται να επιλέξει μεταξύ ενός πιο «μεταρρυθμιστικού» προφίλ ή της παραμονής σε μια πιο παραδοσιακή γραμμή
Την ίδια στιγμή, το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών επανέρχεται στο προσκήνιο υπό τη σκιά των Τεμπών και της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ. Η Νέα Δημοκρατία δείχνει να επιδιώκει:
- περιορισμό της πολιτικής ασπίδας προστασίας που προσφέρει η Βουλή σε πολιτικά πρόσωπα
- όσο το δυνατόν μικρότερη εμπλοκή της Βουλής στα στάδια που η Δικαιοσύνη κρίνει αν θα ασκήσει ποινική δίωξη
Πρόκειται για πεδίο με υψηλό πολιτικό θερμόμετρο, όπου κάθε κόμμα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε αιτήματα διαφάνειας και σε φόβους για εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης.
Πρόεδρος της Δημοκρατίας με ενισχυμένη θητεία
Στην κυβερνητική φαρέτρα περιλαμβάνεται και το άρθρο 30 για τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο πρωθυπουργός έχει ήδη μιλήσει δημόσια για την ανάγκη μίας και μόνο 6ετούς θητείας, υποστηρίζοντας ότι:
- ενισχύεται ο ενοποιητικός ρόλος του Προέδρου
- αποφεύγεται ο επαναλαμβανόμενος κύκλος κομματικών παζαριών και εντάσεων
- ο θεσμός θωρακίζεται από εκλογικές και παρασκηνιακές σκοπιμότητες
Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει «κυκλώσει» και το άρθρο 90 για τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, ένα θέμα που το ΠΑΣΟΚ έχει αναδείξει, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος. Εδώ, το ζητούμενο είναι η εύρεση «χρυσής τομής» ανάμεσα στη χάραξη τοπικών πολεοδομικών σχεδίων και την ουσιαστική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Οι 180 ψήφοι, το ΠΑΣΟΚ και η στρατηγική των ευθυνών
Όλα αυτά εκτυλίσσονται μέσα σε ένα αυστηρά οριοθετημένο πλαίσιο από το άρθρο 110 του Συντάγματος, που ρυθμίζει τη διαδικασία αναθεώρησης:
- Η υφιστάμενη Βουλή είναι εκείνη που προτείνει ποια άρθρα θα αναθεωρηθούν.
- Όσα άρθρα συγκεντρώσουν 180 ψήφους σήμερα, μπορούν να τροποποιηθούν στην επόμενη Βουλή με 151 ψήφους.
- Όσα περάσουν τώρα με πλειοψηφία από 151 έως 179 βουλευτές, θα χρειαστούν 180 ψήφους στην επόμενη Βουλή.
Με δεδομένο ότι η Νέα Δημοκρατία διαθέτει 155 βουλευτές και το ΠΑΣΟΚ 33, η σύμπλευση των δύο μοιάζει σχεδόν προϋπόθεση για κάθε ουσιαστική συνταγματική αλλαγή. Η κυβέρνηση, έτσι, πετά το γάντι στο ΠΑΣΟΚ, γνωρίζοντας ότι:
- θα κληθεί να πάρει σαφείς θέσεις σε ζητήματα υψηλού πολιτικού κόστους (μονιμότητα, άρθρο 16, ευθύνη υπουργών)
- δύσκολα θα μπορεί να αποφύγει την ανάληψη ευθύνης – είτε συναινώντας, είτε μπλοκάροντας
Στο Μέγαρο Μαξίμου εκτιμούν ότι με την κίνηση αυτή η κυβέρνηση, ορίζει η ίδια την πολιτική ατζέντα, μετατρέπει τη συνταγματική αναθεώρηση σε μεγάλο εθνικό και πολιτικό στοίχημα και αναγκάζει την αντιπολίτευση να τοποθετηθεί πρόσωπο με πρόσωπο με την κοινωνία, αναλαμβάνοντας το ανάλογο πολιτικό κόστος.
